“KINH ĐÔ THỊT CHÓ” BIẾN MẤT !

MỘT “KINH ĐÔ” VANG BÓNG MỘT THỜI

NGUYÊN NHÂN MẤT TÍCH ĐẦY BÍ ẨN

CỦA “KINH ĐÔ THỊT CHÓ NHẬT TÂN”

Vài năm trước đây, hễ nhắc tới món thịt chó “quốc hồn quốc túy” ngon, bổ, rẻ là người dân Thủ đô Hà Nội lại nhớ ngay tới khu phố nổi tiếng Nhật Tân, nơi được mệnh danh là “kinh đô thịt chó” huy hoàng với 50 nhà hàng mọc lên san sát và hàng vạn thực khách từ khắp nơi đổ về tấp nập ăn nhậu suốt ngày đêm.

Nhưng giờ đây, thương hiệu “thịt chó Nhật Tân” đã lùi vào dĩ vãng. Và cho đến tận bây giờ, người ta vẫn không thể hiểu được vì sao phố thịt chó nổi tiếng ấy bỗng dưng lại biến mất một cách đầy bí ẩn như vậy ? Trong hành trình đi tìm nguyên nhân mất tích bí ẩn này, chúng tôi đã khám phá ra những sự thật kinh hoàng.

“Kinh đô thỊt chó” vang bóng một thời

Có thể nói, “ông tổ” khai sinh ra phố chó Nhật Tân nức tiếng là Anh Tú, chủ quán thịt chó đầu tiên mang tên chính anh. Anh Tú vốn làm nghề bốc vác cho cửa hàng lương thực. Đời phu khuân vác cực nhọc trong khi đồng lương ít ỏi, chưa dáo mồ hôi đã cạn tiền nên làm được vài năm, anh quyết định bỏ nghề, về nhà mở quán thịt chó gia truyền. Đó là năm 1991, vùng đất ngoài đê sông Hồng còn hoang vu, dân cư thưa thớt, cỏ lau ngút ngàn.

Dựng một mái lều tranh ven đê, viết nguệch ngoạc tên mình lên trên cái mẹt cắm triền đê, ông chủ quán thịt chó Anh Tú chỉ dám mơ ngày bán được vài ký, kiếm đủ tiền nuôi vợ con. Ai dè, chừng nửa năm, khách đến nhà hàng đông nườm nượp.

Người ta đồn rằng: dồi chó và mắm tôm Anh Tú là số 1. Dồi của Anh Tú thơm, vị đậm, ngon, chắc và giòn. Nhai đến đâu, vị ngọt ngọt, bùi bùi lan tỏa tới đó. Dồi nóng chấm mắm tôm ngon càng thêm phần đậm đà, ấn tượng. Nhiều thực khách sành ăn thì bảo: “Cày tơ bảy món Anh Tú, món nào chẳng ngon. Chứng cớ là vài chục con chó thịt ra, ngày nào chẳng hết veo.

Tay nghề anh Tú quá siêu, nhất là quy trình gia giảm, tẩm ướp khiến món nào nổi vị món ấy. Món chả chín nục, giòn thơm. Món dựa mận ngọt, mềm, khi dùng đũa gắp tiết đọng thành tơ như níu miếng thịt nằm lại dưới bát. Thịt luộc ráo, không dai, mát. Món hấp thì nục mà không nhừ. Món xào lăn thơm ngào ngạt, nhai miếng thịt nghe sừn sựt. Và trên hết, nghệ thuật đỉnh nhất của quán chó Anh Tú là nghệ thuật “vừa miệng, vừa lòng” thực khách, kể cả khách khó tính

Vài năm sau, từ mái lều gianh chật hẹp, quán thịt chó Anh Tú nâng cấp thành khu nhà sàn 2 tầng rộng vài trăm mét vuông.. Mỗi ngày, quán đón hàng ngàn thực khách. Anh Tú phải thuê tới 30 nhân viên, làm việc quần quật từ tờ mờ sáng đến tận khuya.

Ai cũng nhìn thấy khoản lợi nhuận khổng lồ chảy vào túi Anh Tú mỗi ngày. Và thế là, như nấm mọc sau mưa, hàng loạt quán thịt chó khác mọc lên san sát dọc triền đê : Trần Mục, Hồ Kiếm, A Trang, Anh Vinh, Anh Kiên… Một số ông chủ ranh mãnh đã nhái thương hiệu Anh Tú như Anh Tú Xịn, Anh Tú Nhà Kính, Anh Tú Nhà Lá…

Trên đoạn đường dài chừng 1km mà mọc tới ngót 50 quán thịt chó biến phố Nhật Tân trở thành “kinh đô thịt chó”, “liên hiệp các xí nghiệp thịt chó Hà Nội”. Quán thì lợp mái gianh bốn bề trống hoác. Quán thì lợp lá cọ, sàn gỗ, vách tre, treo rèm thoáng mát. Quán lợp ngói khang trang. Có quán trên mặt đê là lán nứa cho khách để xe, thụt xuống chân đê là ngôi nhà 2 tầng thênh thếnh chứa hàng trăm thực khách.

Quán nào cũng dành lấy cảnh quan bên trái là mặt nước Hồ Tây mênh mang, bên phải là bãi sông Hồng lồng lộng gió.. Cảnh sắc vừa hữu tình, vừa đắc địa cho khách ẩm tửu nhậu với thịt cầy. Chen chúc thế mà quán nào cũng nghìn nghịt khách. Ngày nào cũng tấp nập ồn ã từ 10h sáng đến nửa đêm. Vào những ngày cuối tháng hay mùa đông giá rét, nhiều nhà hàng không đủ chỗ ngồi.

Xe máy, ô tô, xe lớn, xe bé biển số mang đủ ký hiệu các tỉnh xếp hàng dài dằng dặc dọc triền đê. Nhưng đông nhất có lẽ là quán Trần Mục. Ông chủ Trần Mục vốn là lái xe cho ngoại giao đoàn, bặt thiệp, quan biết rộng, được đi đây đó nhiều nên tinh thông thương trường.

Mỗi ngày, quán phục vụ chừng 600-1.000 khách nên giết mổ cả trăm con chó. 50 nhân viên lao động cật lực từ 4h sáng đến 11h đêm. Những ngày cuối tháng, quán chỉ nhận phục vụ khách quen, đặt trước. Nhiều hôm, chuông điện thoại đặt hàng reo inh ỏi đau đầu nhức óc, bà chủ nhà hàng phải rút điện thoại ra để khỏi phải nghe.

Đã từng có nhà kinh tế học nhẩm tính rằng : “Kinh đô thịt chó Nhật Tân” có chừng 50 quán. Trung bình mỗi quán giết thịt 30 con chó mỗi ngày. Trung bình mỗi con nặng 10kg. Như vậy, tính sơ sơ, mỗi ngày, 1.500 con chó được hóa kiếp tại đây. Nghĩa là hàng ngày, cánh RTC (rượu thịt chó) đã xơi hết chừng 15 tấn thịt chó. Quá khủng khiếp.

Phép tính ấy đã khiến nhiều nhà khuyển học hốt hoảng: cứ đà này, một ngày nào đó, giống khuyển sẽ tuyệt tự mất thôi. Nỗi lo sợ ấy quả là có lý. Nhưng những người yêu khuyển cũng chẳng phải lo lâu. Năm 2006, kinh đô thịt chó Nhật Tân đang sầm uất, nhộn nhịp, ăn nên làm ra là vậy, bỗng dưng, đóng cửa một loạt.

Các nhà khuyển học mừng rú. Cánh mê thịt cầy thì tiếc hùi hụi vì mất chỗ xơi. Song tất cả đều giật mình băn khoăn tự hỏi : tại sao kinh đô thịt chó đột nhiên lại mất tích một cách bí ẩn như vậy ? Vì mất khách ư ? Không ! Quán nào cũng đông nườm nượp cơ mà. Vì kinh doanh thua lỗ ư ? Càng không. Vì kinh doanh thịt chó rất lãi, một vốn bốn lời.. Bằng chứng là chủ quán nào cũng rất giàu. Vậy thì tại sao ?

Có phải bỏ nghề vì sợ báo oán ?

Theo sự giới thiệu của ông Lê Tiến Đ., cán bộ quận Hoàn Kiếm, chúng tôi tìm đến nhà ông H., thượng tá công an đã nghỉ hưu, người đã sống trên 40 năm ở làng Nhật Tân. Tôi hỏi : “Chú có biết vì sao các quán thịt chó Nhật Tân lại đồng loạt đóng cửa hết không ?”.

Ông H. bảo : “Trời ạ ! Làm cái nghề giết chóc ghê rợn ấy thì làm sao mà có hậu được hả cháu ? Mấy gia đình kinh doanh thịt chó không gặp chuyện nọ thì cũng vướng chuyện kia. Dù họ có nhiều tiền như nước thì cuối cùng cũng hết sạch thôi. Của thiên trả địa mà. Cũng có nhiều gia đình giàu lên nhanh chóng nhưng lục đục lắm, nát be nát bét, vợ chồng đánh lộn, con cái hư hỏng. Đó là chưa kể có những cái chết rùng rợn lắm”.

Nói đoạn, ông H. giơ ngón tay nhẩm tính. Nhà anh T., người mở quán thịt chó đầu tiên ở Nhật Tân. Bốn anh em trai đều hành nghề giết mổ chó, đều vâm váp khỏe mạnh, vậy mà đều chết bất đắc kỳ tử khi tuổi đời mới trên dưới 50. Người thì chết gục trong phòng tắm. Người thì đi dự tiệc đám cưới hàng xóm, vừa bước ra đến cổng ngã lăn đùng xuống đất, chết tươi. Người thì đang ngồi nhậu thịt chó với mấy chiến hữu, vừa xúc miệng được vài ly rượu thì vục mặt xuống mâm bất tỉnh.

Hay như gia đình ông M., chủ quán T.M nức tiếng nhất phố chó. Khi quán hoạt động được vài năm, khách đông kìn kìn, đúng lúc thịnh vượng nhất thì ông đòi đóng cửa quán. Ông bảo : “Không ai làm giàu nhờ sát sinh được, nhất là làm giàu trên sự chết chóc của loài chó”. Tuy nhiên, bà X., vợ ông vẫn kiên quyết mở cửa. Bà bảo : Ngày ngày, tiền lợi nhuận chảy vào nhà bà như nước, có họa điên mới đóng cửa. Không thuyết phục được vợ, ông M. bỏ mặc quán cho bà X. quản lý, ở nhà trông cháu, chăm sóc cây cối vui tuổi già.

Một thời gian sau, chứng kiến nhiều bi kịch đau lòng xảy ra với những người giết mổ, bà X. cũng hoang mang. Bà không dám tự tay giết chó nữa mà sai nhân viên làm việc đó. Để giải bớt nghiệp cho mình và gia đình, bà đi lễ rất nhiều nơi. Cúng lễ rất chu đáo, đốt vô số vàng mã, cầu siêu cho linh hồn loài chó.

Cho đến năm 2005, sau một loạt hiểm họa dồn dập ập đến với bà : hai lần ngã gãy chân, gãy tay. Viêm xương khớp, đầu gối sưng to như chân trâu. Mỗi lúc trái gió trở giời là nhức buốt tận óc, bò lê bò càng, không thể đi lại được. Rồi cao huyết áp, tháng nào cũng phải vào viện cấp cứu vài lần, bà X. mới giật mình tỉnh ngộ.

Nghiệp oán sát sinh mà nhiều lần chồng bà đay đi đay lại khiến bà hoảng sợ thực sự. Bà quyết định đóng cửa quán thịt chó T.M mà không một chút tiếc nuối, mở văn phòng kinh doanh bất động sản. Song vận đen vẫn không chịu buông tha bà. Con cái bà, đứa lô đề cờ bạc, đứa nghiện hút chích choác, đứa đâm thuê chém mướn. Bà nhiều lần bật khóc với hàng xóm: “Tôi chẳng thể ngờ hậu vận đời tôi lại bi thảm như thế. Âu cũng là ông giời bắt tôi đền tội đây”.

Số phận của gia đình ông S., chủ quán thịt chó A.X cũng chẳng hơn gì. Ông S. vốn là người làng Trung Hòa, trước kinh doanh cá sông, gà đồi. Thấy mấy nhà hàng thịt chó ở Nhật Tân làm ăn phát đạt, ông bèn đóng cửa nhà hàng ở Trung Hòa, lên Nhật Tân, thuê địa điểm, mở quán thịt chó A.X.

Do có nhiều kinh nghiệm kinh doanh nhà hàng, lại cầu kỳ trong vấn đề chọn chó ngon (Ông chỉ mua chó dé, lông vàng, nặng trên dưới 10kg. Thịt loại chó này nạc, ngọt, mềm, thơm), vị thế quán lại đẹp nên quán thịt chó A.X. nhanh chóng thu hút thực khách. Quán quá đông, không đủ chỗ, ông S. bèn mở quán thứ hai cũng với thương hiệu đó. Đúng lúc công việc kinh doanh thịt chó phất lên như diều gặp gió thì bão tố bắt đầu giáng xuống gia đình ông.

Năm 2000, khi thò tay vào lồng tóm con chó lôi ra để đập chết làm thịt, cậu con trai độc nhất vô tình bị cắn vào tay. Vết cắn xước nhẹ nên cậu chẳng thèm để tâm. Bởi xưa nay, chuyện nhân viên giết mổ bị chó cắn ở phố chó Nhật Tân này thường như cơm bữa, có ai đi tiêm phòng đâu. Chừng một tháng sau, đang ngồi thui chó, cậu bỗng rùng mình kêu rét. Sợ nước, sợ lửa. Người lên cơn co giật, bọt sùi trắng hai mép.

Gia đình đưa cậu đến Bệnh viện Sant Paul cấp cứu. Bác sĩ lắc đầu, thở dài. “Em nó bị lên cơn chó dại rồi”. Chứng kiến cảnh con mình mỗi khi lên cơn dại, toàn thân co quắp, la hét cầu xin bác sĩ hãy cứu mình, ông X. ôm mặt, khóc òa lên: “Sao ông giời nỡ lòng nào bắt con tôi phải đền tội sớm thế hả giời? Sao ông không bắt tôi đi?”. Quá đau khổ trước cái chết bất ngờ, đau đớn của con, bà vợ ông bị đột quỵ, nằm liệt giường liệt chiếu. Biết là bị quả báo do nghiệp sát sinh, ông S. đã đóng cửa vĩnh viễn cả hai quán thịt chó.. Từ bấy, ông lặng lẽ như một bóng ma, hỏi chẳng nói, gọi chẳng thưa.

Thượng tá công an H. bảo : “Những chuyện báo oán như thế, ở làng chó Nhật Tân nhiều lắm. Kể cả ngày chẳng hết. Nhưng có hai chuyện rùng rợn nhất, ám ảnh nhất. Và có lẽ vì chứng kiến những cảnh tượng kinh hoàng này, các chủ quán thịt chó giật mình tỉnh ngộ sợ hãi mà không ai bảo ai, đồng loạt đóng cửa”.

Ngừng lời, nhấp một ngụm trà, ông H. chậm rãi kể, giọng rờn rợn. Một đêm khuya nọ. Con phố yên tĩnh bảng lảng sương đêm, rả rích tiếng côn trùng bỗng dội lên tiếng kêu thét kinh hoàng của chị Kh. “Ối làng nước ơi. Chồng cháu giết người. Chồng cháu giết con rồi”. Mọi người hốt hoảng chạy đến căn nhà trọ của chị.

Một cảnh tượng kinh hoàng đập vào mắt. Trong ánh đèn điện vàng vọt mờ tỏ, trên chiếc giường cũ kỹ, hai đứa con gái chị Kh. nằm chồng lên nhau. Đầu vỡ toác. Máu lênh láng. Óc bắn tứ tung. Mắt mở thao láo. Anh chồng chị Kh., một tay giết chó siêu đẳng quê ở Nghệ An, chuyên giết mổ thuê cho các nhà hàng, đứng trân trân giữa nhà, mắt đỏ vằn, tay lăm lăm cầm cái vồ vẫn đập giết chó hàng ngày, máu vẫn còn nhơ nhớp. Cho đến lúc bị công an tra hỏi, anh vẫn khăng khăng quả quyết là mình vừa đập chết hai con chó để giết thịt chứ không giết hai cô con gái. 49 ngày sau, anh treo cổ tự tử.

Chuyện nữa, ám ảnh hơn. Anh Ch. hành nghề giết mổ chó được gần 10 năm. Một ngày, ông bố của anh bị mắc bệnh lạ. Toàn thân da mẩn đỏ, sần sùi, đóng vẩy ốc, vẩy cá.. Ông cụ kêu ngứa, gãi sồn sột suốt ngày đêm. Nhiều lúc ngứa quá, không chịu được, ông dùng lưỡi dao mà anh Ch. chuyên mổ chó, cào cho toạc da, bong vẩy, máu chảy đầm đìa.

Đi khám bệnh viện da liễu, bác sĩ nói ông bị bệnh vảy nến rồi cấp thuốc. Thuốc uống, thuốc bôi đủ kiểu mà bệnh càng nặng hơn. Chuyển sang uống thuốc Nam bệnh cũng chẳng thuyên giảm. Da bong ra từng mảng. Trời nóng là nứt toác ra, máu mủ ri rỉ chảy. Tắm không được, mặc quần áo cũng không xong, suốt ngày phải quấn xô màn chống ruồi nhặng.

Ông cụ đau đớn vô cùng. Thâu đêm suốt sáng kêu rên. Thịt da lở loét từng ngày. Cho đến khi chân tay trơ cả gân, xương, trông chẳng khác gì cái chân chó bị ninh nhừ. Ai trông cũng kinh khiếp. Nhiều người lần đầu tiên nhìn thấy, không kịp chạy ra sân, nôn thốc nôn tháo tại phòng. Lúc đầu, ông còn đủ sức kêu. Sau, người kiệt quệ, chỉ rên. Tiếng rên yếu ớt nghe như tiếng chó bị chọc tiết lúc sắp chết.

Một nhóm Phật tử phát tâm đến nhà Ch. lập đàn sám hối, giải nghiệp, cầu cho ông cụ ra đi thanh thản. Vợ Ch. cũng thành kính chắp tay tụng kinh cầu nguyện sám hối, hồi hướng công đức cho ông.

Bỗng dưng chị lăn đùng ra ra đất. Mắt trợn ngược. Dớt dãi trào ra. Miệng tru lên những tiếng kêu ai oán, xót xa như tiếng chó sắp bị giết hại. Bà trưởng nhóm Phật tử hộ niệm biết là cô con dâu bị vong hồn chó báo oán nhập vào, đã làm lễ khai khẩu cho chị. Con chó kể (nói qua vợ anh Ch.) :

Nó là con chó vện, bị anh Ch. giết hại lúc đang mang thai. Mặc dầu trước lúc bị làm thịt, bị nhốt trong lồng, nó đã cố đứng bằng hai chân sau, hai chân trước chắp tay lạy anh Ch. nhưng anh vẫn tàn nhẫn túm cổ nó, lôi khỏi lồng, phang một vồ vào thẳng đầu nó khiến đàn con nó chết theo. Nó hận oán nên đã báo thù. Bố của anh Ch. phải chết trong đau đớn, khổ sở.

Câu chuyện con chó báo oán ly kỳ, rùng rợn đã được một Phật tử quay phim lại, in thành đĩa, phát tán rộng rãi. Cuối phim, có đoạn một Phật tử nói: “Theo Phật giáo nguyên thủy, thế gian có 2 loại nhân. Một là nhân thiện, hai là nhân ác. Khi mình trồng nhân thiện thì sẽ gặt quả thiện. Khi trồng nhân ác sẽ gặt quả ác. Nếu mình tạo ra oan nghiệt, phạm đủ thứ lỗi lầm thì tương lai sẽ thọ quả báo địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh.

Trong các loại tội, tội nặng nhất là sát sinh. Một khi đã đọa lạc thì khó mà tiến lên được”. Ai xem cũng thấy sởn da gà. “Có thể, vì tin, vì nỗi sợ hãi vô hình liên quan đến nghiệp báo, sát sinh trong thuyết giáo nhà Phật mà mấy chục quán thịt chó Nhật Tân bỗng dưng biến mất chăng ?”. Ông H. bảo.

Yên Huỳnh chuyển tiếp

CHOÁNG NGỢP VỚI TRANH HÁT BỘI

CỦA CÁC HỌA SĨ TRẺ

Hát bội đang chết dần vì không còn thế hệ tiếp nối’ – chia sẻ từ đáy lòng của một nghệ sĩ hơn 80 tuổi, gần 60 năm gắn bó cùng nghệ thuật hát bội phía Nam đã khiến họa sĩ vẽ minh họa bìa Huỳnh Kim Liên (sinh năm 1991) xúc động mạnh.

Các họa sĩ trẻ tham gia những dự án cộng đồng để lan tỏa và truyền cảm hứng cho mọi người như thế này có tác động rất tốt. Các bạn sẽ thấy nghệ thuật tuyệt vời như thế nào khi không chỉ dừng lại ở việc vẽ tranh để thỏa mãn chính mình, mà còn giúp thúc đẩy văn hóa cộng đồng

NS Đinh Bằng Phi – người được giới làm nghề mệnh danh là “Nhà hát bội học đất phương Nam” – trong một talkshow nghệ thuật Huỳnh Kim Liên tình cờ tham dự. Câu nói chứa đựng tâm tư, nỗi lòng và thực trạng buồn về một bộ môn nghệ thuật truyền thống lâu đời như hát bội ấy khiến Liên bị thôi thúc mạnh mẽ: cần làm điều gì đó cho hát bội.

Và đó cũng là tiền đề cho dự án của một chương trình triển lãm, talkshow, nghệ thuật đầy cảm xúc mang tên Vẽ về hát bội.

“Nếu chúng tôi không làm gì…”

Dự án Vẽ về hát bội (từ ngày 1 đến 10/2) có sự tham gia của hàng loạt họa sĩ trẻ và giới làm sáng tạo tại Sài Gòn như Huỳnh Kim Liên, Nhựt Nguyễn, Phạm Quang Phúc, Sith Hiếu Châu, Phùng Nguyên Quang, Diễm Nguyễn, Cao Lê Diệu Phúc, Trần Nguyễn Trung Tín…

Chương trình diễn ra tại Nhà hát Chợ Lớn (190 Hồng Bàng, Q.5), mở cửa miễn phí. Ngoài việc triển lãm các tác phẩm vẽ tay, vẽ kỹ thuật số, búp bê mô hình hát bội, chương trình còn có những buổi talkshow về nghệ thuật hát bội, biểu diễn các tuồng cổ, workshop vẽ mặt nạ tuồng…

Đây có lẽ là một trong những dịp hiếm hoi khán giả có cơ hội “nhìn ngắm” hát bội trong hình hài trẻ trung, gần gũi và giàu cảm xúc.

“Khi đến xem chương trình, ngắm nhìn những mặt nạ tuồng ngày xưa, những bộ trang phục được thiết kế riêng cho các vai diễn đã được dày công sưu tầm qua nhiều năm, tôi thấy nó quá đẹp! Tôi nghĩ nếu chúng tôi không làm gì và để hát bội mất đi, trách nhiệm đó thuộc về chúng tôi” họa sĩ Huỳnh Kim Liên chia sẻ.

Liên chia sẻ ý tưởng thực hiện cuộc triển lãm nhỏ cùng với khoảng 20 họa sĩ trẻ, nhằm thể hiện góc nhìn của họ về hát bội thông qua lăng kính của những người trẻ.  Nhưng thật không ngờ, ý tưởng này dường như chạm đến tình yêu dành cho nghệ thuật truyền thống của nhiều bạn trẻ.

Danh sách đăng ký tham gia ngày càng được nối dài. Sau hai tháng từ ngày khởi động, dự án Vẽ về hát bội đã thu hút sự tham gia của hơn 40 họa sĩ trẻ, gần 100 nhân sự đang hoạt động trong cộng đồng sáng tạo trẻ, cộng đồng nghệ sĩ mới, cộng đồng quảng cáo, sự kiện…

Họ cùng xem lại những vở hát bội kinh điển của Việt Nam như Hồ Nguyệt Cô hóa cáo, San Hậu, An Tư công chúa… để lấy cảm hứng cho những tác phẩm của mình.

Và càng xem, họ càng thấy mình bị “hút chặt” vào những giây phút thăng hoa của người nghệ sĩ trên sân khấu hát bội. Nhớ về những phút giây ấy, Liên kể bạn và nhiều họa sĩ vẫn không khỏi… rùng mình, nổi da gà bởi hóa thân quá xuất sắc của các nghệ sĩ hát bội Việt Nam.

Điều thú vị là bằng sự trẻ trung và máu lửa của mình, đam mê của những người trẻ này đã “cuốn” thêm rất nhiều nghệ sĩ ở các lĩnh vực khác nhau cộng hưởng cùng họ, mang đến một chương trình giàu tính nghệ thuật và đậm đà bản sắc.

Được thuyết phục bởi ý tưởng nhân văn, sáng tạo của những người trẻ này, nhà thiết kế Sỹ Hoàng đã tham gia chương trình bằng một bộ sưu tập áo dài cùng tranh thảm lấy cảm hứng từ nghệ thuật hát bội. Diễn viên Hồng Ánh không ngần ngại trở thành cầu nối giúp các bạn trẻ gặp gỡ với những nghệ sĩ hát bội nổi tiếng của miền Nam.

Để hát bội không bị lãng quên

NS Hữu Danh – một trong những “cây đa cây đề” của làng hát bội phía Nam – có lẽ lâu rồi mới lại có cảm giác… trẻ ra nhiều tuổi đến vậy khi các họa sĩ trẻ mời anh cùng tham gia trò chuyện về nghề hát bội, về những chiếc mặt nạ cầu kỳ mỗi lần lên sân khấu trang điểm không dưới một tiếng đồng hồ…

Anh tâm sự : “Lúc các em đến tìm tôi, tôi mừng lắm chứ ! Lâu rồi không còn ai nhắc đến nghệ thuật hát bội nữa. Ngay cả việc tìm lớp truyền nhân tiếp theo về hát bội, chúng tôi cũng đang gặp rất nhiều khó khăn vì khoa hát bội ĐH Sân khấu điện ảnh TP không có người theo học.

Nghề này không dễ, phải học 10 năm may ra mới làm được nghề, mà nhu cầu xã hội lại không còn đất cho hát bội… Mọi người hay hỏi tôi là hát bội liệu có mai một không?

Tôi nghĩ là có đó, nếu như thế hệ trẻ không còn quan tâm đến nó nữa. Tôi hay NS Đinh Bằng Phi không làm được mãi, chỉ có các bạn mới là tương lai sau này của bộ môn nghệ thuật truyền thống độc đáo này”.

Anh cũng vui mừng nói thêm: “Từ năm ngoái, sau khi chuyển địa điểm Nhà hát Nghệ thuật hát bội TP từ đường Lý Tự Trọng (rạp Long Phụng) về rạp Thủ Đô (125A Châu Văn Liêm, Q.5), chúng tôi đang bàn bạc với nhau về việc diễn định kỳ mỗi tuần một vở, dù ít dù nhiều khán giả cũng phải diễn để duy trì rạp hát sáng đèn.

Hiện nay, các nghệ sĩ của nhà hát chủ yếu đi diễn ở đình, ở miếu, diễn các suất phục vụ công tác tuyên truyền cho sở mỗi tháng, nhưng để nói là có suất diễn cho khán giả xem, bán được vé thì không có”.

Khát khao của anh chắc cũng là mong mỏi của những người trẻ khi bắt tay tham gia lần này, đó là làm sao để hát bội không bị lãng quên!

Làm sao để lớp nghệ sĩ trẻ mạnh dạn ghi tên vào những nghệ sĩ kế cận của bộ môn nghệ thuật này. Một khao khát lớn, nhưng chẳng phải đã bắt đầu được nhen lên những tia hi vọng từ chương trình lần này hay sao?

Xem một số bức tranh tại triển lãm – Minh Trang chụp lại:

H1: Bức Đào Tam Xuân của hoạ sĩ sinh năm 1993 Cao Lê Diệu Phúc H2: Người trẻ đã thắp lên những niềm vui nhỏ cho nghệ thuật hát bội trong dịp cuối năm 2018 H3: Bức Lưu Kim Đính chiêu phu của hoạ sĩ Nguyễn Quỳnh Phương

H4: Tác phẩm của hoạ sĩ Nguyễn Minh Đức cho triển lãm Vẽ về hát bội H5: Một tác phẩm tham dự triển lãm Vẽ về hát bội lần này của hoạ sĩ Phùng Nguyên Quang H6: Hồ Nguyệt Cô hóa Cáo, tranh kĩ thuật số họa sĩ Phạm Quang Phúc H7: Quan Công của họa sĩ Huỳnh Kim Liên – tranh màu gouache (theo Minh Trang)

Ngọc Sương chuyển tiếp

Advertisements

NHỮNG CHUYỆN KHÔI HÀI

MÕT NGÀY DÀI NHƯ THẾ KỶ

– Truyện phiếm : Uyên Sồ

Một ngày bắt đầu bằng một buổi sáng.

Buổi sáng bắt đầu từ thời điểm nào thì còn tùy thuộc vào hoàn cảnh địa lý, hoàn cảnh kinh tế, hoàn cảnh sức khỏe và tuổi tác… Ở thôn quê, buổi sáng bắt đầu bằng tiếng gà gáy. Đó là tiếng chuông đồng hồ báo thức chưa hề sai chạy và đã có từ hàng nghìn năm.

Khi gà cất tiếng gáy thì lần lượt ánh đèn từng nhà được thắp sáng. Trong thứ ánh sáng lù mù đó, sinh hoạt của ngày mới bắt đầu. Không tiếng kêu ca, không lời phiền trách. Người ta chấp nhận như một lẽ tất nhiên là phải thế; như một định luật tuần hoàn không thể đảo ngược.

Ở chốn kẻ chợ thì buổi sáng bắt đầu không bằng một dấu chỉ cố định như nơi thôn dã. Nó đa dạng như vốn dĩ bản chất đa tạp của nó. Đó có thể là tiếng rao hàng của một chị bán hàng rong luồn lỏi trong từng ngõ ngách của các khu chúng cư. Đó có thể là tiếng xe ba gác máy nổ sình sịch của một người đàn ông chuyên chở mối cho mấy bà bán rau, bán cá. Đó cũng có thể là tiếng lịch kịch mở cửa của một quán cà- phê đầu một con hẻm trong xóm lao động… Thôi thì hằng hà sa số tiếng động báo hiệu một ngày mới bắt đầu.

Còn đối với những người “thất thập cổ lai hy” thì ngày mới đã bắt đầu từ sớm lắm. Sớm hơn hết mọi người. Sau một đêm dài, mở mắt ra, nhìn thấy mọi người mọi vật chung quanh thì lúc ấy mới biết là mình hãy còn sống. Buổi tối, sau khi đã nằm trên giường cũng mới biết mình đã an toàn thoát khỏi mọi biến loạn của kiếp nhơn sanh.

Cho dù là đôi mươi phơi phới hay lụ khụ vật vờ thì ngày mới đến vẫn đem lại một niềm hy vọng. Hy vọng là viên thuốc dưỡng sinh tối cần thiết cho con người. Thiếu nó, người ta sẽ héo hon như cây thiếu nước.

Hôm nay, theo đúng quy luật tuần hoàn của tạo hóa, một ngày mới lại bắt đầu. Mặt trời lên đem theo hy vọng ngút ngàn trong mọi con tim. Và thế là người ta hăm hở lên đường. Thế nhưng, những bước chân hăm hở kia bỗng chốc chựng lại. Những cặp mắt đầy ắp niềm tin yêu thoáng chốc tối sầm. Nụ cười tắt ngấm. Hình như đang có một sự bất thường xảy ra.

Không phải là hình như mà là sự thật. Một sự bất thường đã thực sự xảy ra. Nỗi hãi sợ bao phủ lên muôn người muôn vật. Càng lúc nỗi hãi sợ càng tăng… tăng… tăng… để trở thành sự kinh hoàng. Không ai tin vào mắt mình nữa. Tất cả đều đảo lộn. Mọi thứ đã thay đổi. Một sự đổi thay đến chóng mặt. Một sự thay đổi không ngờ. Người ta có cảm giác như đang đứng trước một thửa đất vừa được cày xới. Cày xới vội vã. Cày xới cẩu thả. Những nhát cày tàn nhẫn phá nát mảnh đất màu mỡ và hứa hẹn.

Trời không mưa, không bão mà con người lạnh cóng run rẩy. Những ánh mắt hoảng loạn đẩy xô những bước chân vô hồn. Đi về đâu ? Đi đến đâu ? Chẳng ai hình dung được. Vô trật tự hoàn toàn. Tất cả như đang bị chụp vào trong một cái lưới.

Những cái bảng tên đường thường ngày không còn nữa. Thay vào đó là những tấm bảng lạ hoắc lạ hươ. Không ai hiểu được những dòng chữ viết trên đó. Có phải là chữ không ? Chữ nước nào ?

– Faq Dìn’ Fùq – Fan C’u C’in’- Quye64q Wi Min’ Xai- Qô Wi N’iệm….

Tên các cơ quan nhà nước cũng vậy.

– Ủy Baq N’aq Zâq  Wan’ Fo- Bện’ Việq N’i Dồq 2- Sâq Bay Tâq Sơq N’ất- C’ườq  C’uq Họk  Ko Sở Fam Văq C’iêu….

Những tiếng “Trời  ơi!” thống thiết kèm theo nước mắt giàn giụa. Thế nhưng, Trời ở xa quá nên con người chỉ còn biết trút giận lên những đồ vật vô tri tội nghiệp.

Tại trường học, trong tiết Sử, học sinh thấy trên bảng ghi hàng “ chữ” :

– Kuok xáq c’iến c’ốq quân Quyêq sâm lượk

Và trong tiết văn học, các em cũng thấy trên bảng ghi :

– Qam Kuok Sơq  Hà:

Qam kuok sơq hà Qam Dế Ku

Tiệt qiên dịn’ fận tại wien wu

N’ư hà qịk  lỗ lai sâm fam

N’ữ dản’ hành xan wu bại hư

Học sinh nhốn nháo. Các em hỏi thầy cô giáo :

– Chữ gì vậy, thưa thầy cô ?

– Chữ nước nào thế, thưa thầy cô ?

Thầy cô lúng túng mãi mới lắp bắp trả lời :

– Chữ nước ta đó, các em ạ.

Tức thời học sinh la ó :

–  Không phải. Không phải. Không phải chữ Việt Nam.

– Không phải bất cứ một thứ chũ nào trên thế giới này.

Thầy cô đỏ mặt và lại càng lúng túng hơn :

– Chữ nước mình thật mà, nhưng là tiếng Việt cải cách.

Tiếng Việt cải cách ! Tiếng Việt cải cách ! Tiếng Việt cải cách ! Hahahahaha… Những cái cặp sách được tung lên… Và học sinh ùn ùn kéo nhau ra khỏi lớp, rồi ra khỏi trường. Vừa đi vừa la hét : “Tiếng Việt cải cách ! Tiếng Việt cải cách! Tiếng Việt cải cách ! Hahahahahaha…”.  Và thế là các trường đều phải đóng cửa.

Tại các bệnh viện thì tình hình lại gay go và tồi tệ hơn. Các bênh nhân và người nhà bệnh nhân vây kín các bác sĩ, các y tá và các văn phòng để hỏi về bệnh tình của họ : “Tôi bị bệnh gì thế ? Tôi bị bệnh gì thế ? Người nhà tôi bị bệnh gì vậy ? Thuốc này uống như thế nào ? …”

Cảnh tượng chẳng khác nào cái chợ trời khổng lồ. Bác sĩ, y tá và nhân viên bệnh viện phải chui vào các phòng và đóng chặt cửa lại. Thế là la hét. Thế là đập phá. Cuối cùng bệnh viện phải đóng cửa. Tất cả những giao dịch xã hội khác cũng chịu chung số phận..

Đường phố lúc này càng lúc càng kẹt cứng. Người và xe cộ chen chúc. Ngược xuôi lẫn lộn vì chẳng ai biết đường mà đi mà về. Tiếng la, tiếng thét, tiếng khóc… kết thành một mớ bòng bong khổng lồ. Âm thanh của chúng làm nên sức mạnh của một quả bom tấn, mạnh hơn tiếng sấm tiếng sét.

Bỗng chốc xuất hiện những tấm biểu ngữ với hàng chữ : “Tiếng ta còn, nước ta còn”. Đủ mọi kích cỡ. Đủ mọi màu sắc. Có tấm được viết bằng hàng chữ in đậm ngay ngắn. Có tấm chữ viết nguệch ngoạc, chứng tỏ nó được hoàn tất một cách vội vã và chủ nhân có thể còn rất nhỏ tuổi..

Tiếng la thét, khóc lóc không còn nữa. Thay vào đó là là tiếng vỗ tay đồng loạt cùng với tiếng hô long trời lở đất : “Tiếng ta còn, nước ta còn”.

Mặt trời bắt đầu đi vào giấc ngủ mà đường phố vẫn người đông như kiến. Đường  cũ lối xưa  tìm hoài chẳng thấy. Nhà cửa  quê quán nơi mô lần mãi không ra. Bất ưng thành chim mất tổ thành kẻ lưu dân. Oái oăm kể sao cho xiết. “ Vì ai gây dựng cho nên nỗi này ?”.

Những tấm biểu ngữ càng lúc càng tăng thêm. Và hầu như trên tay mỗi người đều có một tấm. Biểu ngữ được giương cao nhất như có thể. Và tiếng hô vẫn dõng dạc, vẫn mạnh mẽ, vẫn cứng cỏi : “Tiếng ta còn, nước ta còn”.

Rồi mặt trời đi ngủ thật sự.

Đám lưu dân vẫn bập bềnh như loài lục bình trên dòng sông vô định. Rồi mặt trời thức giấc. Có lẽ đêm qua mặt trời không thể yên giấc vì tiếng thét gào của gần một trăm triệu con tim : “Tiếng ta còn, nước ta còn”. Gần một trăm triệu cánh tay không ngừng mạnh mẽ và dứt khoát vung lên. Trong bầu khí ngùn ngụt lửa ấy thì hỏi ai có thể làm ngơ ? Và vì thế mặt trời đành phải trở mình thức dậy.

Một ngày mới lại bắt đầu. Hy vọng gì chăng ? Một chút như hạt cát cũng chẳng ma nào dám mơ.

Thế nhưng, khi mặt trời đủng đỉnh lên cao thì người ta bỗng la lớn : ”Nhìn kìa ! Nhìn kìa !” Sự gì đã xảy ra thế nhỉ ? Lạ lùng làm sao ! Gần một trăm triệu con mắt đều sửng sốt. Mơ chăng ? Người nọ đánh vào người kia để thử xem có phải là đang chìm đắm trong mộng không. Những cái véo, cái tát mạnh đã xác định rằng đó chính là sự thật một trăm phần trăm. Và thế là, cứ như thể đang trong tiết tập đọc của lớp Một, gần một trăm triệu cái miệng đồng thanh :

– Phan Chu Trinh Nguyễn Công Trứ Chu Mạnh Trinh Trân Nhật Duật… Lạng Sơn Hòa Bình Lai Châu Quảng Bình Quảng Trị Phan Thiết Biên Hòa Bình Dương Châu Đốc Long Xuyên Cà Mau…

Khi tiếng thước gõ nhịp trên bảng của cô giáo vừa ngưng thì một cơn địa chấn mạnh hàng trăm độ Richter nổi lên : “Nhà tôi kìa !” “Phố tôi kìa !” “Làng tôi kìa !”… Và thế là rùng rùng chim bay về tổ. Đàn chim miệt mài sải cánh mà bên tai vẫn nghe rõ mồn một tiếng vó ngựa dồn vang của đạo quân Lý Thường Kiệt :

Nam quốc sơn hà Nam Đế cư,

Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.

Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,

Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư

Nương theo tiếng vó ngựa kiêu hùng đó, trên bầu trời xanh lơ lững thững những áng mây trắng, hằng hà sa số con diều đang ra sức đua tài khoe sắc. Tiếng sáo diều vi vu quấn quyện với tiếng hát vượt thời gian của nữ danh ca Thái Thanh

Tôi yêu tiếng ngang trời

Những câu hò giận hờn không nguôi

Nhớ nhung hoài mảnh tình xa xôi

Vững tin vào mộng đẹp ngày mai…”

Trong tổ ấm vừa giành lại được, đàn chim nghe lòng bồi hồi  xao xuyến. Từng chữ, từng câu, từng nốt nhạc là ngọn lửa ấm áp tình người, là ánh sáng soi đường cho những bước chân đi tới. Tự nhiên, những giọt lệ nóng hổi lăm dài  trên má…

Uyên Sồ Sài Gòn trong cơn bão số 16

NHỮNG CHUYỆN KHÔI HÀI

VỚI CHIẾC ĐIỆN THOẠI

Một hãng sản xuất đồ chơi đã thiết kế chiếc quần chip thời trang cho smartphone trong khi đó một tên trộm lại hì hụi chép tay hơn 1000 số điện thoại để trả khổ chủ.

1/. Quần chip cho smartphone : Bạn có thể dễ dàng mua các miếng dán bảo vệ màn hình hay ốp lưng chống xước cho điện thoại ở bất kỳ cửa hàng nào. Thế nhưng loại quần chip bảo vệ nút “home” của smartphone thì không phải ở đâu cũng bán.

Món phụ kiện táo bạo này là sản phẩm của hãng sản xuất đồ chơi Bandai, Nhật Bản. Thực tế, khi đeo nó, chiếc điện thoại của bạn còn khó sử dụng hơn nhưng nhờ vào thiết kế bắt mắt món đồ này vẫn thu hút rất nhiều bạn trẻ. Giá cho một chiếc quần chip đặc biệt này là 200 yên (khoảng 42.000 đồng)

H1-2: Chiếc quần chip này làm bằng silicon và có nhiều màu sắc với thiết kế dễ thương

H3-4: Nhờ vậy, rất nhiều người đã mua chiếc quần chip này cho điện thoại của mình 

2/. Cô gái đổi trinh tiết lấy điện thoại Iphone Theo thông tin từ trang mạng Biznews China, một thiếu nữ có tên Jiu Ling Hou, thuộc thế hệ 9x đã đăng tải lên trang mạng xã hội Weibo thông điệp cho biết cô mơ ước được sở hữu một chiếc iPhone 4 nhưng cha không cho phép nên đã quyết định sẽ “ngủ với ai có thể tặng mình một chiếc iPhone 4”.

Để chứng tỏ là mình không đùa, cô gái còn đăng một bức ảnh kèm những thông tin cá nhân cơ bản và số điện thoại liên lạc.

Hành động của cô gái này đã vấp phải sự phản đối của rất nhiều cư dân mạng, mọi người cho rằng một chiếc điện thoại không đáng để đánh đổi trinh tiết của người con gái. Có người thì cho rằng có thể cô gái đã bị ăn cắp mật khẩu trang mạng xã hội và là nạn nhân của một trò đùa độc ác.

H5: Cô gái sẵn sàng đổi trinh tiết để lấy một chiếc Iphone 4 

3/. Tên trộm chép tay danh bạ gửi trả khổ chủ sau khi ăn cắp điện thoại : Mới đây, anh Zou Bin ở Hồ Nam, Trung Quốc bị mất cắp chiếc điện thoại Iphone trong một lần đi chung taxi với một người đàn ông lạ để tiết kiệm chi phí.

Ngay sau đó, anh Zou đã liên tục nhắn tin vào chiếc Iphone bị mất với nội dung anh biết kẻ trộm là người đàn ông ngồi cạnh trên xe taxi và anh chắc chắn sẽ tìm thấy anh ta. Zou Bin còn nhắn địa chỉ của mình để tên trộm gửi trả chiếc điện thoại.

Những tưởng mọi nỗ lực của anh là vô vọng khi tên trộm không một lời hồi đáp thì vài ngày sau, anh Zou nhận được một bức thư, bên trong là 11 trang giấy ghi chép đầy đủ hơn 1.000 số điện thoại liên lạc của anh. Tuy nhiên, tên trộm vẫn kiên quyết không gửi trả chiếc Iphone bị đánh cắp. (theo Datviet)

H6: Tên trộm kỳ quặc đã chép tay 11 trang danh bạ để gửi trả chủ nhân chiếc điện thoại mà mình ăn cắp.

Quế Phượng chuyển tiếp

Ô SIN VÀ NHỮNG CHUYỆN

KHÔI HÀI KHÓ ĐỠ

Chuyện về “ô sin” (người giúp việc) cũng lắm… khôi hài ! Nhiều khi chính vì “ô sin”, một nhân vật chẳng dây mơ rễ má gì trong gia đình, mà lại khiến cho không ít gia đình lục đục, thiệt hại cả về vật chất lẫn tình cảm !

Chín bỏ làm mười

Cô bạn tôi “một chồng hai con nhỏ”, công việc kinh doanh túi bụi bất kể giờ giấc, ông bà thì ở xa, rước một cô “ô sin” đang tuổi ăn tuổi nhớn ở quê ra đảm đương việc nấu nướng, dọn dẹp và bế trẻ con.

Có “ô sin” cũng thấy ổn ổn, hằng ngày đi làm về nhìn nhà cửa không lung bung, bừa bãi như trước kia khi anh xã làm “quản gia”. Chiều ở công ty về muộn cũng không phải sấp sấp ngửa ngửa ghé tạt vào chợ rau rau dưa dưa, về đến nhà lại tay năm, tay mười chuẩn bị cơm nước cho ba bố con. Hai đứa bé đi học tiểu học và gửi nhà trẻ cũng có người đón thay những hôm vợ chồng cô bận việc về muộn.

Ổn nhất là vợ chồng cô bạn tôi đỡ hẳn việc vừa hát, vừa múa, vừa dỗ dành, vừa nghiêm mặt, vừa bón cháo cho thằng bé con mới hai tuổi. Lạ cái là con bé “ô sin” này tài ghê. Nó chỉ nhong nhong bế thằng bé ra vườn hoa cạnh nhà, nhoáng cái 15 – 20 phút là cả chị cả em mặt mũi hớn hở vào nhà, giơ cao cái bát sạch bách.

Sau mấy tháng hí hửng với những “lợi ích” do “ô sin” mang lại, cô bạn bất ngờ “tá hỏa” khi chứng kiến một tình huống không biết nên cười hay nên… mếu. Một trưa ngày nghỉ nọ, anh xã đang thiu thiu ngủ cạnh thằng bé còn đang ngó ngoáy, ngọ ngoạy như “sâu trong kén”, hai mắt mở thao láo, miệng thì ê a…

Cô vợ đang mải chúi vào máy tính, sai “ô sin” vào ru em ngủ. “Ô sin” vừa vào, chợt nhớ ra có việc, cô bạn cũng đi theo vào, ớ người ra khi thấy “con bé nửa trẻ con, nửa người lớn” đang lấy tay đẩy ông chú : “Chú nằm xích ra để chỗ cho cháu nằm ru em ngủ” !

Dở cười dở mếu, nhưng vì nó lại có họ hàng xa “bảy phát đại bác” ở quê nên cô “chín bỏ làm mười”, bởi thấy nó “dở dở ương ương”, trẻ con không ra trẻ con, người lớn không ra người lớn, vô ý vô tứ chứ không “âm mưu” gì, hơn nữa nó đỡ cho mình bao việc nhà, nó lại “chăm cơm chăm cháo” cho con mình tài thế. Ai dè, vụ này cô cũng bị… hố to.

Chăm con nhưng ô sin béo

Chẳng là cứ chắc mẩm được ăn uống bồi dưỡng, tẩm bổ, con mình cứ là “lớn nhanh như thổi”, hằng tháng cô lại kiểm tra cân nặng của con. Tháng đầu nó cũng tăng lên… mấy lạng thật. Cô bạn tôi hớn hở lắm, hy vọng cứ đà này thằng bé tăng cân từ từ tháng đầu rồi mấy tháng sau sẽ tăng vù vù cho mà xem.

Tháng thứ hai, mũi kim trên cân chẳng thấy nhúc nhích tẹo nào. Tháng thứ ba, hình như mũi kim còn đuối đuối xuống. Đến tháng thứ tư thì cô thấy cân nặng thằng bé tụt đi mất… 3 lạng ! Xót con, cô hỏi “ô sin”: “Dạo này em có chịu ăn không ?”. Nó dõng dạc : “Em ăn rào rào như tằm ăn rỗi ý chứ ! Ngày nào cháu chả bón hết bát cháo sạch sành sanh”.

Nửa tin nửa ngờ. Chiều hôm sau, chờ “ô sin” bưng bát cháo, bế thằng bé ra vườn hoa như mọi khi, cô cũng đi theo ra đứng nấp theo dõi. Vẫn i sì như trước kia, bón cho thằng bé 10 thìa cháo thì nó nhè ra đến 8 thìa rưỡi. Thế là coi như đã… nỗ lực hết mình, hết trách nhiệm, “ô sin”… đàng hoàng tự bón cháo cho… mình, loáng cái, cái thìa nhựa vét quèn quẹt, bát cháo sạch bách.

Trời ơi, thảo nào dạo này con bé cứ tròn quay như con cun cút. Hóa ra bao nhiêu đồ ăn bổ béo mình dốc tiền dốc sức ra bồi dưỡng cho con thì lại vào hết con bé “ô sin”. Thế này thì công mình là “công dã tràng” à ? Cô chạy ra “bắt quả tang” tại trận khiến con bé “ô sin”… chín vía còn có… tám.

Chưa kịp mắng câu nào, nó đã mếu máo, khóc lóc đổ tại rằng “bón, dỗ thế nào em cũng không ăn, chẳng nhẽ cháu đổ bát cháo đi? Còn nếu mang bát cháo về, cô không nuôi cháu nữa thì cháu lại phải về quê cày ruộng mất”.

Cô “giận thì giận, mà thương lại thương” nên đành “ngậm bồ hòn làm ngọt”, vẫn để nó tiếp tục ở lại. Gần tết, cô hì hụi lôi trong tủ bếp ra lọ trứng gà ngâm mật ong để bồi bổ cho chồng con. Mở nắp ra, thấy lọ vơi hết nửa. Hỏi chồng thì chồng nói có bao giờ biết ở nhà có cái lọ trứng ấy đâu, hỏi con bé lớn 6 tuổi thì nó ngơ ngác, chẳng nhẽ hỏi thằng bé con mới hai tuổi.

Đành hỏi đến “ô sin” thì cô nàng ấp úng mãi mới thú nhận “vì ăn thử một lần thấy ngon quá nên thỉnh thoảng lại… ăn thử một tí. Không ngờ mấy cái… một tí ấy mà vơi đi nửa lọ”.

Thế này thì làm sao mà chịu được nữa. Có “ô sin” tưởng có lợi, đằng này… hại chồng, thiệt con, khổ mình. “Ô sin” ơi là “ô sin” ! (theo Bùi Thúy Hạnh – Thanh niên)

NHỮNG CHUYỆN HÀI HƯỚC CHỈ CÓ Ở VIỆT NAM

Cùng tận hưởng với những chuyện hài hước, hiếm có khó tìm chỉ có ở nước ta !

Bước chân ra đường, bạn có thể gặp vô số chuyện hài hước, những tấm ảnh dưới đây sẽ giúp bạn nhớ lại những tình huống “cười vỡ bụng” ấy:

H1: Món mới đó nha ! H2: Không còn phân biệt “nông thôn” và “thành thị” nữa. H3: Trên này mới có song ? H4: Mũ bảo hiểm siêu độc làm từ vỏ bưởi

H5: Ai bảo phụ nữ mới được quyền sexy. H6: Cực kỳ ấn tượng. H7: 1, 2, 3… chụp ! H8: Dạy chồng ngay lúc “bơ vơ” mới về

Lan caysu chuyển tiếp

100 NĂM TẠP CHÍ NAM PHONG

100 NĂM TẠP CHÍ NAM PHONG :

Khát vọng giáo dục quốc dân

của lớp trí thức thời đầu thế kỷ XX

Năm 2017 đánh dấu tròn 100 năm tạp chí Nam Phong ra mắt quốc dân. Số báo đầu tiên của Nam Phong được phát hành vào ngày 01/07/1917 và số cuối cùng vào ngày 16/12/1934, chấm dứt 210 số báo tiếng Việt, 210 phụ trương tiếng Pháp và 210 phụ trương tiếng Hán sau hơn 18 năm tồn tại.

Vào năm cuối cùng này, tờ báo chuyển từ nguyệt san sang bán nguyệt san với một nỗ lực mạnh mẽ đổi mới, như Hán Thu Nguyễn Tiến Lãng viết trong số báo 199 kỷ niệm mười tám năm ra số đầu : «Tôi muốn từ nay Nam Phong không phải là một bà lão, Nam Phong lại là một cô thiếu nữ hây hây».

Trả lời RFI tiếng Việt, nhà nghiên cứu Thủy Chi tại Hà Nội, nhận xét : Ám chỉ một bà lão ở tuổi 18 của một tờ báo mang nhiều ý nghĩa. Trước hết, nó gắn với hiện tượng thường gặp trong làng báo chí đương thời: việc đình bản và tục bản của các tờ báo trong một thị trường báo chí thuộc địa rất hẹp và nhỏ. Thứ hai, báo chí Việt Nam cho tới những năm 1930 đã chứng kiến một sự lột xác ngoạn mục, mà ví dụ là việc Phong Hóa với khẩu hiệu trẻ trung đã thay thế «vị trí rất cao trong văn giới, chính giới» của Nam Phong.

Dĩ nhiên Nam Phong sống thọ như thế một phần quan trọng là nhờ ở vai trò ở hậu trường của người Pháp với một ý định chính trị thực dân cáo già rất rõ ràng. Đó là nhằm loại trừ ảnh hưởng nước Đức, vốn được truyền bá gián tiếp qua phong trào Tân Thư, qua tên tuổi Lương Khải Siêu. Nam Phong không chỉ nhận được khoản trợ cấp để có thể ra báo một cách đầy đặn, mà còn được chính quyền thực dân hỗ trợ «tạo nên công chúng».

Hồi ký của Hồ Hữu Tường cho biết ông cậu bà con của mình làm Hội Đồng «bị nhà nước ép mua dài hạn tạp chí nầy». Song mọi việc nhanh chóng vượt khỏi những điều mà Louis Marty dự tính ban đầu khiến ta phải thừa nhận rằng Nam Phong tồn tại thực sự trong làng báo chí Việt Nam với tư cách một tờ báo lớn không thể chỉ là nhờ ý định chủ quan của giới thực dân mà còn chính ở những người trực tiếp chèo lái nó. Một trong số những công trạng quan trọng nhất cần kể đến là khát vọng giáo dục quốc dân của lớp trí thức.

Trong lời mở đầu cho số 1 Nam Phong, Phạm Quỳnh đã đặt ra một vấn đề quan trọng về vai trò học vấn : «Ông cha ta đã đề tạo ra cái tổ quốc ta, đã chung đúc thành cái quốc hồn ta, không ngờ rằng ngoài nước ta còn có nhiều nước khác, ngoài học vấn đạo đức của ta còn có nhiều học vấn đạo đức khác nữa mà có ngày ta không thể biết hết được. Ngày ấy nay đã đến.Người nước ta nay đã mở mắt tỉnh giấc mộng trăm năm, mở cái mắt mơ màng ra mà nhìn cái thế giới mới.Trông thấy những cảnh tượng lạ lùng mà kinh mà sợ […] Sống trong thời đại này tất phải có một phần trong sự hoạt động ấy».

Phạm Quỳnh như thế đã tóm tắt điểm chủ yếu nhất mà một trí thức Việt Nam đương thời phải đối mặt.Đó là tình thế «toàn cầu hóa» một cách bất đắc dĩ.Nhận thức của ông với tư cách một trí thức Tây học không chỉ bao gồm việc nhận ra «kẻ khác» mà còn hiểu rằng giờ đây ta phải sống cùng kẻ khác thì mới có cơ hội tồn tại trong thời mới.

Để tồn tại được cùng kẻ khác, giáo dục là một trong những cách mà thế hệ trí thức 1907 thực hiện nhằm gìn giữ những giá trị quá khứ. Thế mà chi phí giáo dục theo lối mới rất đáng kể đối với một gia đình thường thường bậc trung ở ngay Hà Nội khi đó. Vào thời điểm này, từng có Đông Kinh Nghĩa Thục tham gia giáo dục quốc dân rồi nhanh chóng bị chính quyền thuộc địa đàn áp và giải tán. Đồng hành cùng với họ là Đông Dương tạp chí do Nguyễn Văn Vĩnh làm chủ bút với những bài viết về học vấn Tây phương, nhưng cuối cùng bị đình bản.

Giáo dục quốc dân qua tạp chí

Với phụ đề «l’Information française» (Cơ quan thông tin của Pháp) trên măng sét, tạp chí Nam Phong lại có phụ đề khác bằng tiếng Việt Văn học Khoa học tạp chí. Các đề mục đặc biệt có liên quan tới giáo dục do các nhà tân nho như Phan Kế Bính và Nguyễn Đỗ Mục, hoặc các trí thức Tây học Phạm Quỳnh, Phạm Duy Tốn đảm trách và được duy trì suốt trong suốt thời kỳ ra báo : Luận thuyết, Văn học bình luận, triết học bình luận, Khoa học bình luận, Văn tuyển, Tạp trở, Thời đàm, tiểu thuyết.

Bằng việc thiết kế như vậy, Nam Phong tự nhiệm về giáo dục như Đông Dương tạp chí từng làm.Cũng trong số đầu tiên, bức ảnh Albert Sarraut được chú thích là người thành lập Đại học Đông Dương chứ không phải bằng chức danh quan toàn quyền. Rõ ràng, tạp chí Nam Phong là một cách thức giáo dục dành cho quốc dân mà Phạm Quỳnh muốn theo đuổi. Với cách học qua tạp chí như thế, học không chỉ là lên lớp để lấy bằng, mà còn học để lấy tri thức như ông viết: «đương buổi bây giờ không cần cấp bằng gây lấy một cái cao đẳng học thức để thay cái học thức cũ đã gần mất».

Theo bà Phạm Thị Ngoạn, trong nghiên cứu của mình, hoàn toàn có lý khi gọi Phạm Quỳnh cùng các bạn đồng chí là những « giáo sư » trong một trường học mở theo lối mới để đáp ứng một nhu cầu học mới. Trong hoạt động của kiểu trường học không có trụ sở này, giáo sư không giao bài cho học sinh, không sửa bài, mà chỉ muốn «tâm tình với bạn đọc như với bạn cố tri», nhận những câu trả lời từ bạn đọc để từ đó có những bài viết thể hiện được.

Tính chất trường học góp phần tạo nên tính điển phạm ở cả khía cạnh kiến thức lẫn hành vi của cuộc đời. Điều ấy còn tương ứng với một kỳ vọng khác của Phạm Quỳnh khi ông viết: «Nước cốt ở dân, dân chủ ở một bọn người gọi là «thượng-lưu», hay bọn «thức giả xã hội», như nhà có nóc vậy. Nhà không có nóc thì ở sao.Nước không có một bọn thượng-lưu trí-thức để giữ-gìn cái cốt-cách trong nước, thì sao gọi là một nước được?Có nhà danh-sĩ Pháp đã nói rằngNước Pháp sở-dĩ là nước Pháp, cũng chỉ nhờ bởi bốn năm mươi người đại-trí.Nếu không có bọn ấy thì nước Pháp không còn là nước Pháp nữa ».

Chi tiết « bọn bốn mươi người đại trí » của Hàn Lâm Viện Pháp, mà Phạm Quỳnh thường xuyên cho in lại trên Nam Phong những bài viết của các thành viên hoặc của các giáo sư đại học Paris, hàm ý tham vọng xây dựng một lớp trí thức mới mẫu mực, tinh túy cho thời đại mới.

Vậy ai là những thành viên có thể tham gia vào nhóm bốn mươi người Việt đó? Hẳn nhiên trước hết chính là những ai từng bỉnh bút cho Nam Phong giai đoạn đầu như Nguyễn Bá Trác, Nguyễn Hữu Tiến, Nguyễn Bá Học, Nguyễn Đôn Phục và Nguyễn Mạnh Bổng. Họ tất thảy đều có hai yếu tố rất quan trọng đối với giới trí thức Việt Nam đương thời: uy tín và tuổi tác.

Phạm Quỳnh cùng tờ báo của mình không chỉ hoàn thành một vai trò nhà báo đưa tin như cái măng-sét đã ghi ban đầu, mà còn có tham vọng giữ một tiếng nói chính thức về mặt học thuật đương thời trên trường trí thức mới đương thành lập. Dù tiếng nói đó đôi lúc trở nên học phiệt như Phan Khôi sau này từng lên tiếng, nhưng người ta không thể không ghi nhận một kỳ vọng lớn lao ấy của Phạm Quỳnh về lớp «thượng lưu trí thức để giữ gìn cốt cách trong nước, để bồi dưỡng cái quốc-túy».

Phong Hóa vào những năm 1930 sẽ chấm hết sự tồn tại Nam Phong bằng giọng hài hước khi nhại lại câu «Thứ nhất sừ Uỳnh thứ nhì sừ Ĩnh». Nhưng chắc chắn lớp trí thức tư sản như Nhất Linh, Khái Hưng đã được thừa hưởng rất nhiều từ cái khát vọng thượng lưu trí thức của Phạm Quỳnh như một nền tảng của trường trí thức thời hiện đại.

Phan Tất Đại chuyển tiếp

KHÁM PHÁ NGHỆ THUẬT

TRANH GƯƠNG XỨ HUẾ

DI SẢN QUÝ GIÁ THỜI NGUYỄN

Chúng ta đã được chiêm ngưỡng nhiều bức họa được vẽ trên các chất liệu như: giấy, lụa, sành, sứ… Nhưng có một loại tranh đặc biệt độc đáo, nó được vẽ trên kính, mà người Huế gọi nó là tranh gương. Dòng tranh này có giá trị nghệ thuật đặc sắc cần được bảo tồn và lưu truyền.

Đến nay, các bức tranh gương có giá trị đều do triều Nguyễn để lại và đang được trưng bày tại Bảo tàng cổ vật cung đình Huế (16 bức) và các cung điện, lăng tẩm ở Huế như cung Diên Thọ (điện chính), lăng Minh Mạng (điện Sùng Ân), lăng Thiệu Trị (điện Biểu Đức), lăng Tự Đức (điện Hòa Khiêm, điện Lương Khiêm), lăng Đồng Khánh (điện Ngưng Hy) và điện Huệ Nam (điện Hòn Chén).

Xuất xứ của dòng tranh gương vẫn còn nhiều thắc mắc

Có rất nhiều người nghiên cứu về xuất xứ của loại nghệ thuật độc đáo này. Phần đa ý kiến cho rằng, tranh gương cố đô Huế có xuất xứ từ Trung Quốc. Nguyên là vua Thiệu Trị (1841-1847) có tập thơ “Thần kinh nhị thập cảnh” vịnh 20 cảnh đẹp của đất Huế, đã gởi các bài thơ này qua Trung Quốc đặt vẽ. Dựa trên nguồn cảm hứng này, các nghệ nhân Trung Quốc thời đó đã khắc họa 20 bức tranh theo 20 khung cảnh trong tập thơ. Mỗi bài thơ này được thể hiện thành một bức tranh gương, sau đó mới mang trở về kinh đô Huế, treo tại các miến điện.

Nét độc đáo của tranh gương triều Nguyễn- cung đình Huế

Nếu ai đã từng tới Huế, thì không khỏi ngỡ ngàng và yêu thích những bức tranh gương đang được trưng bày tại đây. Một loại thể hiện nghệ thuật trên chất liệu mới lạ đã có từ trăm năm nay.

Tranh gương cung đình Huế là một loại hình tranh mang bản sắc riêng của Huế bởi xuất xứ, cách thể hiện cùng chất liệu độc đáo. Tranh gương được đóng trong những khung gỗ chạm thếp vàng, khá cầu kỳ, thực sự là những bức tranh độc lập.

Chủ đề của tranh gương cung đình Huế về cơ bản có 3 loại chính. Loại tranh cao cấp “thi họa” hay tranh thơ ngự chế chủ yếu mô tả và ca ngợi 20 cảnh đẹp được vua Thiệu Trị xếp hạng, tranh minh họa các bài thơ đề vịnh các mùa trong năm, vịnh các cảnh mà vua bất chợt tức cảnh đề thi…

Loại tranh thứ hai không đề thơ nhưng có đề rõ chủ đề là loại tranh minh họa cho các điển tích trong lịch sử Trung Hoa.

Loại tranh thứ ba là tranh vẽ tĩnh vật. Với người thưởng lãm hay du khách, những bức tranh này có thể chỉ đơn thuần là cảnh đẹp của thiên nhiên, của non nước hữu tình, nhưng với những nhà nghiên cứu, bên cạnh giá trị nghệ thuật, mỗi bức tranh gương chính là giai thoại lịch sử quan trọng để phục dựng, trùng tu các di tích có liên quan.

Chất liệu để vẽ loại tranh này là bột màu pha keo, hoặc sơn, được vẽ hoặc khảm xà cừ vào mặt sau của gương theo kiểu vẽ âm bản để nhìn mặt trước thành dương bản.

Kỹ thuật vẽ ngược chiều đòi hỏi họa sĩ, nghệ nhân phải hết sức tài hoa, khéo léo và có trí tưởng tượng cực kỳ phong phú mới có thể thực hiện được.

Do kỹ thuật phức tạp, sự tư duy về mặt hình tượng là rất riêng. Người vẽ phải tưởng tượng phía bên kia (mặt trái) để nhìn xuyên từ kính qua (mặt phải) đòi hỏi dự phối hợp giữa tư duy, kỹ thuật, chất liệu và đặc trưng phản ánh. Tất cả tạo nên nét riêng, độc đáo, tinh tế của tranh gương và đó cũng chính là những đặc trưng mà không có loại hình mỹ thuật nào của Huế có được

Đặc biệt trong đề tài, màu sắc của tranh gương dường như là ngôn ngữ của một mảng nghệ thuật riêng biệt, không nhất quán. Tại lăng Tự Đức, điện Hòa Khiêm, cung An Định hiện lưu giữ được những tranh gương tuyệt đẹp, mỗi bức có chiều rộng khoảng 9 tấc, cao 6 tấc. Bức tranh được lồng trong một khung thếp vàng, chạm nổi những vòng hoa, trái, lá… Theo một số tài liệu, khi sơn thếp vàng dùng trong tranh là vàng thật, bằng một chất kết dính đặc biệt, không làm phai màu của vàng và giữ được độ óng ánh của màu kim loại này. Do đó, trải qua thăng trầm thời gian, những bức tranh vẫn rực rỡ, tươi tắn như mới, có độ phát quang, lan tỏa giữa các màu.

Quá trình khôi phục dòng tranh đặc sắc này cần thời gian nghiên cứu và sự bền bỉ

Có một vài ý kiến cho rằng, lí do mà dòng tranh mang giá trị nghệ thuật lớn như thế này gần như không còn phát triển tại Huế là vì nó được truyền từ Trung Quốc, trải qua năm tháng lịch sử mà bị thất truyền.

Do kĩ thuật vẽ loại hình tranh gương này rất đặc biệt, bức họa được vẽ theo dạng vẽ ngược, tức là cái gì kết thúc sau phải vẽ trước, nên càng đòi hỏi sự tài hoa và truyền dạy.

Chính vì vậy mà sau  2 năm mày mò tìm hiểu, thử nghiệm, hiện nay họa sĩ Dương Văn Kính đã có thể tạo nên những sản phẩm tranh gương trang trí khổ nhỏ về chủ đề phong cảnh, tranh dân gian làng Sình, tranh Đông Hồ và sen Huế để quảng bá du lịch, tạo sản phẩm lưu niệm mới cho du khách khi đến cố đô Huế. Anh mạnh dạn dùng màu chuyên dụng cho tranh gương của Pháp, loại màu này cho phép nhìn bức tranh 2 mặt gần như nhau chứ không chỉ một mặt như tranh gương trước đây.

Tranh gương xứ Huế dẫu trải qua những năm tháng của lịch sử, nhưng màu sắc và tuổi thọ của nó như thách thức với thời gian. Nó tạo lên một nét rất riêng của Huế.

Quá trình phát triển của xã hội cuốn theo các trào lưu tư tưởng nghệ thuật mới, có những dòng tư tưởng được coi là biến dị về phong cách nghệ thuật cũng như ý tứ nghệ thuật, cái mà ngày nay người ta gọi đó là nghệ thuật đôi khi là sự phản cảm thì sức hút của nó tới công chúng chỉ là một giai đoạn thời gian ngắn ngủi, nhưng với những kiệt tác nghệ thuật cổ xưa thì sức hấp dẫn của nó chưa bao giờ là nguội.

Nó không chỉ là giá trị tinh thần của dân tộc mà hơn thế, chính là tinh hoa trí tuệ của người xưa. Cái mà cho đến ngày nay, thế hệ đời sau vẫn mãi phải kiếm tìm để có được. Bảo tồn giá trị xưa chính là bảo tồn và di lưu truyền thống, tìm về văn hóa nghệ thuật nguồn cội. (theo Tịnh Tâm)

Yên Huỳnh chuyển tiếp

NHỮNG TRUYỆN THẬT NGẮN

ĐẦY CẢM ĐỘNG

Lời con trẻ

Sau khi ly hôn, người chồng dọn đồ đạc ra khỏi nhà. Đứa con gái nhỏ hỏi mẹ :

– Sao mẹ đuổi bố ?

– Tại bố hư !

Để nó khỏi vặn vẹo hỏi lôi thôi, người mẹ mua cho cái bánh. Thằng anh từ đâu phóng tới bẻ của em miếng bánh, bỏ ngay vào mồm. Con bé khóc ré bắt đền. Người mẹ dỗ dành:

– Anh này hư quá ! Thôi con nín đi, bỏ qua cho anh một lần.

Đứa con phụng phịu:

– Thế mẹ có bỏ qua cho bố đâu !

Người mẹ nhìn xa xăm:

– Ừ, ra mẹ cũng hư!

Em tôi

Bám đất Sài Gòn sau 3 năm ra trường, tôi vẫn không xin được việc. Vài cua dạy kèm cũng chẳng đủ trang trải, lại phải nhờ nguồn “trợ cấp” ở quê. Vừa rồi, đau ruột thừa, nằm viện. Mẹ vượt ngàn cây số vào thăm. Ngày về, dúi vào tay tôi chỉ vàng, bảo : “Của cái Lan, nó dặn con dùng để hồi sức, viện phí và tiền gởi vào cho con trước đây cũng một tay nó cả. Tội nghiệp ! Dạy thêm tít mù, còn nuôi thêm cả lợn”.

… Nhớ ngày Lan trượt đại học, thư về tôi mắng chẳng tiếc lời… Cầm món quà của em, tôi chỉ còn biết nuốt nước mắt vào trong.

Ngày xưa

Thuở nhỏ, nhà tôi nghèo lắm. Mỗi chiều, anh em tôi thường tụ lại bên nồi cơm độn khoai sắn, ríu rít như đàn chim về tổ. Thiếu thốn, nhưng chúng tôi nhường nhau phần thức ăn ngon nhất, mẹ tôi rất vui lòng.

Khi chúng tôi khôn lớn, có gia đình riêng, ai cũng khá giả. Hôm giỗ ba, có mặt đông đủ, anh Hai tôi phàn nàn với mẹ cây xoài của anh Ba mọc chồm qua sân nhà anh. Chị Ba trách anh Tư đào ao lấn qua phần đất của chị hai tấc. Mẹ tôi trầm ngâm : “Mẹ ước gì được trở lại thời nghèo khó ngày xưa…”

Mẹ tôi

Chiến tranh ác liệt. Bố ra chiến trường. Mẹ cô độc dắt con lánh nạn khắp nơi.
Hòa bình. Bố không trở về. Mẹ khóc hằng đêm.

Năm năm sau, mẹ mới quyết định lập bàn thờ với bức di ảnh của bố. Một mình mẹ vất vả nuôi con. Vậy mà căn bệnh ung thư quái ác lại cướp mất mẹ.

Hôm bức ảnh mẹ được đưa lên bàn thờ bên cạnh bố, bất ngờ bố trở về ! Tất cả chợt vỡ òa…. Bức ảnh bố được hạ xuống. Trên bàn thờ… mẹ lại một mình.

Mẹ ghẻ

Cô tôi muộn chồng vì quá dữ dằn, ruột thịt cũng chẳng ai muốn gần, đành lấy dượng, đã góa vợ.

6 tuổi, Lộc về với mẹ ghẻ, làm đủ việc mà vết roi mới chồng lên dấu đòn cũ… Lộc 15 tuổi, dượng chết. Đinh ninh Lộc bỏ đi, nên ngày mở cửa mả, cô đuổi khéo :

– Có muốn về với bà ngoại mày không ?

Lộc cúi đầu, nói trong nước mắt :

– Con đi rồi, mẹ ở với ai ?

Sau câu nói ấy, dường như bà mẹ ghẻ thì ở lại với nấm mồ, còn cô tôi về, đi chùa, ăn chay. Lộc trở thành cậu ấm – rồi trở thành thạc sĩ, mẹ con thân thương như một phép màu.

Lòng mẹ

Nhà nghèo, chạy vạy mãi mới được xuất hợp tác lao động, Thanh coi đó như cách duy nhứt để giúp đỡ gia đình. Nhưng ảo mộng chóng tan. Xứ người chẳng phải là thiên đường. Thanh chỉ còn biết làm quần quật và dành dụm từng đồng.

Để nhà khỏi buồn, trong thư Thanh tô vẽ về một cuộc sống chỉ có trong mơ.
Ngày về, mọi người mừng rỡ nhận quà, Thanh lại tiếp tục nói về cuộc sống trong mơ. Đêm. Chỉ có Mẹ. Hết nắn tay, nắn chân Thanh rồi Mẹ lại sụt sùi. Thanh nghẹn ngào khi nghe Mẹ nói : “Dối Mẹ làm gì ! Giơ xương thế kia thì làm sao mà sung sướng được hở con !”

Quế Phượng chuyển tiếp

Say vì vợ

Một người đàn ông đến quầy bar và yêu cầu một ly rượu.​ Khi vừa uống hết ly rượu, ông ta khẽ liếc vào túi áo mình rồi mới bắt đầu gọi thêm một ly rượu khác. Cứ như thế, người đàn ông luôn nhìn vào túi áo trước khi gọi rượu. Quá ngạc nhiên, người phục vụ hỏi :​

– Tôi có thể phục vụ cho ông cả đêm, nhưng tại sao trước khi gọi ông cứ phải nhìn vào túi áo mình thế ?

Người đàn ông cười lớn;

– Đó là phương pháp giúp tôi xác định mình còn tỉnh táo hay không ấy mà.

Người phục vụ ngạc nhiên :

– Làm sao có thể chứ.

– Bên trong túi áo là một bức ảnh của vợ tôi, khi tôi bắt đầu nhìn thấy cô ấy xinh đẹp thì đó chính là lúc tôi nên về nhà rồi đấy anh bạn ạ

Thế mà điên được sao ?

– Lão chồng làm mình tức điên được.

– Sao thế ?

– Mình xin lão 500usd đi thẩm mỹ viện.

– Đúng là lão keo thiệt mà, có 500usd mà không cho hả ?

– Lão nhìn mình từ đầu đến chân, rút ví đưa mình hẳn 5.000usd mình mới điên đấy chứ.

!!!!????

Đồ ngu

Rời rạp hát, Tèo dìu nàng lên xe bus… Xe chạy chưa tiêu một lít xăng thì Tèo lại táy máy … đặt tay lên đùi váy ngắn của nàng rồi từ từ run run nhích cao lên … cao lên. Thấy nàng ngồi im không phản đối… Tèo háo hức lướt tay thẳng vào… nguồn gốc của nhân loại …

– ĐỪNG, “nàng quát và Tèo mất cả hồn vía rút tay về… có cái gì chợt… tiu ngĩu”
– Chời ơi..! Bảo đừng nhấc tay lên, để yên đấy ! Sao mà ngu thế không biết; “nàng .!!!”

Dung Dung chuyển tiếp

CHUYỆN ĐÀ LẠT KHÔNG PHẢI AI CŨNG BIẾT

CHUYỆN ĐÀ LẠT KHÔNG PHẢI AI CŨNG BIẾT

DINH III BẢO ĐẠI

& NGÔI BIỆT THỰ ĐÁ

Kể từ khi bác sĩ Yersin tìm ra cao nguyên Lang Biang, Đà Lạt trở thành tên gọi quen thuộc có sức hút mãnh liệt đối với du khách. Vùng đất này vẫn còn ẩn chứa nhiều điều không phải ai cũng biết.

Xin giới thiệu với bạn đọc một số câu chuyện về Đà Lạt ít ai biết, hoặc đã biết nhưng chưa tỏ tường…

Lão bộc nhận lương bằng…. vàng

Ngày 23/12/2017, bộ sưu tập “Báu vật triều Nguyễn tại Đà Lạt” với hơn 120 cổ vật quý giá được đưa ra trưng bày. Bà Đoàn Thị Ngọ, phó giám đốc Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng, đã ghi nhận một cách trân trọng rằng ông Nguyễn Đức Hòa là người có công giữ gìn và bàn giao chúng nguyên vẹn cho chính quyền sau năm 1975.

Ông Hòa là ai mà được quyền lưu giữ, bảo quản những cổ vật quý giá được làm từ ngọc, bạc, vàng, đá quý, ngà voi và mã não…? Không nhiều thông tin về ông cho đến khi chúng tôi lục lại những tư liệu cũ liên quan đến dinh Bảo Đại tại Đà Lạt.

Dinh Bảo Đại là một công trình kiến trúc hài hòa giữa phong cách Á – Âu đầu tiên của triều Nguyễn được xây dựng trong bốn năm (1934-1938). Tên gốc của công trình này là Palais Impérial nằm trên đường Darles (nay là đường Triệu Việt Vương), bao quanh là rừng thông mang tên Bois d’amour (Rừng tình) rộng gần 10ha.

Sau năm 1975, có tên mới là Dinh 3. Trong biệt điện có một người quản gia tận tụy từ thời vua Bảo Đại qua chế độ Việt Nam cộng hòa cho đến sau ngày đất nước thống nhất. Đó là ông Nguyễn Đức Hòa (1926-2009).  Sinh thời, giới văn nghệ sĩ và người dân Đà Lạt gọi ông là “lão bộc qua các triều đại”.

Theo vua từ thuở mười ba

Trước năm 1945, dinh thự Palais Impérial là nơi sinh hoạt của gia đình vị vua cuối cùng của vương triều Nguyễn. Khi trở thành quốc trưởng và khai sinh ra Hoàng triều cương thổ (năm 1950), vua Bảo Đại đã sử dụng biệt điện này để ở và tiếp khách.  Công trình kiến trúc này được xây dựng hai tầng, sắp xếp khéo léo từ trong ra ngoài.

Ông Nguyễn Đức Hòa sinh ra và lớn lên tại làng Dương Nỗ (huyện Phú Vang, Thừa Thiên – Huế). Năm 13 tuổi, được một người bác họ làm ở đội kỵ mã đưa vào Đại nội giúp việc và được thái hậu Từ Cung (bà Hoàng Thị Cúc, mẹ vua Bảo Đại) tin cậy cho theo hầu Bảo Đại.

Ngày 28/4/1949, Bảo Đại được Pháp đưa về Việt Nam. Ngày 14/4/1950, Bảo Đại ra dụ số 6/QT/TG xác định Đà Lạt là thủ phủ của Hoàng triều cương thổ và cao nguyên miền Nam. Ông Nguyễn Đức Hòa được theo vua lên Đà Lạt. Ông được vua Bảo Đại hết sức tin cậy.

Khi còn sinh hoạt trong dinh, vua Bảo Đại và Nam Phương hoàng hậu luôn giữ gìn nề nếp gia phong của hoàng tộc. Sau mỗi bữa tối, các hoàng tử, thái tử, công chúa đều được gọi lên phòng để hàn huyên và nghe vua, hoàng hậu giáo huấn, bảo ban.

Sau khi Bảo Đại không còn làm vua nữa, ông Hòa được Việt Nam cộng hòa giữ lại làm việc trong dinh. Đây cũng là điều đặc biệt, có lẽ nhờ bản tính điềm đạm, hiền lành, trung thực của ông.

Gìn giữ báu vật hoàng gia

Trước khi ông Hòa mất, chúng tôi có gặp ông và đề nghị ghi âm cuộc trò chuyện, ông vui vẻ đồng ý. Khi hỏi đến tiền lương, ông nói :

– Ngày còn phục vụ vua Bảo Đại, mỗi tháng tôi được 4 lượng vàng.

– Vậy một năm được 48 lượng vàng, bác tiêu sao hết ?

– Tuổi trẻ ham chơi, tiêu hết rồi…

– Trong thời gian làm việc với Bảo Đại, có bao giờ bác thấy vợ chồng Bảo Đại to tiếng với nhau không ?

– Có chứ ! Nhưng mỗi lần cãi nhau thì họ chuyển sang nói bằng tiếng Pháp. Mình chịu. Ông tiếp : Vua Bảo Đại hay dành thời gian nói chuyện với tôi khi đi xa. Ông cũng có nỗi niềm riêng ít ai biết được.

Rồi ông cho biết them : “Dưới thời ông Ngô Đình Diệm, tôi được trả lương hằng tháng tương đương 5 lượng vàng, thời ông Nguyễn Văn Thiệu là 7 lượng vàng”.

Sau ngày 30/4/1975, chính quyền quân quản cũng tiếp tục nhận ông làm nhân viên, lo các công việc trong dinh Bảo Đại và được hưởng lương theo quy định nhà nước cho đến khi qua đời.

Ông là lão bộc duy nhất được các chế độ khác nhau giữ lại làm quản gia ở dinh Bảo Đại, và là người được Từ Cung thái hậu tín cẩn giao giữ các két sắt có chứa tài sản (gồm tư trang và đồ dùng của gia đình). Về sau, tài sản này đã được đơn vị T78 thuộc Ban Tài chính quản trị Tỉnh ủy Lâm Đồng bảo quản, cất giữ.

Năm 2000, ông Hòa là người đặt ra một số câu hỏi đề nghị những người có trách nhiệm trong chính quyền địa phương trả lời về sự mất còn của số tài sản là ngọc ngà châu báu tại dinh Bảo Đại trước đây.

Ngày 17/2/2000, Văn phòng Chính phủ đã có công văn yêu cầu chủ tịch tỉnh Lâm Đồng làm rõ sự việc và báo cáo kết quả lên Thủ tướng. Kết quả báo cáo như sau (trích) :

Nguồn gốc số tài sản này (gồm tư trang và đồ dùng gia đình) trước ở dinh III là tài sản của Từ Cung thái hậu (mẹ của vua Bảo Đại). Sau ngày 30-4-1975, đơn vị T78 thuộc Ban Tài chính quản trị Tỉnh ủy Lâm Đồng tiếp nhận, bảo quản, cất giữ (có biên bản bàn giao và niêm phong cẩn thận). Đến cuối năm 1996, số tài sản đó được đưa sang Kho bạc Lâm Đồng tiếp nhận niêm phong cất giữ cho đến nay và bảo đảm còn nguyên trạng như khi tiếp nhận từ T78.

Sở dĩ tỉnh chưa có kế hoạch trưng bày các cổ vật này vì : Đây là những cổ vật quý, hiếm, có giá trị về lịch sử nên muốn trưng bày phải có chế độ bảo quản nghiêm ngặt. Ngoài ra, khi cho trưng bày thì phải đầu tư trang bị một số thiết bị chuyên dùng để phục vụ công tác bảo quản tránh hư hao xuống cấp đồ vật”.

Cho đến khi mất, ông Hòa có hơn 60 năm gắn bó với dinh Bảo Đại, khu Rừng tình và những ký ức khó để nói tường tận về vua Bảo Đại.

Trưng bày báu vật triều Nguyễn trong festival hoa

Trong thời gian diễn ra Festival hoa Đà Lạt 2017 (từ ngày 23/12/2017 đến ngày 2/1/2018), Bảo tàng Lâm Đồng đã chọn cung Nam Phương Hoàng Hậu (số 4 Hùng Vương, Đà Lạt) làm nơi trưng bày giới thiệu bộ sưu tập “Báu vật triều Nguyễn tại Đà Lạt”.

Đây cũng là lần đầu tiên bộ sưu tập hiện vật độc đáo này ra mắt công chúng một cách đầy đủ về số lượng và chuẩn xác về thông tin với trên 120 cổ vật.

Phần lớn các hiện vật này đều do Ngự xưởng triều Nguyễn chế tác từ thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20, cá biệt có một ít hiện vật thuộc thế kỷ 18.

NGÔI BIỆT THỰ ĐÁ CỦA BÀ PHI ÁNH

Ngoài Nam Phương hoàng hậu – người vợ chính thức, vua Bảo Đại còn có các thứ phi và những cuộc tình. Câu chuyện tình của cựu hoàng Bảo Đại và thứ phi Phi Ánh là lý do quyết định khiến tôi tìm hiểu thêm về căn biệt thự này

Qua sự “mai mối” của dược sĩ Phan Văn Giáo – thủ hiến Trung Kỳ, cựu hoàng Bảo Đại đã gặp Lê Thị Phi Ánh (sinh năm 1925).

Người tình đặc biệt

Năm 1949, được tin cựu hoàng Bảo Đại trở về nước lại lên ngay Đà Lạt, ông Phan Văn Giáo đã xuống tận phi trường Liên Khương đón vua Bảo Đại và giới thiệu Phi Ánh cho ông. Bà Lê Thị Phi Ánh là con út của ông Lê Quang Sáu ở Huế. Bác của Phi Ánh là ông Lê Quang Thiết, phò mã của vua Thành Thái.

Chúng tôi đã nhiều lần được gặp ông Nguyễn Đắc Xuân – một người luôn gắn bó với công việc nghiên cứu về Huế, đặc biệt là chuyện vua tôi nhà Nguyễn.  Khi nhắc đến Đà Lạt và những câu chuyện liên quan đến những bà thứ phi của cựu hoàng Bảo Đại, nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân rất vui và kể lại rành mạch.

Bà Lê Thị Phi Ánh người trắng trẻo, cao ráo, mũi cao, mắt sáng, đẹp nhất trong bốn cô “phi”. Đang lúc buồn, gặp Phi Ánh, Bảo Đại phải lòng ngay. Không rõ Phan Văn Giáo đã “tâu” với Bảo Đại như thế nào mà sau khi ân ái với Phi Ánh, Bảo Đại đã “tặng” cho bà một số tiền lớn. Và thật bất ngờ, theo một người thân trong gia đình Phi Ánh cho biết, ông vua “ham chơi” đã bị nhân tình “thất lễ” bằng một cái tát.

Phi Ánh giải thích cho Bảo Đại biết bà “muốn làm thứ phi của hoàng đế, chứ không phải là gái làm tiền”. Bảo Đại vỡ lẽ, không những ông không phẫn nộ mà càng yêu quý Phi Ánh hơn.

Bà Phi Ánh xuất thân trong một gia đình tử tế và giàu có với nhiều nhà cửa và biệt thự tại Huế. Bà Ánh gọi bà Lê Thị Kim Lộc (bà ngoại của giáo sư Phan Lương Cầm) là cô ruột.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân còn cho biết thêm: Bà Phi Ánh đã sinh cho vua Bảo Đại được 2 người con. Người con gái là Nguyễn Phước Phương Minh, sinh năm 1950 và qua đời tại Mỹ năm 2012. Người con trai là Nguyễn Phước Bảo Ân, sinh năm 1951 tại Đà Lạt. Sau năm 1975, bà Phi Ánh sống trong cô đơn tại Sài Gòn và qua đời vào năm 1986 ở tuổi 61.

Nhà… đá tặng thứ phi

Cựu hoàng Bảo Đại đã mua một ngôi biệt thự bằng đá nằm trên đường René Robin (nay là đường Quang Trung, P.9, TP Đà Lạt) vào năm 1950, được người Pháp xây dựng theo kiến trúc Tây Ban Nha để làm quà tặng cho bà Phi Ánh.

Đây là món quà tặng đặc biệt của cựu hoàng, nên còn có tên gọi khác là biệt thự Phi Ánh. Theo Trung tâm Quản lý nhà Đà Lạt, biệt thự được xây dựng vào năm 1928.

Khác với các ngôi biệt thự khác, kiến trúc của biệt thự Phi Ánh nằm trên một diện tích sân vườn vừa phải.. Biệt thự được xây phần lớn bằng đá chẻ, có lối đi rộng nối từ căn nhà bên này sang bên kia, có những ô cửa lớn được thiết kế thành những chiếc vòm cao gió lùa bốn phía.

Trong biệt thự này có trưng bày các bức tượng vũ nữ, 12 phù điêu hai mặt trên tường, trong đó có 4 bức hoa sen cách điệu có hình hai đầu chim lạ. Một số bức tranh sơn dầu vẽ cựu hoàng Bảo Đại, thứ phi Lê Thị Phi Ánh trên tầng lầu phía bên trái nhìn từ ngoài vào.

Ông Đặng Nguyễn Văn Tích, giám đốc Trung tâm Quản lý nhà Đà Lạt, cho biết biệt thự Phi Ánh sau năm 1975 được giao cho khoảng 30 hộ dân sống bên trong, khiến nó xuống cấp trầm trọng vì sử dụng không đúng công năng và quá tải bởi hơn trăm người cư ngụ, trong khi nó được thiết kế cho một gia đình.

Sau này, nhà đầu tư đã bỏ tiền di dời dân ra khỏi biệt thự, thuê chuyên gia khôi phục nguyên trạng. Đây là căn biệt thự được đánh giá hồi sinh sau khi giao cho tư nhân sử dụng kinh doanh du lịch.

Sau nhiều lần sang tay đổi chủ, hiện nay biệt thự này có tên mới là nhà hàng Phù Đổng. Ông Nguyễn Trọng Phương – người Hà Nội, là người chủ mới nhất của biệt thự này – không chỉnh sửa nhiều mà cố giữ nguyên trạng, đặc biệt là hình dáng và vật liệu làm nên sự độc đáo của ngôi biệt thự là những khối đá xanh lớn.

Ông Phương cho biết khi đến Đà Lạt có để ý nhiều biệt thự cổ, nhưng sau cùng ông quyết định mua biệt thự Phi Ánh : “Câu chuyện tình của cựu hoàng Bảo Đại và thứ phi Phi Ánh là lý do quyết định khiến tôi tìm hiểu thêm về căn biệt thự này và mua”.

“Có hơi người thì biệt thự Phi Ánh mới có sức sống. Khi tiếp nhận nó, mở cánh cửa từng căn phòng, tôi cảm nhận hơi lạnh tràn từ góc nhà này sang góc nhà khác. Từ lúc đó, tôi biết căn nhà này không được đóng cửa dù chỉ một ngày” – ông Phương nói.

Ông bóng gió rằng chính ký ức mãnh liệt của Đà Lạt thời Bảo Đại khiến căn nhà này có sức sống và độ bền bỉ hơn hàng trăm biệt thự cổ khác ở Đà Lạt. Khi còn sống, kiến trúc sư Nguyễn Văn Lập, nguyên chủ tịch Hội Kiến trúc tỉnh Lâm Đồng, nhận định biệt thự Phi Ánh có nét riêng biệt giữa 170 biệt thự cổ trên địa bàn TP Đà Lạt.

Xét về độ độc đáo, nó có thể so sánh với bốn công trình đặc trưng của Đà Lạt là: Trường cao đẳng Sư phạm Đà Lạt (trước kia là Trường Grand Lycée Yersin, thành lập năm 1927), nhà ga Đà Lạt, nhà thờ Con Gà, Cục Bản đồ (trước là Nha Địa dư) dù có quy mô khiêm tốn hơn nhiều.

Trong một tài liệu mới đây, nhà nghiên cứu Nguyễn Hồng Trân cho biết: sau ngày cựu hoàng bị Ngô Đình Diệm truất phế, bà con, ngay cả bên gia đình của bà Phi Ánh cũng không ai dám chứa chấp mẹ con bà, nên ba mẹ con phải ở nhà thuê, rày đây mai đó, thật mệt mỏi…

Trong hoàn cảnh này, bà Phi Ánh đành phải bước thêm bước nữa cho đỡ cô đơn, vất vả. Các con của bà Phi Ánh và cựu hoàng Bảo Đại cũng có cuộc sống long đong, lận đận không khác gì mẹ mình.

Quan tâm đến người tình

Không riêng gì với thứ phi Phi Ánh, cựu hoàng Bảo Đại luôn quan tâm đến các thứ phi cũng như người tình của mình khi họ cùng lên Đà Lạt sinh sống với ông.

Bà Bùi Mộng Điệp được cựu hoàng Bảo Đại mua tặng một ngôi biệt thự sang trọng của ông Basier trên đường Graffeuille, gần ngã ba Trại Hầm (giao giữa đường Hùng Vương và Hoàng Hoa Thám, P.10, Đà Lạt).

Bà Jenny Woong (Hoàng Tiểu Lan, còn có tên là Tran Ny) được cựu hoàng Bảo Đại đưa về Đà Lạt và dành cho bà một ngôi biệt thự tại số 3 đường Babey (nay là đường Nguyễn Du). (theo Mai Vinh – Ngọc Trác)

Yên Huỳnh chuyển tiếp

THỦ PHỦ

‘HOÀNG TRIỀU CƯƠNG THỔ’

Đà Lạt dù là vùng đất được phát hiện muộn (năm 1893) nhờ công của bác sĩ Yersin nhưng thành phố nhỏ này luôn được đặt ở một vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển quốc gia cho dù thời thế đã vần chuyển bao lần.

Chính quyền thời Pháp thuộc từng xác định mảnh đất cao nguyên nhỏ bé này là thủ phủ Đông Dương và ra sức quy hoạch, xây dựng. Cựu hoàng Bảo Đại có một thời gian ngắn “làm chủ” vùng đất này và biến nó thành “đất của vua”. Ai muốn đặt chân đến lãnh thổ này (Đà Lạt) phải xin phép Nha công an Hoàng triều cương thổ thuộc Văn phòng Quốc trưởng ở Hà Nội và Sài Gòn

“Đất của vua”

Cựu hoàng Bảo Đại được Pháp đưa về nước năm 1949, cho lập chính phủ mới và làm quốc trưởng “Quốc gia Việt Nam”. Một năm sau, ông ra dụ số 6/QT/TG, lập Hoàng triều cương thổ đặt dưới quyền quản trị của khâm mạng (Nguyễn Đệ nhận chức vụ ấy) nhưng mọi quyết định đều do Khâm sứ Trung kỳ chuẩn phê.

Dụ này cũng xác định Đà Lạt là thủ phủ của Hoàng triều cương thổ và cao nguyên miền Nam. Mấy tháng sau, Bảo Đại bổ nhiệm đại tá Didelot làm đại diện cho quốc trưởng tại các tỉnh sơn cước Tây Nguyên: Đà Lạt, Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk, Kon Tum, Pleiku, Lâm Viên, Đồng Nai Thượng và gọi là “Hoàng triều cương thổ”, tức đất của nhà vua. Như vậy, Hoàng triều cương thổ trải dài trên khắp các tỉnh Tây Nguyên.

Khi về nước, ông Ngô Đình Diệm được Bảo Đại cử làm thủ tướng của chính phủ “Quốc gia Việt Nam”. Được Mỹ hậu thuẫn, ông Ngô Đình Diệm đã tổ chức truất phế Bảo Đại, lập ra chính phủ “Việt Nam cộng hòa” do ông làm tổng thống.

Ngày 24/3/1955, đại diện quốc trưởng Bảo Đại đã đọc tuyên bố chấm dứt chế độ “Hoàng triều cương thổ” tại buổi lễ tổ chức trước Tòa hành chánh Kon Tum, với sự hiện diện của hàng ngàn đồng bào Thượng (dân tộc thiểu số). Như vậy, Hoàng triều cương thổ vỏn vẹn chỉ tồn tại có 4 năm 11 tháng.

Đến Đà Lạt phải có “visa”

Chúng tôi tìm gặp ông Nguyễn Hữu Tranh, nguyên cán bộ Sở Khoa học kỹ thuật Lâm Đồng. Ông Tranh là người đã sống qua thời “Hoàng triều cương thổ” và có hơn 30 năm tổng hợp tư liệu và nghiên cứu về Đà Lạt.

Khi hỏi đến thời kỳ Hoàng triều cương thổ, ông hào hứng kể : “Năm 1952, lúc ấy tôi mới 13 tuổi đã lên Đà Lạt đi học. Thời đó học sinh giỏi sẽ được nhà trường giới thiệu đưa lên Dinh Bảo Đại dự lễ vạn thọ của cựu hoàng và nhận quà do Bảo Đại tận tay trao”.

Theo ông, cuộc sống ngày đó ở Đà Lạt rất bình yên. Ai muốn đặt chân đến lãnh thổ này phải xin phép Nha công an Hoàng triều cương thổ thuộc Văn phòng Quốc trưởng ở Hà Nội và Sài Gòn.

Thời Pháp thuộc thì phải có giấy khám sức khỏe, phải có bảo lãnh. Thời Hoàng triều cương thổ không cần giấy khám sức khỏe, nhưng bắt buộc phải có người ở Đà Lạt bảo lãnh và phải có công ăn việc làm mới cho nhập cư. Nếu người được bảo lãnh mà phạm pháp thì chính quyền bắt ngay người bảo lãnh.

“Luật pháp nước Nam thời đó có nhiều thứ để bàn nhưng luật lệ ở Đà Lạt có nhiều điểm riêng biệt và nghiêm lắm nên tệ nạn trộm cắp, cướp giật rất khó xảy ra. Ngoài đường người ăn xin, giang hồ đầu trộm đuôi cướp không có.

Cờ bạc, rượu chè say xỉn công khai không xảy ra. Đường sá thì sạch sẽ. Chẳng hạn như chợ Đà Lạt (nay là khu Hòa Bình) thì khoảng 4 giờ chiều mọi người buôn bán đã xịt nước xung quanh rửa chợ sạch bong” – ông Tranh kể.

Nhà lề cửa lối

Chúng tôi hỏi ông Tranh : “Chuyện xây nhà, lấn đất ra sao ?”, ông cười bảo: “Nhà cửa phải lề lối nghiêm túc, mà muốn xây nhà khó lắm. Thông thường những năm đó chỉ có thầu khoán đứng ra xin phép, xây dựng nhà cửa rồi bán lại. Thời thuộc Pháp, nhà cửa phải theo mẫu kiến trúc.

Thời Hoàng triều cương thổ của quốc trưởng Bảo Đại, các thầu khoán xây nhà theo mẫu quy định, giống nhau trên từng con đường đã được xem xét. Chẳng hạn đường Duy Tân (nay là 3/2) chỉ có nhà 3 tầng liền nhau, đường Phan Đình Phùng chỉ có 2 tầng, đường Võ Tánh (nay là Bùi Thị Xuân) hai bên là nhà gỗ.

Dọc theo đường Hai Bà Trưng là khu cư xá của các công sở ở Đà Lạt. Tất cả nhà dân thường làm một kiểu giống nhau, chỉ có một số con đường như Trần Hưng Đạo, Yersin, Trần Bình Trọng, Lê Hồng Phong bấy giờ… là mỗi nhà mỗi kiểu.

Nhà dân cũng phải làm theo mẫu của ban kiến thiết lập ra. Ngay cả làm hàng rào, màu sơn hàng rào cũng phải được chính quyền cho phép”.

Ông Nguyễn Văn Kỳ (91 tuổi, ở đường Lê Hồng Phong, TP Đà Lạt) là công chức làm việc cho quốc trưởng Bảo Đại trong việc đánh morse (truyền điện tín).  Ông kể thời kỳ này, người Việt từ miền xuôi lên đây lập nghiệp rất khó khăn vì Hoàng triều cương thổ chú trọng đến việc phát triển đồng bào dân tộc và cư dân người Kinh hiện hữu.

Cũng như thời kỳ Pháp thuộc, ở Đà Lạt và các vùng trong Hoàng triều cương thổ khi đốn cây, xây dựng nhà đều phải được chính quyền cấp phép, không ai được tự tiện chặt phá rừng, kể cả cây hoa trồng ven đường.

Sau khi giải tán Hoàng triều cương thổ, chế độ Ngô Đình Diệm cho phép người Kinh lên Tây Nguyên sinh sống làm ăn tự do và bãi bỏ nhiều quy định có tính đặc thù khiến trật tự được xây dựng từ thời Pháp thuộc cho đến Hoàng triều cương thổ bị phá bỏ mau chóng.

Giữ những gì còn lại

Giữa năm 2014, Thủ tướng đã phê duyệt “Điều chỉnh quy hoạch chung TP Đà Lạt đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050”.  Theo đó, Đà Lạt tương lai sẽ có diện tích gấp 10 lần hiện tại. Quy hoạch này xác định những vùng đất tương đồng với Đà Lạt về mặt thổ nhưỡng, khí hậu, điều kiện phát triển kinh tế để mở rộng môi trường đầu tư cho Đà Lạt và vùng phụ cận; đồng thời tạo nên những đô thị vệ tinh hỗ trợ cho sự phát triển của Đà Lạt, bảo vệ Đà Lạt hiện hữu theo hướng thành phố di sản, thành phố du lịch xanh.

Đồ án do ThS.KTS Thierry Huau và nhóm chuyên gia quy hoạch tại Pháp thực hiện với sự phản biện của các cơ quan chuyên môn quy hoạch trong nước. Trong lần trao đổi với chúng tôi, ông Thierry Huau cũng nhấn mạnh về việc hình thành trục di sản tại Đà Lạt hiện hữu và tương lai để giữ được Đà Lạt – những gì còn lại.

Lan Hương chuyển tiếp

TỬ VI TÂY PHƯƠNG THÁNG 2/2018

GIEO QUẺ THÁNG 2/2018 CỦA BẠN

1/- BẢO BÌNH (20/1 – 18/2)

Khoảng thời gian này nên được hiểu như là quá trình chuẩn bị cho tài chính phát triển mạnh mẽ về sau. Tuổi Bảo Bình thường thành công trong đầu tư rủi ro. Tuy nhiên, hiện tại nên tránh xu hướng đầu tư ấy. Nó có thể không sinh lợi nhuận cho bạn. Đến cuối tháng, Bảo Bình sẽ xung đột với các đối tác về vấn đề tiền bạc. Bạn nên ngưng đầu tư vào những chương trình hứa hẹn sẽ đóng băng.

Tháng 2 này cho thấy Bảo Bình thích đi du lịch hoặc ít nhất là có điều kiện tối ưu cho việc du lịch. Những ngày hạ tuần còn trong không khí Tết ÂL sẽ mang đến khoảng thời gian tuyệt vời và thành công cho sự nghiệp. Bảo Bình có thể sửa đổi ý tưởng của mình sau khi lắng nghe góp ý từ người khác.

Bảo Bình cố gắng tránh đừng để bản thân quá mệt mỏi này trong tháng này, điều này làm giảm năng lượng của bạn và khiến Bảo Bình bị cảm lạnh hoặc cúm. Qua tháng sau bạn bè có thể giới thiệu Bảo Bình với một đối tác, và bạn có thể sẽ suy nghĩ tiến hay lùqi vì người này đấy.

Ngày may mắn: 1, 2, 10, 11, 20, 21, 25

Ngày không may mắn: 3, 4, 17, 18, 24, 27

Ngày cho tình cảm: 2, 8, 17, 18, 20, 21, 24,

Ngày cho tài chính: 5, 6, 7, 12, 13, 15, 16, 17,25, 26, 27

Ngày cho công việc: 3, 4, 5, 6, 17, 26, 27

2/- SONG NGƯ (19/2 – 20/3)

Cuộc sống của Song Ngư sẽ có những thay đổi với tốc độ đáng ngạc nhiên, đặc biệt trong công việc bởi trong tháng này Song Ngư sẽ duy trì được phong độ của mình. Tuy nhiên, bạn nên tránh xa khỏi các hoạt động mạo hiểm và rủi ro. Hãy chú tâm và cân nhắc cơ hội việc làm mới cũng như kế hoạch phát triển sự nghiệp lâu dài.

Đầu tháng, Song Ngư hãy quan tâm đúng mức đến cơ thể cũng như tâm hồn, đặc biệt là trái tim. Sức khỏe sẽ cải thiện đáng kể ở trung tuần để còn tận hưởng mùa xuân mới đến. Nhưng Song Ngư đừng đi đâu xa trong các ngày hạ tuần tháng 2 này nhé. Nếu Song Ngư không thể trì hoãn việc di chuyển thì ít nhất hãy bảo vệ mình, hãy đảm bảo rằng bạn đã có bảo hiểm trong tay.

Trong mọi tình huống, Song Ngư cần hành xử rõ ràng và cụ thể, chính xác và thực tế, và đừng làm rối các mối quan hệ. Đồng nghiệp có thể sẽ đưa ra những cao kiến cũng như “tối kiến”. Vì vậy hãy tỉnh táo và nghe theo sự mách bảo của trái tim. Nếu Song Ngư chưa có người yêu, các mối quan hệ đang chời đợi bạn. Hãy chịu khó giao lưu tiệc tùng, kể cả những lúc bạn ít mong đợi nhất.

Ngày may mắn: 8, 9, 17, 18, 27, 28

Ngày không may mắn: 1, 2, 15, 16, 22, 23

Ngày cho tình cảm: 2, 3, 5, 18, 19, 22, 23, 27

Ngày cho tài chính: 6, 10, 11, 17, 19, 26

Ngày cho công việc: 15, 24, 25, 26

3/- BẠCH DƯƠNG (21/3 – 19/4)

Tình hình gia đình của Bạch Dương trong tháng 2 này sẽ không ổn định và có nhiều thay đổi. Điều quan trọng với Bạch Dương là phải mang lại sự an toàn cho gia đình của mình.

Lưu ý vào hạ tuần tháng này, các Bạch Dương sẽ rất thành công trong vấn đề tài chính. Tiền “chảy” vào túi bạn chủ yếu từ hoạnh tài mà có. Gia đình và các cuộc gặp gỡ gia đình cũng sẽ góp phần vào sự phát đạt của Bạch Dương nên đừng từ chối họ.

Vào thượng tuần, các nam Bạch Dương sẽ trở nên thu hút hơn. Và các bạn nữ cũng sẽ có vẻ đẹp lộng lẫy khiến cho phái mạnh dính chặt như nam châm, vì Xuân đã đến rồi đấy. Vào dịp cuối tháng Bạch Dương hãy chú ý những lúc trên đường phố, khi đang lái xe hoặc là trong các tình huống nguy hiểm. bạn hãy tránh xa các cuộc tranh cãi xảy đến mình. Hoàn thành mọi nhiệm vụ và nâng cao ý chí mạnh mẽ mà bạn có.

Trong tháng này và các tháng sau, Bạch Dương sẽ có khả năng mê hoặc nhiều người. Thời gian không phải lúc nào cũng ủng hộ bạn. Bạch Dương cần suy nghĩ sáng suốt và đưa ra các quyết định hợp lý. Và cuối cùng các bạn hãy tham gia nhiệt tình vào những gì mình yêu thích.

Ngày may mắn: 5, 6, 15, 16, 24, 25

Ngày không may mắn: 12, 13, 20, 21, 27, 28

Ngày cho tình cảm: 8, 9, 17, 18, 19, 20, 21, 27

Ngày cho tài chính: 9, 12, 17, 22, 26, 27

Ngày cho công việc: 8, 9, 17, 18, 27, 28

4/- KIM NGƯU (20/4 – 20/5)

Tháng 2, các Kim Ngưu sẽ trải nghiệm những khoảnh khắc thú vị và điều đó sẽ làm tăng thêm gia vị cho cuộc sống của bạn. Kim Ngưu sẽ đem đến cho bạn bè rất nhiều ý tưởng và cảm xúc. Kim Ngưu sinh ra là để dẫn đầu và tận hưởng cuộc sống trọn vẹn, bạn sẽ đạt được những gì mong muốn. Và dù Kim Ngưu có mắc sai lầm, bạn cũng sẽ nhanh chóng tìm ra con đường đúng đắn ngay.

Từ trung tuần, công việc tạm ngưng, nhưng tình hình tài chính của Kim Ngưu khởi sắc. Sau những ngày nghỉ là công việc vẫn là quan trọng nhất và Kim Ngưu sẽ đạt được thành công. Sao Thủy sẽ mang lại tín hiệu tốt, sẽ có thời gian bạn nên tin vào những điều trực giác mách bảo. Giai đoạn này, Kim Ngưu sẽ nhận được nhiều hỗ trợ, nhưng chỉ trong 10 ngày đầu kể từ khi thực hiện công việc. Một số vấn đề nảy sinh làm Kim Ngưu choáng váng. Bạn sẽ phải cố gắng nhiều để tiến bộ hơn.

Sức khỏe và năng lượng của Kim Ngưu quả rất tuyệt vời. Sự tự tin đủ để bạn đạt được những mục tiêu mong muốn. Tuy nhiên, Kim Ngưu cũng nên tập trung vào gia đình và cuộc sống tình cảm của bản thân. Đừng để một giai đoạn hay sự kiện nào làm ảnh hưởng đến sự ổn định của sức khỏe và hạnh phúc của bạn nhé.

Ngày may mắn: 3, 4, 12, 13, 22, 23

Ngày không may mắn: 10, 11, 17, 18, 24, 25

Ngày cho tình cảm: 1, 8, 9, 10, 17, 18, 20, 21, 27, 28

Ngày cho tài chánh: 5, 6, 9, 17, 18, 26, 27, 28

Ngày cho công việc: 1, 10, 20, 21, 24, 25

5/- SONG NAM (21/5 – 21/6)

Tuổi Song Nam thường biểu hiện theo hướng một chiều. Song Nam cô đơn và im lặng, giữ tất cả mọi thứ cho bản thân mình. Tóm lại, là bạn rất đơn giản và sống nội tâm. Tình hình tài chính tháng này sẽ cải thiện và ổn định. Bất kỳ quyết định nào Song Nam thực hiện cũng sẽ thuận lợi cho bạn. Hãy tin tưởng vào trực giác và kinh nghiệm của bạn. Hơn nữa, đối tác của Song Nam sẽ hỗ trợ bạn hết mình. Vào cuối tháng, một số rắc rối sẽ phát sinh nhưng điều đó sẽ chỉ là tạm thời.

Song Nam nên tham gia vào các hoạt động từ thiện, những tổ chức khác nhau, để mở rộng kiến thức của bạn. Hơn nữa, Song Nam nên suy nghĩ về những gì bạn đạt được, những gì bạn mong đợi từ tương lai, những sai lầm bạn đã thực hiện và làm thế nào để sửa chữa chúng.

Về sức khỏe, Song Nam đã không được khỏe lắm trong một thời gian dài. Tháng 2, sức khỏe của bạn sẽ được cải thiện. Tận hưởng một kỳ nghỉ khiến bạn hài lòng và thư giãn, đồng thời nên quan tâm những người xung quanh bạn hơn.

Ngày may mắn: 1, 2, 10, 11, 20, 21

Ngày không may mắn: 8, 9, 15, 16, 22, 23

Ngày cho tình cảm: 8, 9, 15, 16, 17, 18, 27, 28

Ngày cho tài chánh: 3, 4, 5, 6, 17, 26, 27.

Ngày cho công việc: 8, 9, 18, 19, 22, 23

6/- BẮC GIẢI (22/6 – 22/7)

Tháng này Bắc Giải chuẩn bị tinh thần cho những việc bạn muốn thay đổi trong cuộc sống của mình. Bắc Giải không nên xao lãng bản thân hay những kế hoạch đã đặt ra.

Tháng 2 đầy ắp những điều lãng mạn cũng như những cuộc gặp gỡ bạn bè. Tuy nhiên, tiền bạc có thể sẽ không xông xênh trong tháng này. Bắc Giải phải làm việc chăm chỉ để kiếm một khoản tiền nào đó. Vào những ngày hạ tuần của tháng 2, thu nhập Bắc Giải sẽ tăng. Hãy kiên nhẫn. Sự an toàn về tiền bạc cũng như các nguồn tài chính là những gì bạn muốn lúc này. Sự ổn định trong cuộc sống rồi sẽ đến sớm.

Phong cách sống của Bắc Giải không tuân theo những hành động nông nổi. Việc lên kế hoạch cho kỳ nghỉ lễ sẽ được cân nhắc. Sẽ có rất nhiều chi tiết trong kế hoạch.

Ngày may mắn: 8, 9, 17, 18, 27, 28

Ngày không may mắn: 5, 6, 12, 13, 20, 21

Ngày cho tình cảm: 5, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 15, 16, 17, 18, 25, 26, 27, 28

Ngày cho tài chính: 1, 2, 5, 6, 17, 26, 27

Ngày cho công việc: 8, 9, 18, 19, 20, 21

7/- HẢI SƯ (23/7 – 22/8)

Tháng này, nhiều chuyển biến tích cực sẽ đến với Hải Sư. Những ai sinh ra dưới chòm sao này vô cùng hoạt bát vì bạn sẽ theo đuổi mục tiêu và có thể đạt được những gì bạn muốn.

Trong công việc, Hải Sư cần biết điều gì là tốt nhất, bỏ qua hay lao thẳng vào nó. Một điều quan trọng nữa là làm thế nào để duy trì mức năng lượng ổn định, làm thế nào để nhìn nhận ra bạn là ai. Trong nhiều tình huống Hải Sư cần phải thỏa hiệp, bởi được cái này thì mất cái kia, đó chính là quy luật của cuộc sống.

Sức khỏe của Hải Sư rất tốt cho đến cuối tháng nởi sự hưng phấn từ những ngày nghỉ. Sau ngày này, Hải Sư nên nghỉ ngơi và giữ sức. Vào giữa tháng vấn đề giao tế rất có khả năng làm hao tổn năng lượng của bạn. Vì vậy Hải Sư nên giải quyết mọi việc càng nhanh càng tốt.

Từ trước đến giờ, chuyện tình cảm của Hải Sư chưa được ổn định, nhưng mọi việc sẽ khả quan hơn trong tháng này. Nhiều cuộc phiêu lưu tình ái đang đón chờ những bạn chưa có người yêu. Có thể chúng không phải là những mối quan hệ lâu dài, mà thật ra thì Hải Sư cũng chưa cần đến điều đó. Hãy cứ thư giãn và tận hượng niềm vui đến từ các mối quan hệ không ràng buộc.

Ngày may mắn: 5, 6, 15, 16, 24, 25

Ngày không may mắn: 3, 4, 10, 11, 17, 18

Ngày cho tình cảm: 1, 8, 9, 10, 11, 17, 18, 19, 27, 28

Ngày cho tài chính: 5, 6, 8, 9, 17, 18, 19, 26, 27, 28

Ngày cho công việc: 1, 17, 18, 20, 21

8/- XỬ NỮ (23/8 – 22/9)

Tháng 2, cuộc sống của Xử Nữ sẽ vô cùng dễ chịu, tràn ngập sự vui vẻ. Thậm chí, sự sáng tạo và quan tâm của bạn sẽ hướng tới một số vấn đề ít khi để tâm tới. Xử Nữ hãy để bản thân thỏa mãn những nhu cầu, khả năng sáng tạo trong các hoạt động mà bạn thấy hào hứng.

Từ hạ tuần tháng 2 trở đi, sự quan tâm này hướng vào những vấn đề cụ thể hơn như sức khỏe và công việc. Sức khỏe của Xử Nữ cũng tiếp tục được cải thiện. Trung tuần, mối quan tâm chính Xử Nữ sẽ tập trung cho gia đình. Do đó, đây là thời điểm lý tưởng để trang trí lại nhà cửa đấy. Đồng thời, Xử Nữ sẽ là người mang lại sự hòa hợp trong không khí gia đình.

Những vấn đề về tài chính được giải quyết nhanh hơn bạn tưởng. Những quyết định về tài chính đều đáng được ủng hộ. Tuy nhiên, có một chút bất đồng có thể xảy ra giữa Xử Nữ và người bạn yêu quý. Đừng làm mọi việc trở nên xấu đi vì những ý nghĩ ngốc nghếch của bạn nhé vì cuối tháng này, có thể có một vài điều không hay quanh bạn.

Xử Nữ sẽ thấy mình có nhiều ý tưởng không chỉ cho sự ổn định trong cuộc sống mà còn cho những thay đổi sắp tới.

Ngày may mắn : 3, 4, 12, 13, 22, 23

Ngày không may mắn : 1, 2, 8, 9, 15, 16

Ngày cho chuyện tình cảm : 3, 8, 9, 12, 17, 18, 22, 27, 28

Ngày cho tài chính : 1, 5, 6, 10, 17, 20, 21, 24, 25, 26, 27

Ngày cho công việc : 8, 9, 15, 16, 17, 18, 27, 28

9/- THIÊN XỨNG (23/9 – 22/10)

Tháng này các Thiên Xứng có thể gặp đôi chút khó khăn trong việc lấy lại nhịp độ của mình. Vì vậy Thiên Xứng tránh đưa ra những quyết định quan trọng thời gian này. Những sự kiện trong quá khứ có thể sẽ tạo nên ảnh hưởng lớn đối với bạn. Thiên Xứng có xu hướng bàn bạc, thảo luận, trong khi những cá nhân khác lại có giữ im lặng.

Vấn đề tài chính của Thiên Xứng nhìn chung khá lạc quan. Bạn sẽ có cơ hội tận hưởng niềm vui khi dành khoản tiền ấy cho việc vui chơi, giải trí để thư giãn bản thân. Sự cộng tác trước đây có thể sẽ mang lại một khởi đầu thuận lợi cho Thiên Xứng trong tháng này. Tuy nhiên, điều Thiên Xứng muốn làm chỉ là luôn tiến về phía trước, phớt lờ mọi cản trở. Đây cũng chính là cốt lõi cho mọi vấn đề. Bởi Thiên Xứng hoàn toàn có thể thất bại nếu như không giữ được sự cảnh giác. Vì vậy, hãy tỉnh táo đề phòng mọi tình huống có thể xảy ra.

Sức khỏe của Thiên Xứng tháng này nhìn chung không tồi, tuy nhiên, bạn vẫn nên tiếp tục dành nhiều thời gian cho thư giãn và nghỉ ngơi. Bên cạnh đó, các bài tập thể dục, mát xa hay những loại vitamin cũng sẽ giúp Thiên Xứng cải thiện tình hình sức khỏe và năng lượng sống.

Ngày may mắn: 10, 11, 20, 21

Ngày không may mắn: 5, 6, 12, 13, 27, 28

Ngày cho tình cảm: 5, 6, 8, 9, 17, 18, 27, 28

Ngày cho tài chính: 5, 6, 8, 9, 17, 18, 19, 22, 23, 26, 27

Ngày cho công việc: 5, 6, 7, 12, 13, 15, 16, 25, 26

10/- HỔ CÁP (23/10 – 21/11)

Mặc dù trong tháng này, sự tập trung của Hổ Cáp đều dành cho gia đình, nhưng bạn vẫn đạt được thành công trong công việc. Có vẻ như Hổ Cáp đang rất thích việc làm của mình và còn tham gia vào những hoạt động bên lề nữa. Điều này mang lại cho Hổ Cáp sự thành công và có được những mối liên kết quan trọng.

Tham vọng trong con người Hổ Cáp có thể sẽ lớn hơn mức bình thường, và tính cách ấy đẩy bạn thăng tiến nhanh hơn. Nếu như từ trước tới nay tất cả mọi người đều sắp đặt mọi thứ cho Hổ Cáp thì đến tháng 2 này, có thể điều ấy sẽ thay đổi, và bạn nên biết thích nghi cũng như lắng nghe, tham khảo ý kiến của những người xung quanh. Đừng lo lắng vì điều này sẽ không làm hại bạn đâu. Sẽ đến lúc chúng ta phải dỡ bỏ những luật lệ và làm theo những gì mình mong muốn, đó mới là cuộc sống.

Tình hình tài chính trong tháng này của Hổ Cáp cũng sẽ vô cùng thuận lợi. Bạn nên dành một khoản tiền cho gia đình mình. Sau ngày 21, nhiệt huyết trong Hổ Cáp dần dần giảm bớt và bạn nên nghỉ ngơi để nạp lại năng lượng cho mình.

Trong vấn đề tình cảm, tháng 2 này đang chờ đón bạn với sự lãng mạn và ngọt ngào. Nếu còn đang độc thân, Hổ Cáp hoàn toàn có quyền hy vọng vào một cuộc gặp gỡ. Hãy để ý xung quanh nhé !

Ngày may mắn: 8, 9, 17, 18, 27, 28

Ngày không may mắn: 3, 4, 10, 11, 24, 25

Ngày cho tình cảm: 3, 4, 5, 6, 8, 9, 17, 18, 26, 27, 28

Ngày cho tài chính: 5, 6, 8, 9, 10, 17, 18, 19, 20, 21, 26

Ngày cho công việc: 1, 10, 11, 19

11/- NHÂN MÃ (22/11 – 21/12)

Trong công việc, những cơ hội lớn đang đến. Nhân Mã có thể thay đổi hoàn toàn công việc hay được bổ nhiệm vị trí mới. Tuy nhiên, tất cả những thay đổi này đều mang tính tích cực. Mặc dù đây có thể là điều tồi tệ xảy đến với bạn, sau này bạn sẽ nhận thấy điều ngược lại. Đừng thất vọng. Mọi việc sẽ tốt hơn.

Tháng này mang đến những cơ hội tài chính thú vị cho Nhân Mã. Xét theo khía cạnh nào đó nó có liên quan đến những nhà đầu tư nước ngoài. Cơ hội công tác xa cũng sẽ đến. Sự nghiệp của Nhân Mã liên quan đến sếp và những cá nhân xung quanh bạn trong những ngày cuối tháng. Đây là một khía cạnh tích cực.

Nhân Mã cần chú ý đến sức khỏe cho đến ngày cuối tháng. Thời điểm này Nhân Mã sẽ ở đỉnh cao trong xã hội và họ cũng sẽ thành công trong lĩnh vực tình cảm. Tuy nhiên cần cẩn thận với các vấn đề về tình yêu. Nhân Mã có thể muốn giải thích những điều bạn nghĩ và những điều bạn cần với cộng sự hay những người gần gũi. Nhân Mã muốn người khác chú ý đến những ý tưởng hay thỉnh cầu của bạn. Đây là lý do cho những giải thích trong các cuộc tranh luận.

Ngày may mắn: 5, 6, 15, 16, 24, 25

Ngày không may mắn: 1, 2, 8, 9, 22, 23

Ngày cho tình cảm: 1, 2, 5, 8, 9, 15, 17, 18, 24, 27, 28

Ngày cho tài chính: 1, 5, 6, 10, 17, 18, 20, 21, 26, 27

Ngày cho công việc: 3, 8, 9, 12, 22

12/- NAM DƯƠNG (22/12 – 19/1)

Tháng 2 này Nam Dương nên bắt đầu tận hưởng sự cân bằng cảm xúc và thoải mái. Bạn phải làm những điều bạn thấy cần thiết ngay lúc này. Đừng trì hoãn những điều đó bởi tháng này là thời điểm thích hợp cho bất cứ sự thay đổi hay cải thiện nào.

Đây là khoảng thời gian tích cực cho công việc của Nam Dương. Bạn có thể sẽ rất bận rộn với công việc nhưng hãy cố xử lý gọn chúng. Thêm vào đó, quan hệ của Nam Dương với cấp trên cũng sẽ trở nên hoàn hảo. Bạn có đủ thời gian để xác định thứ bạn cần giành được trong công việc, nên hãy lập tức thực hiện những kế hoạch của bản thân.

Vào cuối tháng, từ ngày 24-28 Nam Dương nên quan tâm và khoan dung hơn với nửa kia, để bạn và người ấy tránh khỏi những tình huống rắc rối cho quan hệ của hai người.

Và trong kỳ nghỉ dài ngày, Nam Dương nên tham gia những buổi tiệc. Lập kế hoạch và tham dự ngay bởi không có nguy cơ gì chờ đợi cả. Hãy nạp năng lượng cho những ngày tới, Nam Dương sẽ khám phá ra những thế mạnh mới. Nếu như bạn có một vài thứ chưa hoàn thành trước đó, thì chúng sẽ ảnh hưởng đến lợi ích của bạn.

Ngày may mắn: 3, 4, 12, 13, 22, 23

Ngày không may mắn: 5, 6, 20, 21, 27, 28

Ngày cho tình cảm: 8, 9, 17, 18, 27, 28

Ngày cho tài chánh: 5, 6, 8, 9, 15, 16, 17, 18, 19, 26, 27

Ngày cho công việc: 5, 6, 9, 18, 28

Quế Phượng (theo Horoscope)

A- KÍNH BÁO CÙNG BẠN ĐỌC

VĂN HÓA VĂN NGHỆ

THỜI NAY VÀ TUỎI THƠ CỦA TÔI

– Minh Ngọc

Tối Thứ Năm, 31 Tháng Tám, đọc thấy tin từ nhà văn Song Thao cho biết ông Nguyễn Văn Thái vừa từ trần tại Sài Gòn, sau đó có hình ảnh từ nhà văn Thiếu Khanh về lễ viếng ông Thái, tôi bồi hồi cảm xúc, những tháng ngày thơ ấu như tập sách cũ lâu năm đóng bụi thời gian bỗng mở ra, tươi mới rõ ràng như mới hôm qua.

Những cái tên này có thể không có ý nghĩa với nhiều người nhưng đã đồng hành với tôi suốt bao năm tháng từ hồi mới biết giở sách đọc chữ. (Ngồi đây viết lại theo trí nhớ vì trong tay hiện không có cuốn Thời Nay nào, thể nào cũng có sai sót, mong các chú Song Thao và Thiếu Khanh lượng thứ, quả tình cháu không dám múa rìu qua mắt thợ).

Má tôi nói tôi biết đọc từ lúc bốn tuổi vì má tôi chở theo vào lớp học, để ngồi bàn cuối. Đó là thời điểm khủng hoảng không chỉ với gia đình tôi mà cho đại đa số gia đình miền Nam. Ba tôi trình diện tập trung cải tạo, bà Tư hàng xóm vẫn coi giữ chị em tôi hàng ngày cho má tôi đi dạy nay phải về quê phụ con dâu có chồng đi cải tạo, má tôi chỉ gởi được em tôi mới một tuổi cho người quen, còn thì đưa tôi và chị tôi theo vào trường.

Lớn lên vào thời điểm chiến dịch kiểm kê văn hóa, tôi đáng lẽ cũng chịu chung cảnh bưng bít kiến thức như nhiều trẻ em Việt Nam hồi ấy nhưng may mắn được ở vùng Tân Quy có làng thương phế binh và cư xá cho công chức, sĩ quan, đa số người dân cùng chung hoàn cảnh nên đùm bọc thương yêu nhau, cán bộ phường xã cũng dĩ hoà vi quý.

Đội kiểm kê gồm nhiều học trò cũ của má tôi nên tuy biết nhà tôi nổi tiếng có tủ sách lớn nhất vùng đã làm ngơ vì tiếc, chỉ kê vài cuốn giáo khoa cũ mà không tịch thu. Hàng xóm và các thầy cô giáo thấy vậy chở thêm sách lại cho tị nạn nhà tôi. Má tôi cẩn tắc vô ưu nên dù được bảo đảm vẫn đóng khóa sách cẩn thận. Nhà tôi có một tủ sắt loại locker cho cầu thủ trong sân vận động, cao tới nóc nhà.

Má tôi tống hết sách báo vào đó, từ tạp chí Văn, Bách Khoa, sách Trung Hoa xưa, tiền chiến, Tự Lực Văn Đoàn, cho đến các tác giả bị liệt vào hạng phản động… Một cô giáo còn chở lại cả tủ Quỳnh Dao. Má tôi khóa tủ sắt, dặn chị em tôi không được lấy sách ra đọc rồi bỏ lung tung lỡ có ai thấy, ai hỏi thì nói khóa tủ hư lâu rồi không mở được.

Dĩ nhiên chị em tôi tránh sao khỏi tò mò, má tôi đi dạy là mở tủ lôi sách ra đọc ngấu nghiến, canh giờ má tôi sắp về thì gom sách cất khóa lại. Cũng từ lúc này tôi mới biết ở Huế có cây sầu đâu !

 Riêng bán nguyệt san Thời Nay, do số lượng quá nhiều (mỗi tháng hai số trong 15 năm) và cũng là tờ tạp chí yêu thích nhất, má tôi dành riêng một chỗ rất đặc biệt và an toàn. Dân miền Nam xưa chắc ai cũng biết cái garde-manger, người Bắc gọi là chạn thức ăn, phần trên có hai ngăn, hai cánh cửa tủ, giữa là ngăn trống để chai hũ, phần dưới không có ngăn nên rất rộng, chắc dành cho những bao hũ khổ lớn, có cửa đóng lại, là chỗ trú ẩn của bộ Thời Nay gia đình tôi.

Đội kiểm kê có vào chắc cũng chẳng nghĩ tới xét lục ngăn thường đựng nước mắm, dưa cải, v.v… này. Chị em tôi say mê đọc Thời Nay từng số tới lui đến thuộc lòng mà không chán, mỗi lần lấy ra mấy cuốn một lúc, đọc xong nhét giấu dưới gối nệm, tránh sao khỏi quăn góc, rớt bìa. Hễ má tôi thấy là la, vậy mà không chừa. Ngày đầu kỳ nghỉ Hè, má tôi quậy một nồi hồ, chị em tôi mở tủ Thời Nay lôi cả bộ ra, tìm những trang bìa rời dán lại, sắp theo thứ tự ngày tháng. Ít lâu lại tiếp tục rớt bìa, lại dán, lại sắp. Tụi tôi thuộc lòng tới nỗi nhìn tờ bìa là nhớ vanh vách trong cuốn đó có bài nào, ai viết.

Thời Nay được ông Nguyễn Văn Thái khai sinh và gầy dựng, tới lúc ra số chót Tháng Tư, 1975 là hơn 15 năm, một quãng thời gian quá ngắn ngủi so với đời người, nhưng đủ để lại dấu ấn đặc biệt trong lòng độc giả miền Nam, với đứa hậu sinh như tôi thì đó là tờ tạp chí tiếng Việt hay nhất trên đời.

Mô hình tương tự Reader’s Digest, nhưng nếu Reader’s Digest như một chương trình tạp kỹ với một vài bài về y tế sức khỏe, chính trị, giải trí, xã hội, tâm lý v.v… gom tứ tung vào một số, Thời Nay chọn lựa và sắp xếp bài vở công phu, thường có chủ đề cho mỗi số, ngoài số Xuân, kỷ niệm chu niên.

Hình bìa trình bày mỹ thuật, thường là tranh, ảnh nghệ thuật hay địa danh nổi tiếng, không bao giờ có hình chính trị gia, tài tử hay ngôi sao thể thao. Hình bìa thường theo nội dung chủ đề của số đó. Phần quảng cáo cũng hạn chế để đảm bảo tính nghệ thuật, trang đầu là nước ngọt Con Cọp “Nước ngọt Con Cọp ở đâu, Đấy là khỏe mạnh sống lâu yêu đời”, trang chót là dầu gội đầu Lan Sơn “Tóc mai sợi vắn sợi dài, Lan Sơn em gội thương hoài ngàn năm.”

Thời gian đầu, Thời Nay có khổ nhỏ, vuông vuông, chữ in nhỏ rí, bìa tối màu, những năm về sau khổ dài hơn, rõ ra hình chữ nhật, chữ in lớn và thưa hơn, bìa nhiều màu sáng hơn. Lối in tựa Thời Nay bằng chữ thường “thời nay” giản dị trên bìa đã từng bị các độc giả khó tính phê bình là sai luật văn phạm/chính tả (trong mục thư độc giả) nhưng Thời Nay trung thành với lối trình bày rất đặc biệt đó tới số chót.

Sau trang Con Cọp là mục lục bài vở. Những trang đầu dành cho “Thời Nay Khắp Nơi” và “Thế Giới Dưới Mắt Người Việt” điểm tin trong và ngoài nước với lối viết cô đọng, sắc sảo và trào phúng của Trọng Thăng làm tôi rất mê đọc dù lúc tôi đọc những chuyển biến thời cuộc đó đã quá cũ, mục này giúp tôi hiểu rõ những sự kiện mà sau này tôi được dạy khác hẳn.

Những bài viết theo chủ đề của số được sắp gần nhau rất dễ đọc, gồm phóng sự của Đông Quân, phiếm luận hài hước cười đau bụng của Thiên Ân, Thẩm Dương, Thẩm Diên An (có phải một người ?), bình luận thể thao của Lân Lũy Thân, những bài có tính cách khảo cứu giáo dục tâm lý của Xuân Tước, Thượng Nhân, ký sự của Song Thao…

Sau có Minh Trí là một bác sĩ y khoa viết nhiều bài về y học. Các học giả nổi tiếng Sơn Nam, Nguyễn Hiến Lê, Vương Hồng Sển cũng góp mặt thường xuyên. Xen lẫn đây đó là truyện ngắn của Thiếu Khanh, Lê Tất Điều, Tạ Sương Phụng… Thỉnh thoảng có truyện ngắn dịch từ các tác giả ngoại quốc O. Henry, Guy de Maupassant, Andre Gide, Leo Tolstoy…

Thơ không nhiều, nhưng bài nào được chọn đăng cũng thật hay, thường hai ba bài thơ sắp cùng một trang, tựa bài thơ và các chữ đầu câu bao giờ cũng in bằng chữ thường, không hề có chữ in hoa. Nhiều tác giả gửi thơ lúc đó là học sinh sinh viên, sau thành những nhà thơ tên tuổi những năm 80-90. Trang trí bên cạnh tựa bài là những ký họa đơn sơ, hình như của Khánh Giang ? Cuối các bài viết có một chuyện vui ngắn in bằng chữ nhỏ nghiêng, nhờ đó tôi thu thập cả kho chuyện cười kể cho bạn bè nghe. Sau mục truyện dài là những trang cuối dành cho độc giả với mục câu đối, câu đố và hộp thư bạn đọc.

Trang bìa sau đề tên giám đốc Nguyễn văn Thái, thư ký tòa soạn Khánh Giang, địa chỉ 217 Phạm Ngũ Lão, Văn Thái Ấn Quán. Thời Nay có khuynh hướng chính trị phóng khoáng với thành phần cộng tác viên trẻ nên có bài bị đục đen lỗ chỗ trong những giai đoạn kiểm duyệt khắt khe, bây giờ trong nước gọi là “nhạy cảm!”

Mỗi kỳ sự kiện quan trọng như Đại Hội Đồng Liên Hợp quốc, Hòa Đàm Paris, cho đến World Cup (hồi đó gọi là giải túc cầu thế giới), Thế Vận Hội, Thời Nay có cộng tác viên tường thuật tại chỗ với bài vở, hình ảnh phong phú, khi tôi đọc là cũng cả chục năm rồi mà vẫn thấy hấp dẫn.

Nữ sĩ Minh Đức Hoài Trinh cộng tác rất đắc lực cho Thời Nay. Cô có những thiên phóng sự nhiều kỳ rất đặc sắc về những chủ đề trong xã hội như “con không cha,” ký tên “cô Minh Đức”. Cô có lối viết giản dị mà sắc bén, lôi cuốn, những chủ đề vui cô cũng rất hóm hỉnh trào lộng. Có dạo cô viết phóng sự vui nhiều kỳ “Ôi đàn ông,” sau đó lại xuất hiện “Ôi đàn bà” mà cô giải thích là vì bị độc giả nam giới khiếu nại quá nhiều nên cô phải viết để đảm bảo lẽ công bằng !

Những trang cuối Thời Nay thường dành cho truyện dài nhiều kỳ của cô như Phi lễ, Thiên Nga, Bên ni bên tê. Khi viết truyện dài, giọng văn cô tuy gai góc bướng bỉnh nhưng vẫn mềm mại nữ tính. Dù sao đọc văn cô tôi vẫn tưởng tượng cô là một phụ nữ mạnh mẽ, độc lập kiểu nữ quyền (feminist). Mãi tới khi ra hải ngoại thấy hình cô, một phụ nữ mảnh mai xinh đẹp, thanh lịch, tôi mới tin đó là tác giả những dòng thơ yêu đương mãnh liệt mà nhạc sĩ Phạm Duy đã làm cho bất tử với hai bản nhạc “Đừng bỏ em một mình” và “Kiếp nào có yêu nhau.” Cô vừa mất cách đây không lâu.

Một cộng sự nhiệt tình khác của Thời Nay là Song Thao. Ông đi đây đi đó nhiều theo nhu cầu công việc, đi đến đâu ông không quên gửi một ký sự cho độc giả cùng thưởng thức. Từ Manila, Hồng Kông, Seoul, Tokyo, đến New York, Washington, DC, Los Angeles… độc giả đi du lịch theo ngòi bút sống động đầy hình tượng của ông với những chuyện vui chuyện buồn. Hồi đó còn nhỏ xíu tôi rất mê đọc ký sự Song Thao, đọc đi đọc lại, mơ ước một ngày đặt chân đến những nơi ấy.

Bây giờ đi du lịch đã nhiều, những ấn tượng đầu tiên vẫn còn nguyên vẹn khi đọc lại những ký sự này in trong tập “Dấu chân lang bạt” ông xuất bản năm ngoái. Song Thao còn giữ mục “100 cuốn tiểu thuyết hay nhất thế giới,” mỗi kỳ tóm tắt một tác phẩm cổ điển rất cô đọng mà diễn cảm. Lúc ấy tôi đọc ông viết về Jane Eyre (Charlotte Bronte), Đỉnh gió hú (Emily Bronte), Phù hoa giả dối (William Thackeray), David Copperfield (Charles Dickens)… Lên cấp hai, đủ trình độ đọc các tác phẩm này trọn vẹn, bài giới thiệu của Song Thao vẫn là cảm hứng ban đầu giúp tôi say mê những nhân vật trong sách.

Sau này, khi cộng tác với tạp chí Văn của nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, thấy tên Song Thao dưới một truyện ngắn, tôi hỏi có phải đó là Song Thao của Thời Nay không, ông Hoàng bảo “đúng rồi” mà ngạc nhiên không hiểu sao tôi biết Thời Nay ! Hay tin ông đã ở Canada, vẫn viết rất mạnh, thiên về truyện ngắn, tôi mừng vì biết thân phận những người cầm bút còn ở lại rất lao khổ.

Máu viết phiếm luận và ký sự vẫn còn tươi trong Song Thao nên ông viết đều đặn, đã xuất bản tới cuốn “Phiếm” số 19. Ông cho biết những truyện ngắn ký tên Tạ Sương Phụng, Phượng Uyển trên Thời Nay cũng là của ông.

Khi nhớ lại giai đoạn “đổi đời” của người dân Sài Gòn, tôi cứ nghĩ về ông Thái. Gầy dựng, nuôi nấng tờ tạp chí và nhà in với tất cả tâm huyết qua mười lăm năm nhiều biến động chính trị đến khi chứng kiến nó bị khai tử, hủy diệt, chắc ông phải đau lòng lắm ? Phạm Ngũ Lão bây giờ là khu Tây ba-lô xô bồ xô bộn với đủ loại dịch vụ to nhỏ mọc lên như nấm, không còn dấu vết gì của khu báo chí ngày xưa.

Tôi thử tìm trên Google địa chỉ 217 thì thấy một khách sạn mini, không còn giống gì hình tòa soạn Thời Nay mà nhà văn Song Thao gởi cho tôi xem. Không biết số nhà có thay đổi không, thật đúng là nơi tòa soạn cũ chắc tôi chẳng bao giờ muốn đi ngang nếu là ông Thái.

Tạ thế ở tuổi 90, ông đã chứng kiến lẽ đời thăng trầm bể dâu, có thể cuối đời ông cũng chẳng còn tiếc nuối gì. Thời Nay bị khai tử nhưng nó không chết trong lòng độc giả ái mộ và thế hệ hậu sinh như tôi. Xin vĩnh biệt ông, thần tượng tuổi thơ của tôi, một thời ôm Thời Nay đọc giấu dưới gối ! (theo Minh Ngọc)

Nguyễn Văn Danh chuyển tiếp

Nói thêm : Ông Nguyễn Văn Thái có nhà riêng tại đường Nguyễn Văn Lạc, P19, Q, Bình Thạnh (tức khu Thị Nghè, con đường nằm sau nhà thờ Thị Nghè), Trước 1975, tờ Thời Nay chủ nhiệm là ông Thái, còn Tổng thư ký là Khánh Giang (còn là con rể ông Thái) sau chết vì bệnh tiểu đường (phải phẫu thuật tay chân, nỗi ngày vết thương không lành sinh biến chứng). còn người bạn của tôi là Phạm Đức giữ chức Thư ký tòa soạn.

Thời tôi còn làm tờ Hòa Bình (trước khi nhóm của ký giả Anh Quân đến thuê manchette của linh mục Trần Du), tôi vẫn thường ghé vào tờ Thời Nay thăm bạn, Vì tờ Thời nay hay tờ Hòa Bình đều nằm trên “con đường báo chí” trước 1975, mà giới văn nghệ sĩ thường mệnh danh cho nó. (Nguyễn Việt)

TẢN MẠN VỀ CHIẾC ÁO

– Nhã My

Ai cũng biết cái áo là vật để che thân. Không biết nó xuất hiện từ lúc  nào, nhưng kể từ khi con người biết tìm cái gì đó để che thân thì nó ra đời. Đầu tiên nó ”nghèo” lắm, chỉ tạm bợ ít oi để che phần nhạy cảm cuả phụ nữ, (đàn ông thì không cần thiết lắm), rồi từ từ theo thời gian văn minh tiến hóa, vật chất đầy đủ hơn nó cũng biến thể thành nhiều kiểu cách thời trang khéo léo, hấp dẫn ,sang trọng như bây giờ.

Mà thật ra để che thân thì phải xài luôn cả cái quần cho đủ bộ, vậy mà cái áo lại được nói đến nhiều hơn ở trong văn chương, âm nhạc , hội họa mới là kỳ và thú vị.
Hình ảnh cái áo lưu lại trong văn chương Việt Nam ta thì nhiều lắm, đầu tiên xin điểm qua chiếc áo đã đi vào ca dao, rồi đựoc cải biên thành điệụ hát. Cái áo huê tình thật dễ thương nó như thế này :

”Thương (yêu) nhau cởi áo cho nhau

Về nhà dối mẹ (mẹ hỏi) qua cầu gió bay”

Thử ”tán” rộng ra một chút cho vui nhé : cái áo ở đây chắc  là áo của người nam (chàng trai) tặng cho người nữ (cô gái) và nó xuất thân từ ngày xa xưa lắm,lúc xã hội còn nghèo, chưa có vải màu, vải hoa và may nhiều kiểu cách, đơn giản nó là một cái áo ”bà ba” màu gì đó (trắng, đen, chàm, nâu chẳng hạn) mà cả nam và nữ đều có thể mặc được, chỉ là kiểu may, kích thước hơi sai xích một ít thôi.

Người con trai không có ”của làm tin” nên đã cởi chiếc áo đang mặc tặng cho người mình thương yêu, chàng bèn để mình trần về nhà và nói dối với mẹ là ”qua cầu, gió bay”. Đương nhiên là chàng nói dối khó ai tin, bởi áo mặc phải cài khuy nút, gió làm sao mà bay được !.

Ta cũng có thể tưởng tượng thêm vài hình ảnh thơ mộng khác là họ đứng ở bờ sông (hay con rạch), sau phút tâm tình, chàng can đảm và chắc nịch với mối tình muốn bày tỏ cùng nàng nên dù chỉ có chiếc áo tùy thân đang mặc cũng cởi phắt ra trao tuốt cho nàng. Chàng qua cầu về nhà, nàng cũng trở về (không biết có cùng qua cầu chung một đoạn đường nữa hay không), chàng thì đã có sẵn cách nói dối (khó tin !), còn nàng ?

Thương quá đi, phận nữ nhi thời đó làm sao dám công khai mặc áo cuả chàng hoặc đi khoe áo, chắc là chiếc áo đó sẽ được đem cất kỹ (và len lén ngửi mùi chàng !). Rồi họ có thành đôi không , dù chưa chắc chắn nhưng mối tình ”trao áo” thì thật là đẹp, đơn giản, thực tế, chân tình .!

Còn thêm chàng trai quê khác, có chiếc áo (giả vờ hay cố ý) bỏ quên để ướm thử cô nàng.

“Hôm qua tát nước đầu đình

Bỏ quên chiếc áo trên cành hoa sen”

(ôi ! cành sen nó mỏng manh mềm mại thế kia , làm sao mà chàng máng áo lên được, chẳng qua là mượn cớ để hỏi chuyện thôi mà)

“Em được thì cho anh xin” (nếu em đã có người rồi)

“Hay là em để làm tin trong nhà” (ướm hỏi trao tình )

”Áo anh sứt chỉ đường tà (ồ, thì ra chỉ là một chiếc áo rách !)

Vợ anh chưa có, mẹ già chưa khâu (vì hoàn cảnh ….)

Áo anh sứt chỉ đã lâu

Nay mượn cô ấy về khâu cho cùng (cô ấy = đằng ấy tiếng gọi thân mật)

Khâu rồi anh sẽ trả công

Ít nữa lấy chồng anh sẽ giúp cho

Giúp cho một thúng xôi vò, (kể một lô lễ vật mà ai cũng hiểu là để rước nàng về dinh)

Một con lợn béo, một vò rượu tăm.

Giúp em đôi chiếu em nằm,

Đôi chăn em đắp, đôi chằm em đeo.

Giúp em quan tám tiền cheo,

Quan năm tiền cưới, lại đèo buồng cau”

Mối tình ”ướm áo” này cũng đẹp lắm, đơn giản, không kiểu cách màu mè tán tỉnh lơ mơ mà đi ngay vào thực tế, chân chất hiền hòa như tình cảm đôi bên (nếu áo có thật và nàng trả áo thì thôi có gì để nói, nhưng chắc là đoán biết nàng không  có áo để trả nên chàng mới can đảm tỏ (rõ) tình mình như thế ! Chân quê, khôn khéo quá ! Tình tứ quá !

Đó là hai chiếc áo cuả người bình dân mộc mạc trong văn chương truyền khẩu, còn thi sĩ ”tình yêu” Nguyên Sa thì:

”Nắng Sai Gon anh đi mà chợt mát

Bởi vì em mặc áo luạ Hà Đông”

Một chiếc áo lụa tình cờ của ai đó đang mặc trên hè phố đã làm chàng thi sĩ đọng lòng khi nhớ về tà áo thời quá khứ của quê hương xa cách để rồi :

”Anh vẫn yêu tà áo ấy vô cùng (cuả người yêu cũ)

Thơ anh vẫn còn nguyên lụa trắng” (đẹp lưu luyến đến thẫn thờ !)

Tà áo cũng được chàng thi sĩ nhuộm thêm màu sắc rất đẹp và so sánh với hoa, với lá :

”Áo nàng vàng anh về yêu hoa cúc

Áo nàng xanh anh mến lá sân trường” (nàng ở đây hẳn là cô giáo hay sinh viên trường đại học mới mặc áo (dài) màu chứ không phải tà áo trắng nữ sinh , tà áo màu rất đẹp  của thơ tình lảng mạn đầy thi vị)…

À quên, tôi cũng phải nói thêm tà áo trong ca từ đẹp lãng mạn đã làm say đắm nhiều người cuả  nhạc sĩ Trịnh Công Sơn nữa chứ :

”Gọi nắng

Trên vai em gầy đường xa áo bay…”

…. ”Áo xưa dù nhàu cũng xin bạc đầu gọi mãi tên nhau.”

…”Aó em bây giờ mờ xa nẻo mây

Gọi tên em mãi suốt cơn mê này”

Hay chiếc áo (đúng hơn là một bộ đồ) của cô giáo tên Lan, vợ bé  thầy giáo Hương, sau là ông cò quận 8 (thời đó đô thành SG mới có 7 quận) trong tuồng cải lương ”Tuyệt Tình Ca” đã từng lấy nước mắt nhiều người trước năm 75 ở miền Nam : bộ đồ mà bà giáo chung tình đã cất giữ suốt 18 năm dài  khi chồng bỏ đi về với vợ lớn, cho tới khi đôi mắt đã mờ không còn trông thấy được, chỉ để ngửi hơi hám của cố nhân !

Và chính mùi hơi thân thiết đó (cuả bộ áo) đã in sâu vào tâm khảm người vợ có thân phận đáng thương để rồi  trong lần gặp lại sau thời gian dài đằng đẵng cách xa, tuy không nhận ra giọng nói, mà đã nhận được hơi người !

Và còn , còn rất nhiều nữa ,ta cũng đã bắt gặp biết bao tà áo khác xinh đẹp rộn ràng , dịu dàng đầy sắc màu mộng mơ, yêu kiều, mến thương ở nhiều bài khác trong thơ và nhạc, nghĩa là Áo cũng là đề tài trong các đề tài thu hút sự sáng tác của thi , nhạc sĩ    …

Nhã My tui, làm thơ (dở ẹ ) chỉ để mua vui, thật không dám phạm thượng và khoe khoang những ”chiếc áo” trong nhiều bài thơ  của mình  bên cạnh tiền nhân lỗi lạc, nhưng cũng có ”tà áo trắng” của cô học trò ngây ngơ, đỏng đảnh :

“Ngày lại ngày trôi qu

Em khoe tà áo mỏng

Trắng cả trời ban trưa

Gió lùa trêu khóm lá

Anh nghe hồn đong đưa…”

Cái tà áo mỏng tí ti này (làm từ năm 19 tuổi) đã hân hạnh được thi sĩ tiền bối Nguyễn Khôi và  nhà văn Lê Ngọc Trác đã nhắc tới ! (ôi thật là cảm kích !)

Và có cái áo nữa của tui  (làm  năm 2011 lấy ý từ câu ca dao ”cởi áo cho nhau” thì nó không có gói bọc được  tình yêu trọn vẹn mà  ”ngậm ngùi” như thế này :

“Ngậm ngùi khúc vọng cổ xưa

Bên bờ lau lách gió đưa cung sầu

Tiếng thương tí tách giọt ngâu

Tiếng buồn chợt nhớ ” qua cầu gió bay”

Dối cha giấu mẹ bao ngày

Ngậm ngùi

Tiếc áo

Đã bay theo người !”

(Áo này là áo mua hoặc may để tặng và người ở đây là nam hay nữ gì cũng được hii bởi vì  là thơ  là sản phẩm cuả trí , tình trong tưởng tượng !)

Chúng ta đã điểm qua những chiếc áo trong tình cảm thơ văn (tưởng tượng), còn chiếc áo trong thực tế đời sống ? Tôi  dám chắc là không có ai trong chúng ta trong đời mà chưa có lần nào được nhận áo hay tặng áo.

Hồi nhỏ, lúc còn nghèo, trẻ con ắt đứa nào cũng mong tết đến để được bố mẹ may cho áo mới, áo đẹp để mặc đi chơi, đi khoe. Lên thời trung học, mấy cô bé nữ sinh đố đứa nào khỏi suýt xoa, vui mừng hoặc đôi chút ngỡ ngàng khi (lần đầu tiên soi gương) được mặc chiếc áo dài màu trắng tinh khôi mà mẹ , chị đã sắm cho.

Rồi thời ”bao cấp” chắc cũng có nhiều người rưng rưng cảm động khi nhận được chiếc áo cũ hay thầy,cô giáo (nghèo) cảm động khi nhận được xấp vải  (mà học trò nhiều đứa đã hùn tiền mua tặng để biết ơn thầy cô trong ngày lễ  Nhà Giáo ) để may chiếc áo mới mặc cho lịch sự , tươm tất hơn.

Tôi thật sự không muốn nói chuyện buồn khi thình lình người vợ  nhận chiếc áo tang của chồng  trong thời chiến tranh hay khi gia đình có người thân quá cố nhưng làm sao mà tránh được những chiếc áo tang thương đó .

Riêng cá nhân tôi, tuổi nhỏ và lớn lên trong đầy đủ ,vậy mà cũng vô cùng mừng vui , cảm động khi lưu lạc xứ người, nhận được những chiếc áo cũ phân phát từ trung tâm từ thiện. Những chiếc áo không đẹp lắm, không khít khao vừa vặn nhưng nó thật là quí ở thời điểm cần thiết, để tiết kiệm tiền mua sắm và hạnh phúc hơn khi nhận được tấm lòng từ những con người xa lạ.

Rồi qua thời gian làm việc, kiếm tiền và sinh sống trong xã hội thực dụng và đầy đủ vật chất, nói không ngoa, mỗi người phụ nữ ở đây ít nhứt cũng đã sắm từ vài chục tới vài trăm cái áo (không phải những thương hiệu với giá khủng tiền) Áo (quầ ) thì phải mặc theo thời tiết từng mùa, hè qua, đông đến, cứ lần lượt đem cất vì không mặc được.

Cứ bảo để sang năm đem ra mặc lại, rồi thì tới mùa năm khác lại ”sale off”, lại mua sắm cái mới ! Những chiếc áo cũ không xài tới, mang về quê nhà tặng thì sợ bị bắt lỗi là cho đồ cũ (mà hàng mới mua tặng cũng không đắc bao nhiêu), bán (ga-ra sale) cũng chỉ mua được vài món đồ ăn, thôi thì theo dòng đời luân chuyển, kẻ có, người không cứ mang tặng hết cho cơ sở từ thiện.

Những chiếc áo này (không mới tinh nhưng cũ thì không cũ lắm) sẽ được bay đi tận những nơi xa xôi, nghèo khó mà người cho và người nhận hoàn toàn xa lạ. Thương lắm thay những tấm lòng của những người làm thiện nguyện ,âm thầm nối kết , chia xẻ những tình người ! (theo Nhã My mùa đông 2017)

Yên Huỳnh chuyển tiếp

CHUYỆN CỔ TÍCH Ở BẾN BÌNH ĐÔNG

CHUYỆN CỔ TÍCH

Ở BẾN BÌNH ĐÔNG

– Truyện ngắn : Nguyễn Minh Nữu

Năm nào khi về đến Saigon, tôi cũng dành một buổi chạy xe về bến Bình Đông. Lần đầu về vào năm 2000, tôi còn có dịp gặp bác Ba Thanh, khi đó cụ cũng đã gần sát tuổi chín mươi, và Triều là bạn học chung với tôi thời trung học ở trường Nguyễn Bá Tòng. Dần dà những chuyến sau về, cụ Ba Thanh đã mất, cụ bà cũng mất sau đó vài năm, và ngay cả Triều cũng lâm bệnh rồi từ trần năm 2016.

Căn nhà cổ kính nằm giữa vườn cây trái bây giờ còn lại gia đình Phiệt (con trai của Triều). Cái liên lạc thân tình của tôi với cả ba thế hệ của gia đình này là một câu chuyện khá dài.

Triều nằm trong nhóm ba đứa thân nhau học chung lớp từ hồi lớp đệ Nhị (bây giờ gọi là lớp 11) trong đó tôi thì nhà ở gần trường, còn Triều và Mai ở tuốt trong Chợ Lớn. Nhà Mai bên này rạch Lò Gốm gọi là khu Bình Tây, còn Triều nằm bên kia rạch Lò Gốm gọi là bến Bình Đông.

Lớp đệ Nhị mà Triều đã có xe Honda đi học thì là gia đình khá giả lắm. Bến Bình Đông và khu Bình Tây nằm song song với nhau phía cuối kênh Lò Gốm, Bình Tây thì có hãng rượu Bình Tây, sát với khu trung tâm thương mại người Hoa ở Chợ Lớn, có chợ Bình Tây, khu bến xe Chợ Lớn là trung tâm xe chở hành khách về các tỉnh miền tây.

Bến xe Chợ Lớn khác với xa cảng Miền Tây ở chỗ xa cảng Miền Tây là bến xe khách lớn, chở khách về các tỉnh lỵ như Cần Thơ, Mỹ Tho, Châu Đốc , Rạch Giá, còn bến xe Chợ Lớn đa số là xe nhỏ 16 hoặc 24 chỗ ngồi, nhưng lại chở khách về các địa danh huyện lỵ cũng là về miền tây, nhưng nếu Xa Cảng Miền Tây chở khách về Đồng Tháp là về bến xe tỉnh Đồng Tháp, thì bến xe Chợ Lớn chở khách về thị trấn Hồng Ngự là một huyện của Đồng Tháp chẳng hạn.

Bến Bình Đông nằm song song với bến Lê Quang Liêm của Bình Tây, nhưng nằm về phía bên kia kênh Lò Gốm. Bình Đông nằm giữa hai con kênh, bên này là kênh Lò Gốm và bên kia là Kênh Đôi. Cách gọi tên các dòng nước này tùy từng đoạn mà có tên riêng, người ngoài thành phố nghe rất khó hiểu.

Thực ra là như thế này : Từ Sông Saigon, có hai nhánh rẽ vào phía nam, nhánh trên gọi là Rạch Bến Nghé, nhánh dưới gọi là Kênh Tẻ, hai nhánh sông này gặp nhau và nhập thành một tại Cầu chữ Y, sau đó lại chia thành hai nhánh chạy tiếp về phía nam, một nhánh gọi là kênh Lò Gốm và một nhánh gọi là kênh Đôi.

Kênh Lò Gốm và Kênh Đôi nhập vào nhau tại Bình Đông, từ đây dòng kênh Đôi lớn hơn và chảy thẳng ra sông chợ Đệm. Đoạn đường hai bên kênh Lò Gốm khúc gần hợp lưu này toàn là các Chành, các Kho, Phía bên Bình Tây là các chành gạo, nông sản, phía bên kia sông là Bình Đông thì đa số các nhà kho lớn chứa phân bón , thuốc trừ sâu và nông cụ.

Bình Tây sầm uất vì sát với khu thị tứ và các chành xuất nhập gạo lúa nông sản thường xuyên mỗi ngày, còn Bình Đông thì vắng lặng hơn vì mặt tiền đường sát bờ sông dài hằng hai ba cây số đều là những nhà kho lớn, kín cổng cao tường, đàng sau dãy nhà kho đó là khu dân cư, nhưng cũng thưa thớt ít người.

Nhà của Triều là một trong vài chục căn nhà hiếm hoi nằm ở mặt tiền đường, ngôi nhà xây cất theo kiểu cố, nằm sâu vào trong, bao bọc quanh nhà là vườn cây khá rộng, nhà Triều trồng rất nhiều Mai, từ trước ra sau, bên phải bên trái đếm ra cả mấy trăm cây lớn nhỏ.

Đặc biệt ngay cửa chính vào nhà, giữa sân là một cội lão Mai khá lớn, thân cây có lẽ hơn 20 cm, không mọc thẳng lên cao, mà khoảng cao gần 1 mét bỗng gập gãy như hình chữ V ngược một đoạn mới lại vươn lên. Chỗ gập gẫy đó tạo như một mắt cây, xù xì cổ kính, cùng với các nhánh cành khác mọc ra đan chen nhau thành một hình dáng vừa kỳ dị vừa bắt mắt. Khi tôi tới chơi với Triều lần đầu, Cây Mai đã cao hơn tôi khá nhiều rồi, xum xuê những nhóm nụ xanh tươi khỏe mạnh vào dịp gần tết.

Triều gốc là dân Vĩnh Long, gia đình lập nghiệp ở Saigon từ mấy đời là do ba của Triều: Bác Ba Thanh làm công chức ở thành phố. Mẹ Triều buôn bán trái cây ở chợ xóm Củi , gần nhà. Triều là con một, sống với ba má. Triều là dân miền Nam truyền thống, gương mặt bầu bĩnh trắng trẻo và lúc nào nhìn cũng có vẻ như sắp cười, tính tình khoáng đạt rộng rãi, không thích bắt lỗi người khác mà chỉ chọc ghẹo gây cười rồi quên đi .

Những ngày cuối tuần, tôi đạp xe xuống nhà Mai, rồi kéo qua nhà Triều chơi giống như về quê. ở đó chúng tôi thả diều, qua kênh Đôi lặn hụp dưới sình bắt cá Lia Thia, bắt cua bắt ốc rồi về nhà Triều mở tiệc liên hoan…. không có rượu. Ba của Triều tôi gọi là bác Ba người tầm thước, khuôn mặt phúc hậu và rất thương con cùng lúc quý bạn của con, chúng tôi được sống như trong gia đình , rất đầm ấm và vui vẻ.

Sau Trung học, chúng tôi chia tay nhau, mỗi đứa đời xô đẩy đi một hướng khác nhau, Triều thì học Sư Phạm, ra trường đi dạy ở gần nhà, Mai thì làm việc ở Phú Giáo, Bình Dương.Tôi thì phiêu bạt lên tới cao nguyên Ban Mê Thuột, thế mà khi có dịp về lại Saigon là chạy đi tìm nhau. Lần nào về cũng có cảm giác như trở về nhà, Bác Ba gái từ sau nhà chạy ra vồn vã: Chèn ơi, bây về hồi nào ? thằng Mai biết bây về hôn ? ngồi đó đi tao ra trường kêu thằng Triều về.

Tôi đón vòng tay ôm của bác Ba mà ứa nước mắt vì xúc động. kệ lát nó về, kêu nó chi bác, con ở đây tới ngày mai mà.

– Dzậy hả, vậy bây ngồi chơi đó nghe, tao nấu nồi canh chua cho bây nhậu với Ba nó nghe, lóng rầy nó quậy lắm, biết uống bia uống rượu với ổng rồi.

Tiếng xe gắn máy chạy vào sân, rồi tiếng Triều la thất thanh, Trời phải mày không ? đi đâu mất biệt không thấy tăm hơi là sao…..

Hai đứa ôm chặt lấy nhau, lặng điếng không nói ra lời. Triều quay lại nói với má, con chở nó qua nhà thằng Mai coi có thằng Mai về không nghe má…….

Rồi sau 75, cuộc sống vượt khỏi suy nghĩ bình thường. Bác Ba Thanh đi học tập 3 năm mới về, thân thể mang đủ thứ bệnh mà chẳng biết bệnh gì, chỉ càng ngày càng ốm yếu , đau nhức khắp người. Mai thì lấy vợ ở Phú Giáo và ở lại quê vợ luôn. Tôi về làm công nhân ngay quận 6. Cuộc sống khó khăn từ miếng cơm manh áo nên thời giờ ghé lại thăm nhau cũng ít dần đi.

Triều vẫn đi day học nhưng vài ba tháng ghé lại một lần lại thấy thiếu mất một cái gì. Đầu tiên là cái xe gắn máy chuyển thành xe đạp, rồi thì bộ bàn ghế gõ phòng khách thay bằng cái bàn Mica và mấy cái ghế nhựa, rồi thì trên bàn thờ trang trọng xưa đã có vẻ trống trải vì thiếu bộ lư và đôi chân nến bằng đồng, hình như còn nhiều thứ nữa mà tôi không biết, nhưng thái độ niềm nở ân ần thì chẳng khác gì xưa.

Cho đến một lần khi tôi qua, cả nhà im ắng một cách kỳ lạ, tôi đi thẳng vào buồng sau, chỗ bác Ba nằm thì thấy bác Ba gái ngồi trên ghế cạnh giường ôm mặt khóc thút thít, bác Ba trai nằm nhưng cặp mắt vẫn mở, nhìn đăm đắm lên trần nhà. Triều kéo tay tôi bước ra ngoài… Chuyện gì vậy ?

Triều thở dài, chỉ vào cây Mai lớn giữa sân, có người tới muốn mua cây Mai này với giá 4 chỉ vàng, mà nhà bây giờ kẹt quá rồi, ba tao bịnh mấy năm nay, giờ má cũng bịnh nữa, nhà không có tiền mà ba tao nhứt định không cho bán, ổng nói chờ ổng chết rồi bán. Nhà còn có cái gì khác mà bán để lo bịnh dược đâu.Tao tính bán lấy tiền lo thang thuốc rồi mua chiếc xe xich lô tối về đạp thêm kiếm tiền….

Lúc đó tôi nhìn quanh vườn mới thấy vườn sơ xác trống trơn, cây cỏ mọc tùm lum, mấy trăm cây Mai trồng khắp vườn hình như đã được nhổ lên đem bán từ hồi nào… Tôi hỏi Bác có nói tại sao không cho bán không ? Triều lắc đầu, ông chỉ không là không. Không bán gì hết, chết thì chịu chứ không bán..

Khuôn mặt của Triều quắt queo, xanh lè, khi tay hai đứa nắm vào nhau, cả hai bàn tay đều lổn nhổn xương, xiết vào nhau đau buốt. Tôi cậy mình như là con cháu ruột thịt, nên đến bên giường cầm tay bác Ba góp ý, Bác ơi, một đời ta bằng ba đời nó, nay hoàn cảnh chung ai cũng chật vật, số tiền 4 chỉ lớn lắm,có thể lo cho bịnh tình hai bác mà còn có thể tạo ra việc làm cho Triều kiếm sống nuôi gia đình…..

Bác Ba nhìn tôi, nước mắt ứa ra, nói chầm chậm… tao biết bây nghĩ đúng chớ không sai, nhưng cây Mai này tuổi đã hơn trăm năm, là di sản từ thời ông nội thằng Triều, đem về đây trồng ngay bữa má thằng Triều sanh ra nó, hơn vậy, tuy trồng ở đó mà có phải của mình đâu, làm người phải coi trọng lời hứa…. đợi tao chết rồi bây làm gì đó thì làm….

Giọng bác Ba trầm, buồn nhưng dứt khoát, chỉ là chi tiết trồng ở đó mà đâu phải của mình thì tôi không hiểu tại sao mà không dám hỏi. hôm đó đi về mà lòng nát tan, đau xót thương yêu mà chẳng biết làm sao để chia sẻ với Triều.

Bến Bình Đông từ bao đời nay là nơi cặp bến của ghe thuyền miền Tây chở theo hoa kiểng và cây trái. Bên kia sông là bến Bình Tây chuyên về nông sản, lúa gạo. Các loại hoa kiểng chẳng những đổ về Bình Đông dồn dập vào dịp gần Tết , mà thường xuyên suốt năm vẫn có những chuyến ghe lớn chở trái cây đặc sản về cung cấp cho các chợ, cùng lúc hoa kiểng cho các vựa trong thành phố. Các chủ ghe lâu năm khi ghé lại, tạo ra một mối liên lạc thân tình với cư dân trong xóm và nhiều nhà dân trong xóm cũng trở thành nơi tạm chứa các thứ cây kiểng chưa tiêu thụ kịp.

Thời điểm 1980 ở thành phố nơi tôi sống như đang ngồi trên một cơn sóng dữ, cuộc đời mỗi người gánh mọi biến động lớn trên một con thuyền nhỏ, biết bao người đã vượt thoát đi, biết bao người đã chìm đắm xuống và biết bao người như tôi, cắn răng chịu đựng, sống mà chỉ biết sống hết một ngày hôm nay , ngày mai chưa biết. Miếng cơm , manh áo, giấc ngủ, và sự bình an chỉ biết chắc khi buổi sớm mai còn thức dậy được.

Mấy tháng sau, bất ngờ Triều ghé thăm tôi tại chỗ làm. Lần này nụ cười tươi rói, ngồi trên chiếc xe Xích Lô mới toanh, cười hi hí… Tôi chạy ra mừng rỡ, Bác Ba khỏe lại rồi hả ?

– Ba má tao khỏe rồi, tao tới báo với mày mấy tháng nữa tao lấy vợ.

Tôi la lên

– Úy trời, đứa nào ngu quá vậy ? Mày quen nó ở đâu ?

Triều kéo tôi vào quán cà phê lề đường và kể lại câu chuyện. Câu chuyện của Triều như thế này.

Ông nội của Triều là Chủ Sự trong tỉnh, là một hào phú ở huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long. Ông có nhiều con nhưng hợp tánh nhất là người con thứ, là ba của Triều, nên cuối đời, ông về sống với vợ chồng con ở tại bến Bình Đông.

Ông thích hoa kiểng và có lòng hào phóng thương người, hôm người con trai có đứa con đầu là Triều vào dịp sát tết Nguyên Đán, ông thảnh thơi đi dạo bến sông, ghe thuyền tấp nập cặp sát mé bờ, ngay trên bờ là các loại hoa kiểng chở lên bày đầy đặc. Ông bất ngờ dừng chân ở một khoảng bày toàn là Mai, cả mấy chục chậu Mai lớn nhỏ, mỗi cây được bọc một bao tải vải bó rễ và đất tưới ẩm.

Ông bất chợt nhìn thấy một cây lão Mai khá lớn, hoa kép, mỗi hoa chồng lớp mấy chục cánh vàng tươi rực rỡ tuyệt đẹp. Ông đứng ngắm nghía hồi lâu thì một người đàn ông bước ra chào hỏi. Đây là một cặp vợ chồng từ dưới quê Đồng Tháp chở cây từ vườn lên bán. Ông hỏi giá cây Mai nhưng mắc quá ông không mua. cây Mai bình thường cũng cao lớn như vậy thì giá chừng hai trăm ngàn , mà cây Mai này đòi giá tới ba triệu.

Ông hỏi tại sao, người đàn ông lễ phép thưa không phải con thấy bác hỏi ngay cây này mà con nói giá cao, thiệt ra đây là một loại mai đặc biệt mà không chỉ vườn nhà con, nói rộng khắp huyện Lấp Vò của con chỉ có một cây này. Nó là loại Mai Hương, bác chơi hoa nhiều thì bác biết , hoa Mai là loại hoa có sắc mà không có hương, riêng cây này thì bác cứ hửi thử đi, Bông hoa tỏa ra một mùi hương dìu dịu, không phải hương Lài không phải hương Lý mà phảng phất như có chút mùi trầm, càng về đêm mùi hương càng đậm cho tới sáng phai nhạt dần. Ba con dặn cái này cần người hữu duyên, phải giá thì bán không thì đem về nên giá nó mới cao như vậy.

Tưởng chỉ chuyện trò như vậy rồi thôi, ai dè vài bữa sau, trời đã về khuya, ông Chủ Sự đi ngang qua ghe thì nghe tiếng khóc của phụ nữ. Sẵn cảm tình từ lần trò chuyện trước ông ghé qua hỏi thăm, té ra cặp vợ chồng kia cơm ghe bầu bạn đem cây lên bán có dắt theo hai đứa con khoảng 5 tuổi và 7 tuổi, hồi chiều, do bận rộn bán hàng, hai đứa bé chạy giỡn với nhau xẩy chân lọt sông chết đuối cả hai.

Không có thân nhân ở gần, tiền bạc vốn liếng không còn, hai vợ chồng ôm nhau khóc ngất, bây giờ phải gấp rút về quê vừa đau khổ vừa khó khăn chưa biết tính sao. Ông Chủ Sự suy nghĩ rồi nói thôi để tui mua mão hết mớ cây vợ chồng bậu đem lên để bậu lấy tiền mua quan quách cho sáp nhỏ rồi về quê. Hai vợ chồng cúi đầu cảm tạ và nói giá bán mão hết số cây là hai triệu.

Ông Chủ sự nói vậy sao được, nguyên cây Mai Hương đã là giá ba triệu rồi, mà bán mão cả chục cây còn lại có hai triệu là sao, thôi tui đưa bậu năm triệu để lo việc nhà. Hai vợ chồng kéo nhau quỳ xuống cám ơn và thưa rằng cám ơn ông hào phóng giúp người, nhưng thôi như vầy, năm triệu ông đưa coi như con mượn, về quê rồi khi có được sẽ xin đem lên trả, còn nay tất cả mớ cây con giao hết cho ông, những cây khác thì coi như bỏ, riêng cây Mai Hương xin ông trồng lại chớ đừng bán, khi nào có tiền tụi con đem lên sẽ xin chuộc lại.

Ông Chủ sự gật đầu, bậu tính sao cũng được. Rồi ông chỉ tay về phía căn nhà : đó đó là nhà của tui, chừng nào lên dược thì lên.

Đó là lý do vì sao ông Ba Thanh nhất định không cho bán cây Mai trước nhà. Triều kể tiếp, khi gia đình đang túng bấn tới độ có bữa ăn rau muống luộc trừ cơm thì bất ngờ có một cô gái tới hỏi thăm phải đây là ông Chủ Sự không ? khi biết chắc đúng, cô gái mới kể tiếp cô tên Ơn, là con gái của ông bà Hai Đậu, quê ở Lấp Vò, Đồng Tháp. Hồi ba mươi năm trước, khi cô chưa ra đời, cha mẹ cô làm vườn và bán cây kiểng, có năm chở ghe bán lên bến Bình Đông vào mùa gần tết giống như vầy, bất ngờ gặp tai nạn làm chết hai người anh chị ở bến sông, có được ơn ông Chủ Sự ở nhà này giúp đỡ nên mới đem được xác về quê.

Mấy năm sau thì sanh ra cô, nhưng gia đình làm ăn cũng không khá giả, mới năm rồi người cha từ trần, kể lại cho cô nghe cái ơn khó trả ngày xưa, nay nhờ được mùa lại thêm bán được mấy công đất, nên mẹ cô đưa địa chỉ sai cô lên đây đền ơn đáp nghĩa ngày xưa.

Mẹ của Triều lúc đó lại nảy sanh căn bệnh đàn bà, đi đứng khó khăn thiếu người giúp đỡ, Cô Ơn tự nguyện ở lại ít ngày giúp bà tắm rửa thay đồ. Cô Ơn đưa gia đình số tiền còn nhiều hơn giá 4 chỉ vàng mà còn nhất định không chịu lấy cây Mai Hương về lại dưới quê. Cô nói cây này nó chỉ sống được nhờ người có phước. Nay nó ở đây an lành con lấy nó đi làm chi. Khi thấy má Triều chưa bớt bịnh, cô nhắn tin cho mẹ cô lên thăm, và ở lại sống trong nhà như người thân yêu.

Má Triều gần ba tháng sau nhờ có người chăm sóc, nhờ tinh thần thanh thản vui vẻ và nhờ thuốc men chạy chữa đã gần khỏe hẳn. Lâu ngày bên nhau nảy sinh lòng quyến luyến, có bữa, má Triều mân mê tay cô Ơn, bà nói, phải chi bây ưng thằng Triều thì đời tao có phước quá. Cô Ơn cười mắc cỡ, biết ảnh có ưng con không mà bác hỏi vậy ? Triều đang nằm chèo queo ngoài bộ ván ngoài sân, nghe thoáng qua chạy vô cầm tay cô Ơn thú thiệt tui ưng cô từ khi cô từ ghe bước lên bờ kìa. Cô Ơn cười e thẹn, hai má đỏ hồng.

Ơn tính tình thuần hậu mà lại giỏi giang chuyện mua bán, khi hai đứa lập gia đình với nhau, Ơn lấy lại cái sạp bán trái cây ở chợ và về quê tạo đầu mối đưa cây trái lên giao hàng bán sỉ cho các chợ trong vùng, Triều ngoài giờ dạy học, thì thành người giao hàng chuyên nghiệp cho vợ, chiếc xe xích lô chuyển thành xe ba bánh phục vụ cho chuyện kinh doanh.

Khi tôi rời Việt Nam vào năm 1995, thì gia đình Triều đã là một gia đình êm ấm, hai bác Ba khỏe mạnh lại, sống nhẹ nhàng thảnh thơi với đứa cháu nội đầu lòng của Triều và Ơn.

Lần này về bến Bình Đông, lại đúng gần mùa Tết, trên bến thì tràn ngập hoa tươi đủ loại, dưới bến thì chen khít với nhau ghe bầu, ghe Rổi, xuồng chèo, thuyền máy hàng hàng lớp lớp sát bên nhau như một hội hoa nửa bờ nửa nước. Tôi ghé vào nhà Triều, căn nhà vẫn là kiến trúc cũ, cổ kính và thanh lịch nhưng nay được sơn phết mới, trang trí thêm cửa kính, máy lạnh, sân vườn tráng xi măng đường đi sạch sẽ, giữa vườn vẫn là cây Mai Hương nay đã cao quá nóc nhà, rực rỡ hoa vàng, tỏa hương thơm ngát.

Vợ chồng Phiệt đang xúm xít trang trí bàn thờ quay ra thấy tôi reo lên mừng rỡ… Bác Bảy về rồi…. năm nay đám kỵ ba con có bác Bảy ba con chắc vui lắm…Trên bàn thờ, di ảnh hai bác Ba nhìn xuống cười hiền hòa, lung linh trong ánh nến thắp trên đôi chân đèn sáng loáng, chiếc đỉnh thờ rực rỡ mầu đồng, thấp bên dưới là khuôn mặt của Triều cười mím chi y hệt như thời chúng tôi còn trẻ trâu.
Tôi hỏi Phiệt, Má mày đâu ? Má con đi chợ mua đồ làm tiệc chiều nay đãi bạn bè con .

– Ủa có tiệc gì vậy ? tất niên hả ?

Phiệt mắc cở…. dạ…. dạ….. không…. mừng vợ con có bầu.

Đứng trước hiên nhà, nhìn lên cây Mai Hương cao lớn tỏa hương dìu dịu mênh mang, Phiệt nói sau Tết, má con dâng cúng cây Mai Hương này vô chùa. Má con nói cây lão mai này đã cho gia đình con hưởng phước đã ba đời rồi, “Phước bất khả hưởng tận”, nên muốn để tất cả những người có tâm thiện cùng được hưởng phước như gia đình con .

Tôi quay lại nhìn Phiệt, sửng sốt về câu thâm nho Phiệt nói, không biết nó học được từ đâu, tôi nghĩ chắc là từ ông Nội. Như vậy, khoảng cuối năm sau nếu tôi còn đủ sức khỏe về thăm nữa, thì tôi có quen biết với cả 4 đời gia đình Triều rồi đó. Tôi với tay lấy mấy cây nhang và kính cẩn thắp lên trên bàn thờ với lòng thương nhớ và kính yêu thật đầy. (theo Nguyễn Minh Nữu)

Nguyễn Văn Danh chuyển tiếp

SÀI GÒN NHỮNG NGÀY TẾT

CÓ GÌ KHÁC ?

Người Sài Gòn nổi tiếng với tính cách cởi mở, phóng khoáng, không có nhiều nguyên tắc khắt khe, vậy người Sài Gòn đón Tết Nguyên Đán có khác với các vùng miền khác ? Tết tại Sài Gòn rất riêng, đường phố, quán xá, chợ,… vẫn mua bán chỉ khác là không quá đông như những ngày bình thường

Trong bữa cơm ngày Tết của người Sài Gòn nói riêng và người Nam bộ nói chung luôn luôn không thể thiếu 3 món là : bánh tét – tượng trưng cho sự ấm no từ đời này qua đời khác. Món thứ 2 là món thịt kho tàu hay còn được gọi là thịt kho trứng, thịt kho ngước dừa, thịt kho hột vịt, và cuối cùng là món khổ qua nhồi thịt – tượng trưng cho quan điểm : ”Ăn canh khổ qua thể hiện mong ước cuộc sống sung túc, mọi khổ cực sẽ qua đi và bắt đầu một năm mới tươi sáng hơn”.

Theo dòng thời gian thì các món ăn ngày Tết của người Sài Gòn cũng biến đổi khá nhiều, và cuộc sống ngày Tết cũng khác xưa hơn. Dù trong mâm cơm ngày Tết luôn hiện hữu ba món ăn cơ bản không thể thiếu của người Nam Bộ nhưng các món ăn ấy cũng đa dạng hơn rất nhiều.

Bây giờ bánh tét có rất đa dạng về màu sắc và mùi vị chứ không đơn thuần một loại được làm từ đậu xanh, nếp, và thịt heo (thịt lơn) như xưa nữa. Bây giờ người ta đã phát triển thêm nhiều loại bánh tét nữa do nhu cầu đa dạng hơn như: bánh tét chay gồm: bánh tét dừa, bánh tét chuối, bánh tét lá cẩm, thay vì nhân đậu xanh thịt heo cổ truyền bạn có thể thưởng thức bánh tét trứng muối thập cẩm nếu bạn nếu đến Sài Gòn cho dù cho phải vào dịp Tết hay không.

Tới Sài Gòn dịp tết bạn vẫn có thể thưởng thức tất cả các món ăn thường ngày do người Sài Gòn quan niệm rằng cả năm uống cà phê tại sao Tết không uống, cả năm ăn hủ tiếu gõ buổi tối tại sao Tết lại không ăn,….

Hơn nữa giá cả tại Sài Gòn không có quá nhiều biến động vào tết nên không cần quá lo lắng về giá cả vào dịp tết. Sài Gòn tết đường không tắc đi lại rất thuận tiện, hàng quán vẫn hoạt động mà còn không phải đợi như ngày thường nữa.

Ngoài ra bạn vẫn có thể thưởng thức cơm tấm sườn bì, cà phê bạc sỉu hay nhiều loại cà phê khác vào buổi sáng, hủ tiếu gõ hay nhiều món hấp dẫn đặc trưng như chè, ốc các loại, bún riêu, bún bò, bánh canh cua, bánh xèo, hàng loạt món ăn vặt giá từ 10.000đ trở lên như bánh tráng trộn, bánh tráng nướng, bánh xèo, xiên que,….

Hay vui vẻ cùng nhau trên bàn nhậu với các món nướng hay món cánh gà, chim cút chiên nước mắm thơm ngon,… bên nồi lẩu nghi nghút khói với nhiều loại rau xanh, lẩu ở Sài Gòn có rất nhiều  loại nhưng trong mỗi nồi lâu luôn có 4 vị: chua, cay, mặn, ngọt rất rõ

Một người Sài Gòn từng nói: Có tiền ăn nhậu thì dân Sài Gòn ngày nào cũng vui như tết. Vậy nên Tết ở Sài Gòn không những vui mà còn không khác ngày thường hơn nữa dịp Tết đến Sài Gòn không lo tắc đường, ít khói bụi hơn. Hãy đi và trải nghiệm Tết Sài Gòn để thấy Sài Gòn cởi mở và phóng khoáng ra sao nhé. Tham khảo giá khách sạn tại:

Lan Hương chuyển tiếp