‘LÃO BÀ BÀ” LẠI TRỞ VỀ !

Logo chem gio

‘LÃO BÀ BÀ” LẠI TRỞ VỀ !

Các báo giấy và báo mạng ở VN vừa qua đồng loạt loan tin, “lảo bà bà” 70 cái xuân xanh lại trở về Hà Nội với đêm diễn lần thứ hai, mà lần trước ra về không kèn không trống, sau đó sẽ bay vào Đà Nẵng trình diển lần đầu tiên nơi phố biển.

Khanh LyMấy tên ký giả cà phê, ký giả lá cải được bầu show tặng phong bao nên hí ha hí hửng chụp hình “đôi uyên ương” kẻ bỏ vợ người bỏ chồng” qua Mỹ viết lách và hát hò. Mấy tên “nô tì ô-sa-ra” này còn nổ là ngoài Hà Nội và Đà Nẵng, bà già sẽ hát… hỏng thêm một show ở Sài Gòn.

Mấy tên “nô tì” loại “hậu sanh khả ố” này đâu biết rằng, dân Sài Gòn đã “cạch” mặt lão bà bà này, vì ai cũng biết lão bà 70 đâu còn hơi hám để hát với hò. Sở dĩ lão bà hát ở Hà Nội và Đà Nẵng, do 2 nơi đây nhiều dân trưởng giả mới muốn học làm sang, bỏ ra mấy chai mua vé vào cửa, để tỏ ra mình là người am hiểu âm nhạc… hiểu cách nghe nhạc nhép qua playback… ha ha ha !!!

Khanh Ly 2SỰ THẬT VỀ KHÁNH LY

Nghe tin “lão bà bà” đã 70 cái xuân xanh, mới vừa được con cái cho ăn lễ thượng thọ “thất thập cổ lai hi”, nếu tính ra đến nay đã gần đúng 5 tháng (6 tháng 3 năm 1945), đang ở Sài Gòn, sửa soạn ra Hà Nội hát hỏng rồi vào Đà Nẵng hét hò.

Rồi Hiệp Sĩ Mù nhớ đến một bài viết có tựa Con Quạ Đen Và Bồ Câu Trắng: Khánh Ly và Gloria Estefán của Lê Thy trên mạng.

Do con Bồ Câu Trắng Gloria Estefán chẳng dính gì, nên Hiệp Sĩ Mù không trích ra đây, chỉ trích đoạn nói về Con Quạ Đen, vì khoái 2 câu : “Nữ hoàng xù show” “Ca sĩ nâng giá”. Vậy xin trích lại cho bà con được hiểu thêm. Dưới đây là bài trích về việc CON QUẠ ĐEN KHÁNH LY “nhổ ra liếm lại” (trích từ : Khánh Ly – Một đời tiến thoái lưỡng nan... của Bích Châu) :

Một cô bé mồ côi cha sống trong sự hà khắc của mẹ và bố dượng, cô bé đầy cá tính đã thoát ra khỏi nhà và sống tự lập bằng tiếng hát từ năm 16 tuổi. 17 tuổi đã lỡ lầm mang thai và lấy chồng, một người cô không hề yêu. Nhiều mối tình qua với 3 đời chồng 4 đứa con. Năm 1975, vượt biên sang Mỹ, những ngày đầu phải đi lau chùi nhà vệ sinh để có tiền nuôi con… Một cuộc đời lắm gian nan, dông bão…

Khánh Ly từng thú nhận mình chỉ học đến tiểu học, nhưng đi thi cũng rớt nên cuối cùng chẳng có bằng cấp gì trong tay, nhưng khi đọc những bài viết (?) của KL không ai nghĩ chị học không qua nổi lớp 6. Chị viết (?) hay, văn chương sáng rõ, nhất là những trang tự sự về cuộc đời mình.

Nhưng văn chương và đời thật nhiều lúc không hề song hành với nhau. Mặc dù cổ nhân vẫn khẳng định “Văn là người”, nhưng trên thực tế không hẳn như thế, nhiều nhà văn người đọc chỉ có thể ngưỡng mộ trên những trang viết, 6 Khanh Ly 2còn cuộc đời thật thì khó thể đến gần. Có lẽ người ta đã dồn tất cả tinh hoa của con người mình lên trang viết, bởi đó là ánh sáng hướng thiện, nhưng sống cho đúng với những điều mình viết ra thì không dễ chút nào. Có lẽ đó cũng là trường hợp của Khánh Ly.

Khi viết chị thật sự muốn sống tình nghĩa, muốn được tôn trọng, muốn trở thành một con người có nhân cách. Nhưng với cuộc đời thật nơi hải ngoại thì chị nổi tiếng là người tráo trở.

Nhiều thông tin từ báo chí, từ những lời chua chát của một số đồng nghiệp của chị ở hải ngoại cho thấy giữa Khánh Ly và những trang viết “Bên đời hiu quạnh” của chị gần như là hai con người biệt lập. Bởi vì ở hải ngoại Khánh Ly nổi tiếng với hai biệt hiệu khá phổ biến : “Nữ hoàng xù show” “Ca sĩ nâng giá”. Cụ thể:

“Năm 2002, một bà bầu show tên Nga tổ chức show tại Majestic, đã nhờ ông Duy Thanh mời Khánh Ly và Khánh Ly đồng ý với giá lên 3.000 USD. Nhưng 10 ngày trước show diễn Khánh Ly nói với Duy Thanh nâng giá lên 5.000USD(?)”.

“Ngay cả với Trầm Tử Thiêng, cho đến phút cuối, theo di chúc của anh, gia đình đã không cho chị đến dự đám tang. Dư luận cho rằng, khi còn tại thế, nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng, người đã môi giới chị với một show diễn bên Phi-Luật-Tân (Philippines – người viết) hát cho đồng bào bị nạn nghe… chị đòi giá là $3.000. Mọi người đồng ý, trước vài hôm lên đường, chị đã đòi tăng giá lên $2.000 nữa. Trầm Tử Thiêng vì giữ thể diện, nên đã móc túi $2.000 trả cho chị. Sau đó Trầm Tử Thiêng không muốn nói chuyện với Khánh Ly nữa”

Tr biemChỉ hai thí dụ cũng thấy rõ nhân cách con người cô ca sĩ nổi tiếng này.

Ai cũng biết khi sang Mỹ, Khánh Ly và chồng là Nguyễn Hoàng Đoan nổi tiếng là người chống cộng hung hăng, chị đi hát có lúc mặc áo dài cờ vàng 3 sọc đỏ và câu nói nổi tiếng : “Tôi chỉ về nước khi không còn chế độ CS.”.

Nhưng năm 1996, Khánh Ly vẫn về Việt Nam và đã phát biểu hoàn toàn ngược lại :“Tôi rất hối hận, tôi muốn trong nước quên đi những lỗi lầm quá khứ của tôi. Tôi chỉ muốn về thăm quê hương như một người bình thường”.

Song khi trở về Mỹ, Khánh Ly lại tiếp tục tham gia vào các chương trình ca nhạc chống cộng. Ngày 4-3-2000, Khánh Ly một mình về Việt Nam lần thứ hai, cũng với mục đích thăm gia đình. Gặp lại những nhà báo từng tiếp xúc, chị lại chữa thẹn : “Dưới sức ép của các phe nhóm, tôi phải hát cho các chương trình của họ. Nếu không sẽ bị coi là không xác định lập trường”.

Khi được hỏi cảm tưởng những ngày ở Việt Nam như thế nào, Khánh Ly trả lời : “Vui lắm, thoải mái lắm, hôm đi ăn với mấy người bạn tại nhà hàng Bạch Dương trên đường Lê Quý Đôn, nhiều người nhận ra tôi, yêu cầu tôi hát, và tôi đã hát liền một lúc 3 bài”

Thế nhưng, ngày 13/1/2004, tại Mỹ, Khánh Ly đã hô hào lập hội “Ái hữu ca nhạc” và kêu gọi tẩy chay nghệ sĩ trong nước ra hải ngoại biểu diễn (?). Chị đã từng viết, bày tỏ thái độ coi khinh nhạc sĩ và ca sĩ trong nước là chỉ có một giọng điệu giống nhau, không thể phân biệt được ai hát, đồng thời hết lời ca ngợi những ca sĩ thuộc thế hệ chị.

9 Khanh Ly 5Nếu đúng như vậy thì việc gì chị phải lo sợ bị quên lãng mà kêu gọi Việt kiều hải ngoại tẩy chay. Và ngày 20/2/2004, tại khách sạn Capital Hilton – Washington D.C, trong một đại nhạc hội mang tên “Xin đừng quên tôi”, với vai trò người dẫn chương trình, Khánh Ly đã dúi vào tay Bằng Kiều lá cờ vàng 3 sọc đỏ, yêu cầu anh tỏ rõ thái độ để được “cộng đồng người Việt chấp nhận cho ở lại Mỹ”.

Một mặt chị bảo chị không về Việt Nam và không muốn hát ở Việt Nam, nhưng chị đã về hai lần. Và năm 2012, khi trong nước cho phép chị về diễn thì chị trả lời phỏng vấn đài BBC là trở về hát ở Việt Nam là niềm mơ ước của chị.

Trước đó chị lên án trong nước không có tự do khi kiểm duyệt bài hát: “Bất cứ ca sĩ nào cũng có quyền hát những nhạc phẩm họ yêu thích theo kiểu của họ. Không nên bắt người khác phải làm theo ý mình hoặc phải nghĩ như mình. Chỉ có Cộng sản mới như thế thôi” , nhưng khi trả lời BBC chị lại nói : “Phải có kiểm duyệt. Lỡ hát những bài người ta không cho phép thì phiền lắm. Nhưng mà nhiều khi tôi nghĩ nó cũng đúng. Mình vào nhà người ta thì chỉ được làm những gì người ta cho phép. Cái điều đó chẳng làm phiền gì mình hết. Tại vì nhiều khi cái mình thích chưa chắc là cái người ta thích”

Trả lời BBC là thế, nhưng sau đó người nhà Khánh Ly đã nói : “Một năm nay, ít nhất có 10 lời mời chính thức từ phía Việt Nam… Tuy nhiên, chúng tôi từ chối mọi lời mời rất hấp dẫn này. Vì chúng tôi không thể làm ngược lại những gì Khánh Ly đã từng tuyên bố trước đây”.

Thực ra, tất cả mọi sự bất nhất này chính là bi kịch của Khánh Ly, một bi kịch mà chị đã tự tạo ra mà không có cách nào thoát ra được. Ngay từ những ngày đầu ở Mỹ, chị đã chứng tỏ mình vượt hơn những ca sĩ khác trong phong trào chống cộng tại hải ngoại. Và chị đã thực sự nổi bật so với những ca sĩ thầm lặng khác. SG Hiep si muChị viện mọi lý do để biện minh cho những việc làm, những lời tuyên bố của mình, “nhổ đó lại liếm đó”.

Vì vậy, báo chí trong nước gọi chị là con người tráo trở cũng rất đúng. Ngay cả biệt danh ca sĩ nâng giá, xù sô ở nước ngoài cũng nằm trong hệ lụy này. (Hết trích )

Còn theo Hiệp Sĩ Mù, bởi ở Hoa Kỳ ai cũng đã chào thua “lão bà bà”, vừa già vừa hết thời, nay chỉ có thằng bầu show trong nước hám cái danh… thiu ấy, chịu đấm ăn xôi chịu bỏ tiền mời “lão bà bà” về hát… hỏng, cho mọi người thấy ta là đại gia trong làng showbiz, dám bỏ tiền tổ chức show, nhưng rồi đây cũng chẳng có ai khen ! Ô hô !!!

Hiệp Sĩ Mù (chém gió)

Logo vannghe A

9 Tr Van KheMẠN ĐÀM ÂM NHẠC

TRONG TRUYỆN KIỀU

– GS.Trần Văn Khê

Có lẽ ít tác phẩm nào trong kho tàng văn chương của đất nước mà âm nhạc được nhắc đến nhiều như Truyện Kiều của Nguyễn Du. Nhân những ngày nhàn nhã đầu Xuân, chúng ta thử mạn đàm đôi điều về âm nhạc trong tác phẩm bất hủ này, tìm hiểu xem Thúy Kiều sử dụng loại đàn gì; đã đàn bao nhiêu lần, cho ai nghe, trong các dịp nào; và đã đàn những bản gì?

Có thể nói hầu hết các ấn bản Truyện Kiều của chúng ta đều vẽ hình Thúy Kiều ngồi ôm cây tỳ bà có thân đàn hình bầu dục. Theo tôi thì điều này không chính xác bởi lời thơ đã ghi rõ : “Trên hiên treo sẵn cầm trăng”, mà cầm trăng là nguyệt cầm, loại đàn có thùng hình tròn như mặt trăng. Có người lại cho rằng Kiều sử dụng đàn nguyệt, nhưng đàn nguyệt chỉ có hai dây trong khi đàn của Kiều có bốn dây to nhỏ nên vần cung thương.

9 Kieu 2Một điều khẳng định là Thúy Kiều đã sử dụng một loại hồ cầm : “Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương”. Thông thường chữ hồ cầm – nghĩa là đàn của rợ Hồ – dùng để chỉ cây đàn nhị. Nhưng xem trong sách Thích Danh và tự điển Từ Nguyên – Từ Hải của Trung Hoa thì hồ cầm không chỉ là tên gọi đàn nhị mà cả đàn tỳ bà nữa. Truy tìm “tỳ bà loại” trong các sách cổ Trung Hoa mới biết nước này có đến 3 loại là Tứ huyền tỳ bà (Việt Nam sử dụng loại này, có 4 dây và thân đàn hình bầu dục), Ngũ huyền tỳ bà (tỳ bà có 5 dây) và Nguyễn tỳ bà hay còn gọi là Nguyễn cầm (lấy theo họ của người sáng chế ra nó là Nguyễn Hàm sống vào đời Tấn). Đàn Nguyễn cầm có thùng tròn với 4 dây, hiện nay gần như đã thất truyền bên Trung Quốc (bản thân tôi may mắn được tận mắt chiêm ngưỡng một cây Nguyễn cầm đang được tàng trữ tại Bảo tàng viện Shosoin ở Nara của Nhật Bản).

Ngoài ra, khi đọc kỹ những áng văn của cụ Nguyễn Du, tôi lại tìm thấy một bài viết bằng chữ Hán kể chuyện về một danh cầm ở làng Long Thành, trong đó có câu : “Long Thành cầm giã ca (Người ca nhi chuyên nghề đàn hát ở làng Long Thành). // Độc thiện Nguyễn cầm (Sử dụng tài tình cây đàn Nguyễn cầm)”.

Từ đó có thể suy ra Nguyễn Du rất tâm đắc với cây đàn Nguyễn cầm (có lẽ vì nó mang họ Nguyễn, cũng là một họ của Việt Nam) nên đã đặt nó vào tay cả người ca nhi làng Long Thành lẫn nàng Kiều trong các tác phẩm của mình.

Tóm lại, nếu cây đàn của Thúy Kiều có tên gọi là hồ cầm, thùng đàn tròn như mặt 9 Kieu 1trăng với bốn dây thì không đàn nào hội đủ ba yếu tố ấy ngoài cây Nguyễn cầm.

Phím đàn dìu dặt tay tiên bao lần ?

Trong Truyện Kiều, kể cả những lần tác giả chỉ nói phớt qua, Thúy Kiều đã đánh lên tiếng đàn nỉ non thánh thót dễ say lòng người tất cả 8 lần :

Lần thứ nhứt, nàng khảy đàn cho Kim Trọng nghe, khi chàng vừa tán dương vừa đề nghị :

“Rằng nghe nổi tiếng cầm đài,

Nước non luống những lắng tai Chung Kỳ”.

Lần thứ nhì, Mã Giám sinh lúc đến xem mặt Kiều đã buộc nàng đàn cho mình nghe cũng như thử tài làm thơ khi yêu cầu nàng đề vịnh cây quạt : “Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ”.

Lần thứ ba là lúc ở lầu xanh, Kiều phải đàn mỗi khi tiếp khách làng chơi : “Cung cầm trong nguyệt, nước cờ dưới hoa”.

Lần thứ tư cũng ở lầu xanh, Thúy Kiều họa đàn với Thúc Sinh khi tình cảm hai người đã đằm thắm thiết tha : “Bàn vây điểm nước, đường tơ họa đàn”.

Lần thứ năm, Thúy Kiều bị Hoạn Thư bắt về làm con hầu và sai nàng đàn cho mình nghe :

“Trúc tơ hỏi đến nghề chơi mọi ngày,

Lĩnh lời nàng mới lựa dây…”.

Lần thứ sáu là trong cuộc hội ngộ tay ba lúc Thúc Sinh trở về nhà. Hoạn Thư sau khi hành hạ Thúy Kiều bắt quì tận mặt, bắt mời tận tay, lại còn ra lệnh cho nàn g: “Bản đàn thử dạo một bài chàng nghe”.

Lần thứ bảy, Hồ Tôn Hiến sau khi phục binh giết được Từ Hải thì mở tiệc mừng chiến thắng và ép Thúy Kiều gảy đàn giúp vui trong buổi tiệc : “Dở say lại ép cung đàn nhặt tâu”.

9 Kieu 4Lần thứ tám Thúy Kiều đàn cho Kim Trọng nghe lúc hai bên tái ngộ đoàn viên :

“Phím đàn dìu dặt tay tiên,

Khói trầm cao thấp tiếng huyền gần xa”.

Xem qua cả tám lần ấy, chúng ta thấy tuy nổi tiếng cầm đài nhưng quả thật Thúy Kiều chưa lần nào đàn một cách tự nguyện.

Đối với Từ Hải, bậc trượng phu vừa là chồng vừa là người ơn đã giúp Kiều trả ân báo oán, thế mà nàng lại chưa một lần đàn cho chàng nghe !

 Khúc đàn bạc mệnh lại càng não nhân :

Bản nhạc đầu tiên được nhắc đến trong Truyện Kiều chính là khúc đàn do Thúy Kiều soạn ra mang tên Bạc mệnh làm cho người nghe phải sầu não trong lòng:

“Khúc nhà tay lựa nên chương,

Một thiên Bạc mệnh lại càng não nhân”.

Thế nhưng Nguyễn Du đã không để Thúy Kiều đàn bài ấy cho Kim Trọng nghe trong lần đầu, mà lại chọn nào là khúc đâu Hán Sở chiến trường, rồi khúc đâu Tư mã phượng cầu, đến Kê Khang này khúc Quảng lăng và quá quan này khúc Chiêu Quân. Đây chính là những bản nhạc nổi tiếng từ xưa của Trung Hoa vẫn còn lưu truyền đến nay và chúng ta hãy lần lượt điểm qua các bài bản trên.

Khúc đâu Hán Sở chiến trường :

Đề cập đến cuộc chiến giữa quân Hán và quân Sở. Cuối đời Tần, Lưu Bang (Hán Cao tổ) và Hạng Võ (Sở Bá vương) cùng khởi binh diệt Tần, sau đó lại muốn mở mang bờ cõi của mình nên giữa đôi bên đã xảy ra nhiều cuộc giao tranh kịch liệt. 9 Kieu 3Trong một trận lớn, Sở Bá vương bị vây khốn trong thành Cát Hạ, đến cửa nào cũng gặp Hán quân mai phục nên phải cởi giáp phá vòng vây để thoát thân.

Bài bản cổ điển của tỳ bà có hai loại “văn khúc” và “vũ khúc”. Văn khúc gồm những bài tả cảnh, tả tình êm dịu, tiết tấu hoà hoãn còn vũ khúc gồm những bài tả lại không khí, khung cảnh chiến trường và đòi hỏi kỹ thuật đàn rất cao. Trong các bản vũ khúc thì có hai bản rất thông dụng ngày nay : “Bá vương xả giáp” tả lúc vua nước Sở cởi giáp cho nhẹ bớt trong cuộc giao tranh và “Thập diện mai phục” diễn tả tích Hán Cao Tổ và Sở Bá vương đánh nhau.

Thập diện mai phục là một trong những bản khó đàn nhứt, đặc biệt từ chương Ba đến sau có mấy đoạn khi đàn phải chen ngón giữa của bàn tay trái vào các dây làm âm thanh phát ra đục và giống như tiếng gươm giáo chạm nhau, như Nguyễn Du đã tả: “Nghe ra tiếng sắt tiếng vàng chen nhau”. Vì vậy bản Thúy Kiều đàn hẳn phải là bản Thập diện mai phục.

Khúc đâu Tư mã Phượng cầu :

Dễ nhận ra đây là bài Phượng cầu hoàng mà danh cầm Tư Mã Tương Như đời Hán đã gảy đàn cho khách dự yến tiệc của Trác Vương Tôn thưởng thức, nhưng đồng thời có ý muốn tỏ tình với con gái của Trác Vương Tôn là nàng Trác Văn Quân, một quả phụ trẻ đẹp, tuy không có mặt trong tiệc rượu nhưng đã nấp trong phòng nghe trộm :

“Phượng hề, phượng hề qui cố hương / Du ngao tứ hải cầu kỳ hoàng / Hữu nhứt diễm nữ tại thử đường / Thất nhi nhân hà độc ngã trường / Hà do giao tiếp vi uyên ương”.

Tạm dịch: “Chim phượng, chim phượng trở về chốn cũ / Đi ngao du bốn biển tìm chim hoàng / Có một người con gái đẹp ở tại nhà này / Phòng gần (nhưng) người xa lắm làm khô héo ruột gan ta / Làm sao gặp gỡ nhau để hẹn làm đôi uyên ương?”.

Cảm tiếng đàn tài hoa, cảm lời ca tình tứ, ngay đêm ấy Văn Quân đã bỏ nhà đi theo Tương Như. (Cần nói rõ thêm là bài “Phượng cầu hoàng” của Trung Hoa9 Kieu 6 khác xa với hai bản “Phụng hoàng” và “Phụng cầu” của nhạc tài tử miền Nam trong loạt bài Tứ oán).

Kê Khang này khúc Quảng Lăng :

Kê Khang là người nước Nguỵ sống vào thời Tam Quốc được tôn là một trong bảy người hiền của phái Trúc Lâm Thất hiền. Một đêm đến trọ ở Hoa Dương Đình vùng Lạc Tây, Kê Khang mang đàn ra gảy thì có người khách lạ tới xin gặp để luận bàn về âm nhạc và rồi hai người trở thành bạn tâm giao. Khách soạn ra khúc “Quảng Lăng tán” âm điệu tuyệt hay và truyền cho Kê Khang. Lúc cuối đời Kê Khang bị kẻ thù ám hại nên có giai đoạn bản này bị thất truyền. Gần đây các nhà nhạc học Trung Quốc đã lần tìm lại được và bản Quảng Lăng ngày nay vẫn được các danh cầm trình bày trong những buổi độc tấu cổ cầm tại Trung Quốc hay Đài Loan.

Quá quan này khúc Chiêu Quân :

Chiêu Quân, tên tự Vương Tường, có nhan sắc diễm lệ và tài nghệ xuất chúng nên được tuyển vào cung thời Hán Nguyên đế. Vì không chịu lo lót cho Mao Diên Thọ (người hoạ sĩ thừa lịnh vua vẽ chân dung các cung nữ để nhà vua nhìn mà tuyển chọn cho vào hầu) nên người này đã cố tình vẽ thêm nốt ruồi sát phu trong bức họa của nàng, do đó nàng chưa bao giờ được vua đoái hoài. Về sau Chiêu Quân bị triều đình chọn để gả cho chúa Thiền Vu của Hung Nô. Khi nàng vào bái biệt, sửng sốt trước vẻ đẹp lộng lẫy của Chiêu Quân nhà vua có ý muốn giữ lại nhưng việc đã rồi không thể nào thay đổi.

Trên đường rời quê hương, khi qua cửa ải, Chiêu Quân ôm đàn tỳ bà gảy một khúc đàn nói lên nỗi lòng đau khổ của mình. Nhiều nhạc sĩ đã dựa theo câu chuyện này mà sáng tác ra các bản nhạc và có lẽ Thúy Kiều đã đàn bài “Quá quan”, một trong những văn khúc đặt cho đàn tỳ bà. Đến đầu thế kỷ 20, danh ca Hồng Tuyến Nữ của Quảng Đông cũng từng nổi danh cả Trung Quốc với bài ca “Chiêu quân xuất tái”.

9 Kieu 7Bản “Quá ngũ quan” của Triều Châu cũng rất được thông dụng ở Việt Nam, mà nghệ sĩ Bạch Tuyết trong bài vọng cổ đặt theo tích Dương Quí Phi trách An Lộc Sơn không về kịp để cứu mình cũng đã sử dụng bản này giữa hai đoạn vọng cổ.

Trong những lần khác, khi Thúy Kiều đàn cho Mã Giám sinh, rồi hai lần đàn ở lầu xanh, hay lúc đàn trước Hoạn Thư và Thúc Sinh, tác giả không hề nhắc đến tên các bài bản mà chỉ mô tả tiếng đàn của nàng tuy nỉ non thánh thót dễ say lòng người nhưng cũng thật thê lương: “Bốn dây như khóc như than, / Khiến người trên tiệc cũng tan nát lòng”.

Bị Hồ Tôn Hiến ép gảy đàn giúp vui trong tiệc mừng chiến thắng, lần đầu tiên Thúy Kiều đã đàn khúc “Bạc mệnh” nàng soạn từ thuở xuân thì, mà tiếng đàn sầu thảm đã khiến một Hồ Tôn Hiến sắt đá cũng phải rơi lệ :

“Hỏi rằng này khúc ở đâu,

Nghe ra muôn thảm nghìn sầu lắm thay !”.

Chỉ đến khi tái ngộ với Kim Trọng sau 15 năm xa cách, tuy Thúy Kiều đồng ý đàn chỉ vì nể lòng người cũ vâng lời một phen, nhưng tiếng đàn ấy giờ đã êm hoà ấm áp chớ không não nùng như xưa :

9 Kieu 5“Khúc đâu đầm ấm dương hoà

Ấy là hồ điệp hay là Trang sinh

Khúc đâu êm ái xuân tình

Ấy hồn Thục đế hay mình đỗ quyên

Trong sao châu nhỏ duềnh quyên

Ấm sao hạt ngọc Lam Điền mới đông!”.

Cả sáu câu này tác giả mượn ý trong bài thơ Cầm sắt của Lý Thương Ẩn đời Đường :

“Trang sinh hiểu mộng mê hồ điệp

9 Kieu 8Thục đế xuân tâm thác đỗ quyên

Thương hải nguyệt minh châu hữu lệ

Lam điền nhật noãn ngọc sinh yên”

Tạm dịch : “Trang sinh trong giấc mộng buổi sáng tưởng mình hoá ra con bướm / Vua Thục chết rồi ký thác cho chim đỗ quyên tình yêu mùa Xuân / Trên biển rộng ánh trăng soi hạt ngọc long lanh như giọt nước mắt / Tại Lam Điền dưới ánh nắng mặt trời hạt ngọc bốc thành hơi”.

Hồ điệp là con bướm còn Trang sinh là một người tên Trang Chu ở nước Lương thời Chiến quốc. Sách Trang tử có đoạn viết rằng một hôm Trang Chu nằm chiêm bao thấy mình hoá thành con bướm, khi thức giấc mơ màng tự hỏi không biết mình là bướm hay bướm là Trang Chu?

Thật ra trong cổ nhạc Trung Hoa chúng tôi chưa gặp bài nào có tên Hồ điệp. Âm nhạc truyền thống Huế thì lại có Hồ điệp là một bài rất gần với cổ bản theo hơi khách, nét nhạc vui tươi, có thể gần gũi với tâm trạng của Kiều khi tái ngộ người xưa.

Còn câu : Ấy hồn Thục đế hay mình đỗ quyên, nhắc tích vua nước Thục là Đỗ Vũ bị mất nước phải lên núi Tây Sơn ẩn cư, khi chết hoá thành chim đỗ quyên thường cất tiếng kêu “quốc quốc” ai oán như tỏ tấm lòng nhớ tiếc không nguôi.

Do đó chúng tôi hơi ngạc nhiên khi cụ Nguyễn Du cho rằng đây là khúc đâu êm ái xuân tình. Hay có thể cụ ám chỉ tuy Thúy Kiều nể lòng người cũ nên đàn một bản êm ái xuân tình, nhưng trong lòng vẫn ai oán vì chưa dứt ra được nỗi sầu thân phận? Dẫu sao thì chúng ta cũng không biết nàng đã đàn bản gì trong lần cuối này. Tr KieuThêm một điểm cần lưu ý, từ cái tựa đến nội dung bài thơ của Lý Thương Ẩn đều liên quan đến đàn cầm và đàn sắt chớ không phải tỳ bà. Có lẽ cụ Nguyễn Du chỉ dựa trên những ý đẹp đó mà diễn tả tiếng đàn của nàng Kiều, chẳng hạn như châu nhỏ duềnh quyên là mượn ý câu thơ “Thương hải nguyệt minh châu hữu lệ” để tả tiếng đàn nghe thật trong.

Như đã nói ở đầu bài viết, ít có quyển truyện thơ nào trong văn chương Việt Nam mà tác giả đã dành rất nhiều câu về âm nhạc khi nói đến nhân vật chánh như trong Truyện Kiều của Nguyễn Du. Điều đó chứng tỏ văn hào của chúng ta rất yêu âm nhạc, lại khá am tường cổ nhạc Trung Hoa nên đã đề cập đến nhiều bài bản danh tiếng và có những câu miêu tả tiếng đàn của Thúy Kiều chứng tỏ tác giả là người có tài nhận xét âm nhạc một cách sâu sắc và đầy thi vị.

Tuy nhiên, do không phải là người “trong nghề” nên cụ Nguyễn Du không để ý rằng ngoài hai bản “Thập diện mai phục” và “Quá quan” viết cho đàn tỳ bà, thì những bài bản khác lại chỉ dành riêng cho đàn “cổ cầm” mà nhạc khí như “hồ cầm” không biểu diễn được.

Chính vì thế các học giả khi chú thích những câu thơ của Truyện Kiều, nếu phối hợp được hiểu biết về thơ văn, điển tích với lịch sử âm nhạc và cả âm nhạc học của Trung Hoa thì mới có thể đầy đủ được.

Tất nhiên bài viết ngắn này không phải là một nghiên cứu có tính khoa học mà chỉ là đôi điều mạn đàm với mong muốn cung cấp thêm cho những người yêu Truyện Kiều một số tư liệu về phần âm nhạc học. Mong sao rồi đây sẽ có nhiều vị thức giả bổ sung thêm để làm phong phú kho tàng văn học nước nhà.

Yên Huỳnh chuyển tiếp

Advertisements

TỬ VI TÂY PHƯƠNG THÁNG 8/2014

Logo Tvi TPhuong

VẬN HẠN THÁNG 8/2014

CỦA BẠN

E1-1 Bao Binh1/- BẢO BÌNH (20/1 – 18/2)

Trong tháng 8 này, các Bảo Bình sẽ hoàn thành công việc tốt nhất nếu làm việc một mình. Bạn cũng sẽ có vài lời được đề nghị hấp dẫn. Vào khoảng ngày 7 hoặc 8, Bảo Bình nhận ra có một người đặc biệt có ích với bạn về tài chánh. Vấn đề là Bảo Bình nên phối hợp với mọi người hơn là chỉ tin tưởng, và cùng tìm ra mối quan tâm chung.

Những ngày trung tuần, Bảo Bình nhận ra những khao khát của mình hoàn toàn trong tầm với và với những chiến thuật đúng đắn, Bảo Bình sẽ đạt được những gì bạn mong muốn. Những ngày cuối tháng, Bảo Bình nhận ra những ý tưởng của mình rõ rệt hơn, và nếu có một cơ hội nào đó đến với bạn, rất nhanh chóng, bạn sẽ nắm bắt được nó.

Từ ngày 22 trở đi, Bảo Bình có thể tìm ra những điều bổ ích từ một số kế hoạch, có thể là kế hoạch mà Bảo Bình đã trì hoãn một thời gian dài. Tuy nhiên, chỉ cần Bảo Bình xê dịch từ A sang B, bạn sẽ nhận ra có vô vàn điều bổ ích đấy.

Ngày may mắn: 1, 2, 5, 6, 8, 9, 10, 16, 17, 29, 31

Ngày không may mắn: 13, 14, 15, 23, 21, 27, 28, 30

Ngày cho tình yêu: 2, 3, 10, 14, 22, 23, 31

Ngày cho tài chính: 1, 2, 11, 12, 20, 21, 24, 25, 29

Ngày cho công việc: 6, 7, 16, 17, 18, 27, 31

E1-2 Song Ngu2/- SONG NGƯ (19/2 – 20/3)

Tháng này có thể là một thử thách lớn cho Song Ngư và sẽ mang đến vài cơn stress cho bạn. Nhưng đừng lo lắng quá. Những trải nghiệm tích cực đang chờ Song Ngư, đặc biệt là trong lĩnh vực tình cảm. Lời khuyên lúc này là thư giãn, đừng đặt mình dưới sức ép của quá nhiều vấn đề không cần thiết.

Về sức khỏe, Song Ngư không nên có chế độ ăn kiêng quá hà khắc hoặc thay đổi nhiều. Nếu đang độc thân thì đây là cơ hội lớn cho Song Ngư tìm thấy nửa còn lại. Nếu đã có ai đó, tiến tới là chuyện hoàn toàn có thể vì tài chánh Song Ngư đã sẵn sàng. Bên cạnh đó, sao Kim sẽ khiến Song Ngư nổi tiếng hơn, bạn có thể tổ chức những cuộc đi chơi và kỳ nghỉ, và sẽ được mọi người ủng hộ nhiệt tình.

Ngày may mắn: 3, 4, 12, 13, 22, 23, 29, 30

Ngày không may mắn: 10, 11, 17, 18, 24, 25, 31

Ngày cho tình yêu: 8, 9, 17, 18, 20, 21, 27, 28, 29

Ngày cho tài chính: 5, 6, 9, 17, 18, 26, 27, 28, 30

Ngày cho công việc: 1, 10, 20, 21, 24, 25

E1-3 Bach Duong3/- BẠCH DƯƠNG (21/3 – 19/4)

Tháng 8 này sẽ là một tháng khá bận rộn cho Bạch Dương. Về công việc, những ngày đầu tháng, Bạch Dương sẽ bắt đầu trăn trở về định hướng trong cuộc sống. Chắc chắn những cố gắng sẽ có thành quả tốt đẹp nên bạn cũng không cần quá vội vã.

Về tình yêu, đây là cơ hội tốt để Bạch Dương tìm kiếm một nửa của mình. Công việc và tình yêu được kết nối một cách mật thiết. Tuy nhiên, người ấy có lẽ đang để sự nghiệp lên hàng đầu và đây là điều Bạch Dương cần chấp nhận trong thời điểm này. Nếu Bạch Dương nghĩ bạn đã bị bỏ rơi thì đừng lo lắng hay phiền muộn, vì bạn không thể lúc nào cũng là trung tâm của sự chú ý được.

Tâm trạng của bạn tốt nhất là vào nửa cuối tháng khi Bạch Dương trở nên mạnh mẽ và thông minh hơn. Bạch Dương sẽ gặp những người khá thú vị và có ảnh hưởng đến bạn trong thời gian tới.

Ngày may mắn: 5, 6, 7, 16, 17, 24, 25

Ngày không may mắn: 4, 11, 12, 18, 19, 31

Ngày cho tình yêu: 7, 11, 12, 13, 14, 16, 17, 22, 23, 24, 25, 31

Ngày cho tài chính: 1, 2, 12, 20, 21, 27, 28, 29, 30

Ngày cho công việc: 6, 7, 16, 17, 18, 19, 24, 25, 31

E1-4 Kim Nguu4/- KIM NGƯU (20/4 – 20/5)

Trong tháng 8 này, những thay đổi quan trọng về tài chính sẽ xảy đến đối với các bạn thuộc cung Kim Ngưu. “Một nửa” của các bạn cũng có thăng tiến về tài chính và dĩ nhiên điều đó ảnh hưởng đến bạn. Họ sẽ hào phóng với Kim Ngưu một cách lạ thường. Đặc biệt vào các ngày giữa tháng với các Kim Ngưu sẽ là thiên đường.

Trong tháng này tình hình sức khỏe và năng lượng của Kim Ngưu là khá ổn. Tuy nhiên cẩn thận khi lái xe hay tham gia các hoạt động mạo hiểm, và tốt nhất là hãy tránh đi mọi xung đột. Về phương diện công việc, đây đúng là tháng tuyệt vời cho Kim Ngưu. Tuy nhiên để đạt được kết quả tốt nhất Kim Ngưu cũng không nên từ chối sự giúp đỡ của người khác, hoặc ít nhất là lời khuyên của họ.

Ngày may mắn: 1, 2, 10, 11, 20, 21, 29, 30. 31

Ngày không may mắn: 8, 9, 15, 16, 22, 23.

Ngày cho tình yêu: 8, 9, 15, 16, 17, 18, 27, 28. 30

Ngày cho tài chính: 3, 4, 5, 6, 17, 26, 27.

Ngày cho công việc: 8, 9, 18, 19, 22, 23, 29, 30, 31

E1-5 Song Nam5/- SONG NAM (21/5 – 21/6)

Song Nam hãy chuẩn bị tinh thần cho những sự thay đổi lớn của đời mình. Tình bạn và những mối quan hệ sẽ trải qua vài thử thách nhỏ. Ngay cả công nghệ cũng chẳng chiều ý Song Nam vào tháng này. Một vài máy móc, dụng cụ thiết bị sẽ không hoạt động và Song Nam buộc lòng phải thay thế chúng bằng những cái mới. Cho thấy bạn sẽ tổn thất về mặt tài chánh, nhưng nên nhất đoán đừng chần chừ trong thay đổi, vì sẽ có lợi cho Song Nam hơn là ưu phiền.

Tương tự như công việc, một vài cơ hội mới sẽ đến. Sức khỏe của Song Nam tháng 8 này tương đối tốt. Những hoạt động xã hội có thể mang tới những niềm vui bất tận giúp Song Nam thấy thật thoải mái. Những Song Nam đã có người yêu sẽ được trải nghiệm những giây phút tuyệt vời với bạn đời của mình. Song Nam có sẽ một khoảng thời gian không lo lắng suy nghĩ nhiều.

Ngày may mắn: 8, 9, 17, 18, 27, 28, 30, 31

Ngày không may mắn: 15, 16, 22, 23, 29, 30

Ngày cho tình yêu: 8, 9, 18, 19, 22, 28, 29, 30, 31

Ngày cho tài chính: 1, 5, 6, 10, 11, 17, 19, 26, 27, 29

Ngày cho công việc: 1, 2, 5, 15, 24, 29, 30, 31

E1-6 Bac Giai6/- BẮC GIẢI (22/6 – 22/7)

Trong suốt tháng 8, mối quan hệ giữa Bắc Giải và những người khác có thể gặp chút sóng gió, và những tranh luận có thể đến từ những chuyện chẳng ra đâu. Tuy nhiên không có nghĩa là phải tránh các mối quan hệ. Và tuần lễ đầu, Bắc Giải sẽ rất ổn với những mối quan hệ về hợp tác.

Về sự nghiệp, tháng 8 là một tháng thực sự tốt. Nhưng Bắc Giải cần phải cân bằng tham vọng với những điều bình thường. Tất cả các bước phải được thực hiện một cách hợp lý. Nói đơn giản, không được đi tắt !

Từ hạ tuần tháng 8, Bắc Giải sẽ có một nguồn năng lượng to lớn. Tuy nhiên, quan trọng là bạn ý thức được giới hạn của mình – quá nhiều năng lượng, cùng với sự thiếu quan tâm chi tiết, có thể gây ra thảm họa. Tuần cuối cùng này, Bắc Giải hãy cố tránh rủi ro, đặc biệt là trong môi trường làm việc của bạn.

Ngày may mắn: 6, 7, 16, 18, 24, 25

Ngày không may mắn: 13, 14, 15, 23, 21, 27, 28

Ngày cho tình yêu: 14, 20, 21, 22, 23, 31

Ngày cho tài chính: 1, 2, 3, 10, 11,12, 20, 21, 22, 29, 30, 31

Ngày cho công việc: 1, 2, 11, 12, 20, 21, 27, 28, 29, 30

E1-7 Hai Su7/- HẢI SƯ (23/7 – 22/8)

Tháng 8, Hải Sư muốn đạt được một thứ gì đó mới mẻ và bạn cảm thấy mình có một lượng năng lượng khổng lồ trong tháng này. Tuy nhiên Hải Sư khi giải quyết những vấn đề với người khác, bạn không nên quá nhân nhượng.

Về tình cảm, tình hình sẽ khá là khả quan. Người ấy của Hải Sư sẽ trở nên mạnh mẽ hơn, thông cảm với bạn nhiều hơn và ngay cả những vấn đề gần đây Hải Sư mắc phải trong mối quan hệ của mình. Nếu bạn là một Hải Sư còn cô đơn, một mối quan hệ mới có thể sẽ xuất hiện trong tháng 8 này, nhưng đừng vội vàng quá.

Về phương diện công việc, có vẻ đây đúng là một tháng tuyệt vời của Hải Sư. Tuy nhiên để đạt được kết quả tốt nhất bạn cũng không nên từ chối sự giúp đỡ của người khác, hoặc ít nhất là lời khuyên của họ.

Ngày may mắn: 1, 2, 11, 12, 20, 21, 29, 30

Ngày không may mắn: 8, 9, 10, 16, 17, 22, 23

Ngày cho tình yêu: 6, 7, 16, 17, 18, 22, 23, 27, 31

Ngày cho tài chính: 2, 3, 11, 12, 13, 20, 21, 22, 29, 30, 31

Ngày cho công việc: 8, 18, 22, 23, 27

E1-8 Xu Nu8/- XỬ NỮ (23/8 – 22/9)

Vào những ngày đầu thượng tuần dự đoán các Xử Nữ sẽ khiến tinh thần bạn bị tác động vì có biến chuyển về công việc ảnh hưởng đến tài lộc. Bạn có thể thay đổi nghề nghiệp của mình. Nhiều mối quan hệ sẽ được Xử Nữ thử thách. Những việc gây khó chịu cùng nhiều tiết lộ bất ngờ có thể sẽ xảy ra. Chỉ có những mối quan hệ thật vững chắc mới vượt qua được giai đoạn này. Nếu không thỏa mãn với công việc hiện tại, hãy đi tìm việc khác.

Tháng 8 này, sức khỏe của Xử Nữ cũng đã cải thiện. Vào những ngày hạ tuần, tuổi Xử Nữ sẽ cảm nhận được những cảm xúc đỉnh điểm mãnh liệt nhất của mình. Những Xử Nữ nào còn cô đơn sẽ có nhiều cơ hội để tìm kiếm cho mình một nửa trong mộng.

Ngày may mắn: 5, 6, 15, 16, 24, 25

Ngày không may mắn: 12, 13, 20, 21, 27, 28, 31

Ngày cho tình yêu: 17, 18, 19, 20, 21, 27, 28, 29, 30

Ngày cho tài chính: 3, 5, 6, 8, 9, 12, 17, 22, 26, 27, 28

Ngày cho công việc: 8, 9, 17, 18, 27, 28

E1-9 Thien Xung9/- THIÊN XỨNG (23/9 – 22/1)

Tháng này Thiên Xứng hãy thật sự kiên nhẫn. Đó là cách tốt nhất để tiến hành mọi việc. Các Thiên Xứng sẽ làm quen với một vài người bạn mới. Thời gian này, bạn là người lắng nghe và làm theo những gì người khác muốn. Điều này có nghĩa đây là thời điểm thích hợp để Thiên Xứng thu nhận một vài kiến thức và sở thích mới. Thời điểm này cũng rất tuyệt vời cho các bạn học sinh vì chuyện học hành của các bạn trở nên thú vị hơn nhiều. Các Thiên Xứng sẽ tiếp thu bài học nhanh để bước vào năm học mới với sự hưng phấn chủ quan..

Tuổi Thiên Xứng cũng sẽ tốt nghiệp hoặc hoàn thành một dự án thật suôn sẻ. Tuy nhiên, hãy giảm cường độ làm việc xuống, thư giãn nhiều hơn và đặt các quyết định quan trọng sang một bên, đặc biệt tránh những hoạt động nguy hiểm có thể làm Thiên Xứng bị thương. Sẽ có một vài sự kiện xảy ra trong cuộc sống gia đình, khi cuối tháng có ngày lễ được nghỉ dài ngày.

Ngày may mắn : 3, 4, 12, 13, 22, 23, 28, 30

Ngày không may mắn: 5, 6, 7, 20, 21, 29, 31

Ngày cho tình yêu: 8, 9, 17, 18, 27, 28. 30

Ngày cho tài chính:: 5, 6, 8, 9, 15, 16, 17, 18, 19, 26, 27, 28, 30

Ngày cho công việc: 5, 6, 9, 18, 28, 29, 30

E1-10 Ho Cap10/- HỔ CÁP (23/10 – 21/11)

Tháng 8 này có lẽ không phải là tháng tốt nhất trong năm của Hổ Cáp. Có kha khá rắc rối xảy ra và Hổ Cáp sẽ bận rộn tới mức chẳng có thời gian nghỉ ngơi. Cần chú ý những căng thẳng có thể nảy sinh trong gia đình.

Sự nghiệp của Hổ Cáp càng phát triển thì có nhiều người sẽ ghen tị với bạn. Điều quan trọng là để mọi thứ nằm trong tầm kiểm soát và tránh va chạm với những người khác. Về vấn đề tình cảm, sự lãng mạn của Hổ Cáp sẽ được cất cánh. Và có lẽ một người đặc biệt nào đó đã sẵn sàng để đưa ra quyết định cuối cùng.

Cuối tháng, Hổ Cáp sẽ phải đối diện với một tình huống oái ăm được tạo ra bởi những người khác. Tuy nhiên đừng hoảng hốt vì Hổ Cáp sẽ giải quyết được mọi chuyển ổn thỏa.

Ngày may mắn: 4, 5, 13, 14, 15, 22, 23, 31

Ngày không may mắn: 6, 7, 20, 21, 27, 28

Ngày cho tình yêu: 11, 12, 20, 21, 27, 28, 29, 30, 31

Ngày cho tài chính: 6, 7, 16, 17, 18, 20, 21, 27, 29, 30, 31

Ngày cho công việc: 1, 2, 6, 7, 11, 12, 20, 21, 31

E1-11 Nhan Ma11/- NHÂN MÃ (22/11 – 21/12)

Dù một số vấn đề nhỏ có thể xảy ra nhưng tháng 8 này sẽ rất tốt lành và thịnh vượng với Nhân Mã. Bạn sẽ có được sức mạnh và sự độc lập tuyệt đối. Tuổi Nhân Mã có đủ năng lượng để hoàn thành mọi kế hoạch và dự định mà Nhân Mã đã đặt ra. Điều này cũng làm tăng cảm hứng cho mọi người xung quanh và họ sẽ hỗ trợ bạn làm mọi thứ bạn muốn.

Những ngày giữa tháng, Nhân Mã sẽ có những trải nghiệm mới mẻ trong tình yêu. Nếu đang độc thân thì hoàn toàn không cần sốt ruột, vì mọi sự lãng mạn sẽ tìm đến với bạn.

Tháng này sức khỏe của Nhân Mã thật sự rất tốt. Vấn đề tiền bạc cũng khá khả quan. Vào những ngày hạ tuần, Nhân Mã thậm chí còn đạt đến đỉnh cao của lĩnh vực tài chính. May mắn đang đứng về phía bạn đấy.

Ngày may mắn: 8, 9, 17, 18, 27, 28, 29, 31

Ngày không may mắn: 3, 4, 10, 11, 24, 25, 30

Ngày cho tình yêu: 5, 6, 8, 9, 17, 18, 26, 27, 28, 31

Ngày cho tài chính: 5, 6, 17, 18, 19, 20, 21, 26, 27, 29, 30, 31

Ngày cho công việc: 1, 10, 11, 19, 29, 30, 31

E1-12 Nam Duong12/- NAM DƯƠNG (22/12 – 19/1)

Tháng 8 là thời điểm để Nam Dương nhìn lại một số thứ đã qua. Các kế hoạch có thể bị trì hoãn, điều đó khó tránh khỏi. Tuy nhiên vào khoảng tuần đầu của tháng, niềm hy vọng mới sẽ được nhen nhóm với những phương thức để giải quyết khó khăn.

Những ngày này Nam Dương sẽ cảm thấy tràn trề năng lượng để làm việc. Điều này có nghĩa bạn hoàn toàn yên tâm khi gặp gỡ người khác. Các mối quan hệ đều đáng được quan tâm, và thực sự nó tốt đẹp hơn nhiều so với những gì Nam Dương nhìn thấy. Cứ kiên trì và Nam Dương sẽ tìm thấy điều mình thực sự trông đợi.

Vào ngày cuối tháng, Nam Dương sẽ thấy mình trở nên mạnh mẽ và quyết đoán hơn. Khi giải quyết các vấn đề với người xung quanh, bạn nên bày tỏ rõ ràng quan điểm để tránh các bất đồng. Nam Dương cũng nên tránh tiếp xúc với những người có tư duy hướng ngoại quá mạnh, đặc biệt là vào cuối tháng.

Ngày may mắn: 5, 6, 7, 16, 17, 24, 25, 30

Ngày không may mắn: 1, 2, 9, 10, 22, 23, 29, 31

Ngàyi cho tình yêu: 1, 2, 3, 18, 22, 23, 24, 29, 30, 31

Ngày cho tài chính: 12, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 24, 25, 29, 30:

Ngày cho công việc: 2, 3, 8, 9, 10, 13, 14, 22, 23, 31

Quế Phượng (theo horoscope)

Logo Xem tu vi

A- KÍNH BÁO CÙNG BẠN ĐỌC

Logo thu thuat

CÁT SÊ BÈO CỦA CA SĨ SÀI GÒN

Logo chem gio

Tr ca si 2CA SĨ PHÒNG TRÀ

VỚI MỨC LƯƠNG “BÈO”

Báo Thanh niên cho biết, chuyện ít ai ngờ ở Việt Nam, thù lao của phần lớn ca sĩ “hát lót” tại các phòng trà chỉ vào khoảng 100,000 – 200,000 đồng, tương đương 5 – 10 Mỹ Kim một đêm. Với số thù lao ít ỏi này, nhiều người than rằng, tiền thù lao trình diễn của họ không đủ để mua son phấn, quần áo mặc để chưng diện… Cuộc sống của họ vì vậy rơi vào cảnh chật vật thường xuyên.

Một nam ca sĩ tâm sự cho biết, các ca sĩ “hát lót” thỉnh thoảng cũng có một ít tiền tip của khách nhưng không đáng kể, và thường phải chia cho ban nhạc để “anh em cùng được hưởng đều”. Vì vậy, người ta không ngạc nhiên khi thấy ca sĩ “hát lót” phải “chạy show” hết mức để kiếm thêm chút tiền mua quần áo, phấn son và trả tiền … xe ôm.

6 Thu laoBáo Thanh Niên dẫn lời tâm sự của nữ ca sĩ Hà My, người đứng hàng thứ tư Giọng hát Việt năm 2013 than thở : “Sau khi đoạt giải 4 Tiếng Hát Truyền hình năm 2003, tôi cũng đã đi hát ở các bar, quán cà phê với số tiền thù lao khoảng … vài chục ngàn đồng, tương đương vài đô la một đêm.”

Suốt một thời gian dài sau đó, cô được mời đến hát ở vài phòng trà tại Sài Gòn, nhưng thù lao lên cao nhất cũng chỉ vào khoảng vài trăm ngàn, tương đương vài chục Mỹ Kim là hết mức.

Không chỉ có ca sĩ hát lót bị giảm sút thu nhập đáng kể, các chủ phòng trà cũng đang phải vất vả đối chọi với tình trạng hoạt động “cầm chừng” của sân khấu ca nhạc hiện nay.

Ông chủ phòng trà WE ở Sài Gòn cho biết, nhu cầu đi nghe hát ở phòng trà của người dân Sài Gòn hiện nay không cao, nên phòng trà thường xuyên phải huỷ show diễn, ảnh hưởng nặng đến ca sĩ, từ người hát lót cho đến người nổi tiếng lâu nay. (S. Châu)

Quế Phượng chuyển tiếp

SG Hiep si muVới bài báo này những người yêu chuộng nghệ thuật ca nhạc mới ngộ ra rằng, mấy đứa sao chổi như Hà “nổ” hay sao sẹt là anh thợ cạo “Mít tờ” đều “nổ” văng miểng khi nói về cát sê của mình cho mỗi show diễn có giá từ trăm triệu đến bạc tỷ ?!

Người biết làm con tính theo tỷ lệ thuận với bài viết trên, thì những sao sẹt sao chổi hay “nổ” về giá cát sê của mình để làm giá bầu show, sự thật giá mỗi bài cao lắm là chục triệu nếu hát trên “đại nhạc hội” (có trên dưới một hai ngàn ghế ngồi) còn hát ở phòng trà thì ăn chia theo doanh thu (bởi chỗ ngồi nhiều lắm chỉ chừng bốn hay năm chục bàn), là cát sê tới đỉnh rồi !

Và không biết những ca sĩ còn hôi mùi phèn xứ Quảng hay thợ cạo chuyên hát nhép, lại được mời làm giám khảo trong những game show ca nhạc trên truyền hình, thì những nhà tổ chức ấy bị “mù mắt” hết rồi !

Sau đây Hiệp sĩ Mù xin trích bài viết trên tintuconline ngày 26/6 được Yahoo đăng tải như sau :

1/-… Hai lần làm giám khảo chương trình Giọng hát Việt và hiện tại là X Factor, Mr. Đàm liên tiếp nhận “gạch đá” từ người trong nghề đến khán giả. Trong mùa The Voice đầu tiên, diva Thanh Lam bóng gió cho rằng Mr. Đàm không đủ năng lực để huấn luyện thí sinh. Mr. Đàm bị bóc mẽ khi sử dụng quá nhiều chiêu lố từ vật chất, 9 Ca sitinh thần cho tới danh tiếng… nhằm lôi kéo thí sinh . Trong khi đó, khán giả khó chịu khi anh có những hành động lố trên sóng truyền hình…

2/-… Tuy nhiên, Hà Hồ cũng lần đầu tiên hứng đá dư luận bởi những những phát ngôn nổ và khéo léo quá hóa “thảo mai”. Hà Hồ bị coi là nữ giám khảo “mai mốt” khi thừa mứa lời khen ngay cả với những thí sinh rất bình thường. Dù không chiêu trò lố như Đàm Vĩnh Hưng nhưng Hồ Ngọc Hà lại tạo nên sự giả tạo trong mắt khán giả.

HIỆP SỈ MÙ (chém gió)

Logo vannghe A

9 Le Thu 1NỮ CA SĨ LỆ THU

KHỜ KHẠO NÊN PHẢI

TRẢI QUA 3 ĐỜI CHỒNG

Bài hát đưa nữ danh ca lên đỉnh cao nghiệp diễn có tên “Dang dở”, như một điềm báo cho hạnh phúc không trọn vẹn với ba cuộc hôn nhân và mối tình đẹp, mà câu trả lời cuối cùng vẫn là không ai cùng đi trọn một con đường.

Tình duyên là thế, nhưng cuộc đời đã bù lại cho chị một sự nghiệp không phải ai cũng có được. Để rồi gần 50 năm qua, giọng ca Lệ Thu cất lên một niềm đồng cảm với những cuộc tình không trọn vẹn. Chị như người kể chuyện tình, đắm say qua nhiều thế hệ.

Lệ Thu chia sẻ, chị là người biết làm chủ cảm xúc và diễn tả nó một cách tỉnh táo, trong các ca khúc, chứ không bị chi phối bởi những đổ vỡ đớn đau của cuộc đời. Có thể tiếng hát Lệ Thu có trước những mất mát riêng tư của chị. Nhưng người nghe lại thấy trong giọng hát Lệ Thu có điều gì như uẩn ức, như muốn nói lời bí mật nào đó đã làm người hát đẩy nỗi đau lên đến tột cùng trong từng nốt nhạc.

Cô bé đi hia vạn dặm

– Chị là người nổi tiếng nhút nhát và khờ khạo, lại sinh ra trong một gia đình phong kiến. Tại sao một cô gái như thế lại chọn nghiệp ca sĩ ?

Tôi cho rằng đó là cái nghiệp. Gia đình tôi, chú bác, cậu đến người anh đều hát hay. Tôi hát chẳng là gì so với họ, nhưng chắc không ai có cái nghiệp như tôi. Tôi được học piano từ nhỏ, âm nhạc đã ngấm vào máu. Rồi mẹ đưa tôi từ Hải Phòng vào Sài Gòn sống. Gần nhà có người thầy dạy guitar, tôi theo học và thỉnh thoảng có hát. Hàng xóm khuyến khích đi thì, tôi chối đây đẩy: 9 Le Thu 2“Thôi thôi, hát tài tử thì được chứ đi thi thì không”. Lý do là trước khi đi thi, phải nhìn vào gương để tập hát, tôi nhìn thấy chính mình nên rất sợ.

Cho đến dịp sinh nhật người bạn vào năm 1960, đang ăn uống vui vẻ ở phòng trà Bồng Lai, một đứa bảo bạn : “Ê, Oanh, mày hát cho tụi tao nghe một bài”. Tôi từ chối, nhưng bạn bè đẩy quá nên hát bài Tà áo xanh (có tên khác là Dang dở) của nhạc sĩ Đoàn Chuẩn. Đến giờ tôi cũng không hiểu tại sao có thể bài hát đó để mở đầu cho sự nghiệp ca hát của mình.

Ông chủ phòng trà Bồng Lai khen : “Em hát được lắm, em có muốn đi hát không ?”. Tôi trả lời : “Dạ thưa không, mẹ cháu không muốn cho cháu đi hát”. Ông ấy thuyết phục: “Em đi hát nhưng vẫn có thể đi học được. Em không phải thức khuya, vì đến đây hát lúc 9 giờ, 10 giờ đã về rồi. Một tiếng đó, em có thể nói với mẹ là đến nhà đứa bạn học bài”. Rồi ông đưa ra mức thù lao, tôi thực sự choáng vì ngoài sức tưởng tượng. Tôi không nhớ là bao nhiêu, nhưng đối với nữ sinh lúc đó là cả một vấn đề. Nghĩ tới nghĩ lui, bạn bè cũng nói vào nên tôi quyết định đi hát.

– Như chị nói, con đường ca hát của chị được trải thảm đỏ ngay từ đầu. Nhưng để một tên tuổi nổi lên đâu phải dễ, nhất là đang có những cái bóng quá lớn như Thái Thanh, Mộc Lan, Kim Tước, Bạch Yến…?

Đúng là thập niên đó, các bậc đàn anh đàn chị đình đám lắm. Nhưng hầu hết đều hát giọng mũi, còn tôi là giọng nữ trung, đầy, rõ nên xuất hiện như một nhân tố lạ. Tôi trở thành cô bé đi hia vạn dặm, nhưng cuộc sống vẫn không có nhiều thay đổi.

Tôi nhớ những ngày đầu trốn mẹ đi hát ở Bồng Lai, vừa hát vừa sợ. Rồi mẹ tôi cũng biết do một anh hàng xóm mách lại. Anh ấy vốn rất mê tôi nhưng không được đáp lại tình cảm nên tố cáo chuyện tôi đi hát với mẹ. Bà nỏi giận đùng đùng, nhưng vẫn gọi tôi đến hỏi : “Oanh, tại sao con lại làm thế ? Dòng họ nhà mình có ai thế đâu. Con không biết xướng ca là vô loài ?”. Tôi chỉ biết im lặng. Và mẹ cấm cửa, không cho tôi ra khỏi nhà vào ban đêm.

Bốn ngày sau, ông chủ phòng trà Bồng Lai tìm đến thuyết phục mẹ tôi : “Bác ạ, nghề ca hát không phải xướng ca vô loài như hồi xưa. Nếu không tin, bác cứ đi với em đây đến phòng trà của con. Nếu bác thấy không được thì con thôi không làm phiền nữa. Em đứng trên bục hát hay, người ta vỗ tay và hát xong em về. Không ai đụng được đến em đâu”.

9 Le Thu 3Mẹ tôi nghe hay nên cũng đi cho biết. Thấy con gái hát ca khúc Sayonara được vỗ tay nhiều quá và chẳng “vô loài” gì cả, bà dần đổi ý. Rồi mẹ hỏi : “Thế đi hát thế, là… hát chơi à”. Ông chủ bảo có thù lao, rồi nói mức lương, bà ngạc nhiên đến mức té ngửa.

– Nhân chị nói về mẹ, xin được hỏi khi vào Sài Gòn, sao lại chỉ là hai mẹ con?

Đó là một câu chuyện dài. Mẹ tôi là vợ lẽ, sống dưới quyền người vợ cả, phải chịu đựng đủ điều. Một sân thóc rộng mênh mông, giữa trưa nắng đổ lửa, mẹ phải phơi, trở thóc, rồi thu dọn, quét sân từ trưa đến khi xế bóng. Không chỉ thế, còn đủ thứ việc trong nhà, chẳng bao giờ bà được nghỉ tay. Mẹ sinh 8 người con, cứ đến 3 tuổi là mất, chỉ có tôi là sống.

Năm 1953, khi mẹ con tôi vào đây, bố không đi vì tiếc gia tài. Một năm sau, ngày nọ tôi đi học về, mẹ chỉ ngắn gọn : “Thầy con mất rồi”. Từ đó mẹ sống lặng lẽ, không đi bước nữa. Và cũng từ đó tôi không biết tin tức gì ngoài đó nữa.

– Cuộc sống những ngày đó của mẹ con chị ở vùng đất mới như thế nào ?

Không đến nỗi nào, tuy chẳng khá giả nhưng không cơ cực. Tôi nhớ nhiều chuyện vui lắm. Năm 14 tuổi, đã có ngực mà tôi hồn nhiên đi tắm mưa không mặc áo, cũng không mặc áo ngực. Hàng xóm hàng phố đổ ra coi. Tôi không biết họ coi cái gì. Mãi sau mới biết họ nhìn mình, không biết là mình đang “triển lãm” trước mặt người ta.

– Từ chuyện đó nên anh hàng xóm mới thích chị ?

Tôi cũng không biết, nhưng hồi đó tôi xinh lắm. Anh hàng xóm nhà giàu, mỗi lần ăn xong, có tráng miệng lúc trái na, lúc trái cam, anh không ăn mà để dành cho tôi. Mỗi lần thấy tôi đi qua, không dám đưa tận tay, anh quẳng cho tôi và tôi cũng hồn nhiên nhận. Anh ấy và tôi học khác trường. Bốn năm trời anh cứ đạp xe đứng ngóng tôi trong những giờ ra chơi. Mặc dù chưa một lần nắm tay, chưa một lần đi cùng, cũng chưa bao giờ nói thương tôi nhưng đến bây giờ khi gặp lại, anh bảo vẫn còn nhớ tôi. 9 Le Thu 4Nghe nói, cuộc sống riêng của anh ấy cũng không hạnh phúc lắm.

Khờ khạo nên mất chồng

– Từ một cô bé hồn nhiên tắm mưa để rồi thành ca sĩ nổi tiếng, cuộc đời của chị hẳn thay đổi nhiều lắm?

Mẹ tôi bảo có con gái trong nhà như trái bom nổ chậm, lại theo ca hát nên sợ tôi ế và đặc biệt là lo sa ngã. Đi hát, gặp một anh chàng không quân thích tôi, gia đình họ đến đặt vấn đề. Tôi lấy chồng khi chưa một lần nắm tay người khác giới, chưa bao giờ hôn nên trong cuộc sống gối chăn, tôi cứ như… khúc gỗ. Người chồng thất vọng não nề về sự ngây thơ, thậm chí đần độn của vợ. Chỉ được hai tháng, anh ấy không thể chịu đựng nữa nên quyết định bỏ.

Gia đình chồng người Huế, anh ấy là con cưng. Còn tôi lại không biết nấu ăn, không biết làm dâu, nên họ không hài lòng. Kết thúc hôn nhân không có con cái, tôi về với mẹ. Bà cũng chẳng buồn vì mỗi lần lên thăm con đều cảm nhận được cảnh cơm nguội canh nhạt.

Lạ lùng bị chồng bỏ, tôi không thấy đau khổ. Có lẽ vì không yêu. Bởi nếu có một tình yêu đúng nghĩa, bằng mọi cách tôi sẽ giữ lấy tình yêu của mình. Chia tay khoảng 5 -7 năm, tôi gặp lại anh ấy một cách tình cờ. Khi ấy tên tuổi của tôi đã nổi lắm rồi. Anh ấy cũng hát hay và đi hát như một niềm đam mê.

– Cuộc hôn nhân đầu tiên không thành do chưa có kinh nghiệm với đàn ông, chưa biết thế nào là yêu. Vậy với cuộc hôn nhân thứ hai thì sao ?

Tôi gặp một Việt kiều về nước chơi. Anh ấy ở Pháp từ nhỏ, đã có vợ con bên đó nhưng về đây thấy tôi thì mê và bỏ luôn gia đình bên đó. Năm 1963, tôi đi bước nữa. Sau này tôi mới biết chuyện này chứ nếu biết anh ấy có vợ con rồi, chẳng bao giờ tôi tiến đến hôn nhân. Gọi là rung cảm thực sự cũng chưa hẳn, nhưng tôi nghĩ nên có một gia đình để yên thân yên phận. Rồi hỏi, rồi cưới, rồi dang dở. Có thể người nghệ sĩ được ông trời ban cho thanh sắc, thì hạnh phúc gia đình bị lấy đi chăng?

– Giữ được hay đánh mất hạnh phúc, một phần cũng do người đấy chứ ?

Tôi từng tính bỏ hát để yên phận. Nhưng anh ấy không phải là người đàn ông của gia đình, đúng hơn là không phải là người chung thủy. Anh ấy hào hoa có sẵn, lăng nhăng có thừa, lại ảnh hưởng lối sống Tây hóa, tôi không chịu nổi nên cuối cùng phải bỏ, dù không cãi vã to tiếng. 9 Le Thu 6Bảy năm cho cuộc hôn nhân đó, chúng tôi có hai đứa con gái. Nếu đủ bản lĩnh, tôi đã giữ được chồng vì tôi có tiền, có danh, nhưng tôi không biết cách và cũng chẳng muốn giữ.

Anh ấy nhảy giỏi, đẹp trai, con nhà giàu, nhiều phụ nữ thích cũng là bình thường. Nhưng thấy họ mê mình, anh ấy cũng mê lại. Ca sĩ L. cùng thời với tôi và rất nổi tiếng, theo đuổi chồng tôi. Tôi ít biết ghen, nhưng đã không thể chịu đựng những gì diễn ra trước mắt, tôi gần như phát điên. Đang đêm tôi tung mền, xé quần áo lao ra đường. Hai người giúp việc phải chạy theo trùm mền đưa về nhà. Đó là một cuộc hôn nhân bi thảm.

Ngỡ đã ngọt ngào

– Sau những cay đắng, hạnh phúc mỉm cười với chị khi nên duyên với một nhà báo. Nhiều người nói chính chị đã bỏ hạnh phúc này để đi Mỹ ?

Không phải thế. Năm 1969, chúng tôi gặp nhau, đến năm 1974 mới tổ chức đám cưới. Cuộc hôn nhân kéo dài 10 năm, có với nhau một đứa con gái, anh ấy rất yêu thương, lo lắng cho tôi. Hạnh phúc được thử thách qua tháng ngày gian khổ, thế nên tôi hoàn toàn yên tâm đó là những gì ngọt ngào có được sau bao nhiêu cay đắng. Nhưng khốn khổ cho tôi. Tôi vừa đi Mỹ, lập tức đã có người phụ nữ khác đến nhà sống với anh ấy. Và một lần nữa, tôi vẫn là người khờ khạo.

– Đổ vỡ trong hôn nhân cũng là điều bình thường trong cuộc sống. Nhưng xin lỗi chị, đổ vỡ nhiều mà vẫn khờ khạo, liệu có bình thường không?

Người ta đồn tôi rất đoan chính, không ai đụng đến được nhưng không phải vậy. Thật ra tôi là kẻ khờ khạo, không dám lăng nhăng. Chẳng phải vì tôi nổi tiếng nên sợ lăng nhăng, người ta bêu rếu mình đâu. Đến giờ, tôi vẫn chưa giải thích được sự khờ khạo đó.

9 Le Thu 5Tôi từng có một cuộc tình rất thắm thiết. Năm 1988, gặp người đó, tôi mới biết rung động thật sự là gì, tình yêu đúng nghĩa là gì, nhưng tôi vẫn khờ khạo không giữ được tình yêu của mình. Và từ đó, tôi chẳng yêu ai được nữa. Tính tôi vốn nhát, không bao giờ đi tán tỉnh hay giành giật đàn ông dù có thích hoặc ước gì họ là người yêu của mình.

– Sau này chị gặp lại người những đàn ông đó, có thành bạn bè như người chồng đầu tiên? Họ bây giờ ra sao ?

Cả ba người đàn ông đó giờ đều còn sống, kể cả anh hàng xóm si tình năm ấy, có người qua Mỹ, có người còn ở Việt Nam. Chúng tôi vẫn là bạn và thăm hỏi nhau nếu có dịp. Riêng người chồng thứ hai ở Việt Nam thỉnh thoảng tôi có ghé thăm anh ấy. Và tôi đã hóa giải hết mọi chuyện trong quá khứ rồi. Những người làm tôi đau, thậm chí kẻ thù, tôi bỏ qua hết để làm bạn. Tính của tôi vốn vậy, vì hận thù chỉ làm khổ mình thôi. Những người đã đi qua đời mình hay những gì mình trải qua đều là duyên, đều là ngộ, đều là nợ nhau cả và mình phải trả. Trả hết thì thôi. (theo Mốt & Cuộc Sống)

Yên Huỳnh chuyển tiếp

NỮ DANH CA BẠCH YẾN

Vũ Hoàng

9-bach-yen-1Là một trong 10 người được mệnh danh là “nữ ca sĩ có sức ảnh hưởng nhất Việt Nam”, danh ca Bạch Yến sau hơn 50 năm đứng trên ánh đèn sân khấu, vẫn với chất giọng trầm thuở nào, bà đã đang và sẽ còn làm mê hoặc nhiều thế hệ người nghe nhạc.

Một tuổi thơ đầy cơ cực

Âm nhạc đã đến với bà từ rất sớm, năm 7 tuổi, bà bắt đầu hát tại rạp Norodome Phnom Penh của Campuchia, đến khi 11 tuổi bà được giải nhất, huy chương vàng của đài phát thanh Pháp Á tổ chức. Và bà chính thức bước vào con đường ca hát năm 14 tuổi.

“Có một lần ngang qua phòng trà, liều nhảy lên xin hát đại, lúc đó 14 tuổi, người ta thấy mình hát được vì mình cũng dạn dĩ, chắc mình cũng có duyên gì đó với âm nhạc, thành ra, anh Mạnh Phát và Ngọc Bích thấy mình hát như vậy cũng đồng ý, nói ngày mai quay trở lại và cho hát và như vậy là có chỗ hát là phòng trà Trúc Lâm.”

Thế nhưng ít ai biết được bà đã trải qua một tuổi thơ đầy cơ cực, khi cha bà muốn đưa gia đình về sống ở Nam Vang trong khi mẹ của bà lại muốn ở lại Việt Nam để các con không bị mất gốc. Cha mẹ chia tay, bà phải gồng vai phụ giúp mẹ bằng việc gia nhập một gánh xiếc với vai trò người lái mô tô bay.

“Hồi mà đi mô tô bay cũng là định mệnh khiến cho mình phải đổi nghề vì lúc đó nhà cửa bị cháy hết, người cha thì đi xa, mẹ thì không muốn trở lại, sống rất eo hẹp, khi mình bị đói, mình làm bất cứ một điều gì để sống. Rất may mắn là có một người cậu dạy cho đi moto bay, điều này chỉ cần can đảm và chịu khó luyện tập là mình có thể trở thành một nghệ nhân làm xiếc mô tô bay. Nhưng rồi sau khi trình diễn mô tô bay hơn 2 năm, gần 3 năm,9-bach-yen-2 lần chót cùng biểu diễn ở Hội chợ Thị Nghè bị té xuống, bầm bên màng tang, rồi dập vài cái xương sườn, không ngờ ngày nay, khi mình có tuổi, mắt mình có vết nứt, nên hơi khó khăn một chút, không được thấy rõ một bên.” 

Thành công

Sau nhiều thăng trầm của cuộc sống, cộng với niềm đam mê ca hát và sự học hỏi trong nghề cầm ca, bà đã có những bước tiến dài trên con đường nghệ thuật. Bà cùng mẹ sang Pháp năm 1961 để học phương pháp hát nhạc Tây Phương, sau khi trở về nước, đến năm 1965, bà được chương trình Ed Sullivan Show nổi tiếng của Mỹ mời để góp mặt khi muốn giới thiệu tiếng hát đặc biệt của bà đến khán giả Hoa Kỳ.

Thế nhưng chuyến đi 12 ngày ấy của bà đã biến thành một quãng đời dài 12 năm mà bà gắn liền với xứ sở Cờ Hoa sau đó. Trong suốt quãng thời gian từ 1965 đến 1978, bà là nghệ sĩ Việt Nam đầu tiên và cũng là duy nhất có cơ hội đứng chung cùng sân khấu với nhiều nghệ sĩ tên tuổi Hoa Kỳ như Bob Hope, Bing Crosby, Joey Bishop, Mike Douglas… bà cũng hát được 5 thứ tiếng khác nhau: Pháp, Anh, Tây Ban Nha, Ý hoặc Do Thái cùng với những điệu twist vô cùng độc đáo.

Khi đang ở đỉnh cao sự nghiệp, năm 1978, cơ duyên đến với bà, khi bà gặp giáo sư nghiên cứu âm nhạc dân tộc Trần Quang Hải, chỉ vẻn vẹn trong một thời gian ngắn, hai người đã nên nghĩa vợ chồng. Sau bao hào quang của một nghệ sĩ lừng danh tên tuổi, bà đã đánh đổi dòng tân nhạc để chuyển sang hát dòng nhạc dân ca :

9-bach-yen-4“Điều thứ nhất là cô rất thích được hát nhạc dân ca từ xưa tới nay, mà chưa có cơ hội và kế đó, khi đi diễn với chú thì có vợ, có chồng, chứ nếu cô tiếp tục hát tân nhạc, thì 3 tháng mới được gặp chú một lần, bởi cô làm việc bên Mỹ, còn chú Hải làm việc bên Pháp, dường như lúc nào người phụ nữ cũng phải hi sinh. Ngoài chuyện hi sinh, thì cũng có một phần sở thích trong đó. Nếu nói về tài chính, cô hi sinh rất nhiều, vì đi làm tân nhạc kiếm được nhiều tiền hơn, nhưng cô nghĩ rằng, làm tân nhạc chỉ vui một thời, còn làm nhạc dân ca thì sẽ sống mãi, cuộc sống của tân nhạc rất phù du, không phải tồn tại hoài.” 

Bà kể rằng, để thay đổi cả một dòng nhạc mà bà vốn theo đuổi bao năm, giờ bắt đầu lại từ đầu, có quá nhiều thách thức :

“Rất là khó, rất là khó, cô chỉ hát được những bài thường thôi vì cô quen với tân nhạc rồi, thành ra muốn trở qua làm nhạc dân ca rất khó bởi cách trình bày cũng như cách dùng giọng của mình, rồi những luyến láy đòi hỏi mình phải hát rất Việt Nam, mà cô lại đi từ Tây phương quay trở về, thành ra khó hơn người nào chưa từng hát, nếu ai chưa từng hát, mà đi hát thẳng nhạc dân ca, thì sẽ dễ hơn nhiều lắm.

Cô đi với chú tính đến nay cũng đã hơn 30 năm rồi. Cô không hát những tác phẩm của chú vì khi làm nhạc dân ca là hát nhạc dân gian, bây giờ cô chuyên hát những bài hát ru, 9-bach-yen-3thí dụ như hát bài ầu ơ ví dầu, một điệu hát ru miền Nam thì như thế này…”

Ngao du vòng quanh thế giới

Sau hơn 30 năm ngao du, biểu diễn trên hơn 70 quốc gia, cùng hàng ngàn xuất diễn, ông đàn bà hát, hai nghệ sĩ đã mang âm nhạc dân tộc Việt Nam đến giới thiệu với bạn bè khắp năm châu bốn bể:

“Khi biểu diễn, trình bày nhạc dân ca cho người ngoại quốc nghe, thì (sự góp mặt của cô) cũng là thêm một bóng hồng trong chương trình, cho nó có màu sắc hơn. Khi chú trình bày và biểu diễn những cây đàn, nghe một lúc cũng sẽ hơi nhàm, khi cô xuất hiện, trình bày những bài hát ru xen kẽ, điểm đặc biệt đó là những bài hát không đệm đàn, kiểu acapella nên khán giả rất thích, để trình bày những bài hát ru đúng theo truyền thống, rất mộc mạc.”

Giờ đây, khi đã “thất thập cổ lai hi” nhưng nghệ sĩ Bạch Yến vẫn giữ cho mình một thần thái và sắc vóc không tuổi. Bà gìn giữ sức khỏe bằng cách đi bộ 4 cây số mỗi ngày, uống nhiều nước và dù bận thế nào thì bà cũng bỏ ra 30 phút mỗi ngày để tập thanh nhạc. Bà có một niềm đam mê nho nhỏ là hết mực yêu thương chiếc áo dài Việt Nam và đó là trang phục biểu diễn mà bà thường sử dụng khi giới thiệu về văn hóa và âm nhạc dân tộc Việt.

9-bach-yen-6Trước khi chia tay, danh ca Bạch Yến muốn được một lần nữa gửi tới những khán thính giả đã luôn sát cánh bên bà trong hơn nửa thế kỷ qua:

“Lúc nào cũng thích gần gũi khán giả và luôn luôn kính trọng khán giả, mỗi lần ra diễn là diễn bằng cả con tim với tất cả hình dáng, vẻ người, vì khi diễn tả một bài hát là mình diễn tả cả tâm hồn, mình muốn khán giả đừng thất vọng. Nhất là bây giờ, khi mình đã đi hát trên 50 năm rồi, lúc nào khán giả đi coi mình cũng chờ đợi lắm, thành ra lúc nào mình cũng muốn để những người tới nghe mình vui lòng. Cô nghĩ rằng, khán giả đã bỏ thì giờ đến, mua vé đi vô coi mà mình không đáp ứng được sự chờ đợi của khán giả thì điều đó rất bậy, nếu có lỡ đau ốm, cô cũng ra hát đàng hoàng, rồi sau đó, ngã ra chết cũng được, mình yêu nghề, mình thích làm cho khán giả được thỏa mãn, được vui, đó là điều mình rất chú trọng…” (bài phỏng vấn của Vũ Hoàng)

Yên Huỳnh chuyển tiếp

Đọc thêm :xin bấm vào đường link sau đây : NS Phạm Duy – CS Bạch Yến   Trên “Một thời Sài Gòn” ngày 4/1/2013.

9-bach-yen-7– Bản nhạc làm nên thần tượng : Đêm Đông

http://youtu.be/aeL7tX7TIN4

http://youtu.be/JS7Jbv_rZzo

– Ca sĩ Bạch Yến hát tiếng Tây Ban Nha – TS Trần Quang Hải đệm ghita

http://youtu.be/IzuMQLKvQIQ

Quế Phượng chuyển tiếp

NHẠC SĨ VINH SỬ GIỜ RA SAO ?

Logo nhan vat

9 Vinh Su 1NHẠC SĨ VINH SỬ :

ÔNG HOÀNG NHẠC SẾN

BÂY GIỜ SỐNG RA SAO ?

Một thời huy hoàng với những ca khúc nhạc tình đau đớn đến da diết, cái đớn đau của những cuộc tình không trọn vẹn là cảm hứng chính để Vinh Sử có được nhiều sáng tác để đời. Yêu thật nhiều, cho thật nhiều, nhưng cũng bị phụ thật nhiều, đến tuổi già ông lại phải một mình đơn độc với những ám ảnh luật nhân quả.

“Tôi cảm thấy chút tiếc nuối vì tuổi trẻ phung phí không biết tích cóp về sau. Tôi ham tụ tập bạn bè ăn nhậu, làm bao nhiêu tiền tôi đều dành cho tiệc tùng tụ họp mà quên cả lối về”.

Lối nói chuyện thẳng thắn, không màu mè, khách khí, đó là cảm giác đầu tiên của người viết khi cảm nhận về nhạc sĩ Vinh Sử. Khác với suy nghĩ mặc định của nhiều người, nhạc sĩ hẳn là một người phải nói chuyện duyên dáng, văn chương, nhất là nhạc sĩ Vinh Sử càng như vậy, vì đa số tác phẩm âm nhạc của ông đều là những ca khúc trữ tình mượt mà. Những ca khúc mộc mạc mang đậm tình quê hương đất nước, gần gũi nhất với người lao động nghèo. Những ca khúc của ông cũng được vang lên nhiều nhất trong các xóm nghèo khắp mọi miền đất nước đã thể hiện phần nào tính cách trong con người của ông.

Ngôi sao của xóm nghèo

Nhạc sĩ Vinh Sử tên đầy đủ là Bùi Vinh Sử, sinh năm 1944 trong một xóm lao động nghèo tại quận 4. Là người duy nhất trong bốn anh em được cha mẹ cho đi học. Được ưu ái thế nhưng con đường học vấn của ông cũng không suôn sẻ, bởi bản tính thích phiêu du, không chịu sự ràng buộc trong khuôn khổ của mình. Mười tuổi ông mới bắt đầu đi học lớp 1 (ngày trước gọi là lớp Năm), đến 15 tuổi thì ông nghỉ học (thời điểm này ông đang học lớp Nhất – bậc tiểu học xưa theo trình tự sau mẫu giáo là : lớp Năm, Tư, Ba, Nhì và Nhất) để chạy theo âm nhạc.

9 Vinh Su 2Dù việc học hành của Vinh Sử không đến nơi đến chốn nhưng nó là nền tảng để ông có thể gần gũi với văn thơ, chữ nghĩa. Lại là người yêu thơ, mê nhạc từ rất sớm nên ông thuộc làu thơ Kiều, làm những bài thơ thất ngôn bát cú để xướng họa cùng bạn bè và bày tỏ những cảm xúc trong lòng mình.

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống làm bún, may mắn thay Vinh Sử có một người cậu theo đuổi nghệ thuật có nghệ danh Ba Tích. Ba Tích là thầy giáo dạy piano ở trường Âm nhạc quốc gia. Thấy Vinh Sử thích nhạc, ông dắt Vinh Sử vào trường để học, nhưng chỉ hơn một năm là Vinh Sử bị đuổi do thành tích “quậy phá” của mình. Để tiếp tục theo đuổi đam mê âm nhạc, Vinh Sử tìm đến thầy Dũng ở quận 4 để tầm sư học đạo. Tuy việc học nhạc ở trường Âm nhạc Quốc gia gián đoạn nhưng đó là mốc khá quan trọng trong cuộc đời của nhạc sĩ. Đó chính là nơi tập cho Vinh Sử những bước đầu chập chững làm quen với các nốt nhạc.

Để có tiền phát triển con đường âm nhạc của mình, cũng như truyền bá tên tuổi cho những đứa con tinh thần, cậu thanh niên Vinh Sử lén cạy tủ “chôm” tiền cha mẹ để có kinh phí tham gia các show diễn. Tiếc thay kế hoạch phá sản, bị gia đình phát hiện và cấm cửa, danh tiếng lại chưa có nên từ đó ông đã sống đúng nghĩa như bài Kiếp lang thang, một sáng tác rất nổi tiếng của ông do ca sĩ Chế Linh trình bày.

Tồn tại một mình không dễ dàng chút nào so với một chàng trai đang tuổi lớn quen được cha mẹ nâng đỡ, Vinh Sử phải tập làm quen sống trong một căn hộ nhỏ tồi tàn được thuê với giá rẻ ở quận 4. Ban ngày ông vật lộn với đủ nghề như phụ hồ, khuân vác… để mưu sinh. Tối lại thắp đèn bầu bạn với cây guitar và cho ra đời những sáng tác sâu lắng, nhiều trải nghiệm của một “ông cụ non” sớm nếm trải mùi đời nơi phố chợ, cùng với lòng quyết tâm sớm kiếm được danh tiếng, tiền tài để quay về đoàn tụ với gia đình.

Có lẽ lớn lên trong một xóm lao động nghèo, lại từng “nằm gan nếm mật” đầy cơ cực trong cô đơn nên những sáng tác của Vinh Sử đều đa số sử dụng các giai điệu nhẹ nhàng, sâu lắng như lời ru, như Habanera, Bolero, Ballad, vỗ về lấy những cay đắng trong lòng mình, trong lòng những người xung quanh cuộc sống của mình. Những tình khúc như Hai bàn tay trắng, Không giờ rồi, Nhẫn cỏ cho em, Người phu kéo mo cau… đều thể hiện được điều đó. 9 Vinh Su 3Cũng chính vậy, âm nhạc của ông luôn gần gũi và dễ dàng đi sâu vào lòng người mộ điệu từ nhà ga, bến xe cho đến tận cùng hẻm hóc…

Nhờ những sáng tác đi sâu vào lòng người, gần gũi với khán giả, cuộc sống của ông đã hoàn toàn thay đổi. Tiền bạc và danh tiếng đã đến với ông một cách nhanh chóng không kiểm soát được. Đó cũng là điều khiến cho ông liêu xiêu vào bể tình, mà từ đây càng nhiều ca khúc đau thương, bẽ bàng trong tình ái được ông sáng tác. Và cũng nhờ thế danh tiếng ông càng nổi lên hơn bao giờ hết.

Kể về những ca khúc tình buồn của ông phải nhắc đến Gõ cửa trái tim, Tội tình, Mưa bụi, Bội bạc, Gái nhà nghèo, Vòng nhẫn cưới, Trả nhẫn kim cương… Người trong xóm nghèo tự hào về ông, khán giả mộ điệu khắp nơi đều nhắc đến tên Vinh Sử và gọi ông với danh xưng “Ông hoàng nhạc sến”. Ngoài nghệ danh chính là Vinh Sử, “Ông hoàng nhạc sến” còn những nghệ danh khác như Cô Phượng, Hàn Ni, Diễm Nhi, Đức Vượng… với tài sản lên đến khoảng hơn trăm bài hát.

Lao đao vì một chữ tình

Vinh Sử là một nghệ sĩ không may mắn trong đường tình duyên. Trái tim ông lúc nào cũng chất chứa đầy men tình nhưng những cuộc tình đều không trọn vẹn, mặc dù có đến bốn người vợ chính thức và hàng tá người tình. Nhiều vợ, nhiều nhân tình nhưng Vinh Sử luôn khẳng định : “Tôi là người rất chung thủy trong tình yêu, tôi chưa bao giờ bỏ ai. Chỉ có người ta bỏ tôi mà đi và khi không còn ai bên cạnh tôi mới yêu người khác”. Lý giải cho việc “từng người tình bỏ ông đi” ông cho rằng: “Không ai chịu đựng nổi tính tự do, phóng khoáng của tôi. Trước khi cưới nhau, tôi luôn tỉ tê rằng, tôi yêu tự do. Yêu nhau, cưới nhau nhưng tôi phải được tự do làm những việc mình yêu thích, miễn sao không thay lòng đổi dạ, phản bội gia đình là được. Thế mà cuối cùng cũng không ai chấp nhận được, người đàn bà nào đến với tôi rồi rời xa tôi cũng chỉ vì không chấp nhận điều đó”.

Về khoảng “yêu tự do như sinh mạng”, nhạc sĩ Vinh Sử không hề giấu giếm : “Khi đang ở nhà với vợ, bạn bè dưới Cần Thơ gọi điện tụ họp anh em nghệ sĩ là tôi khoác áo ra xe đi ngay lập tức, có khi đi vài hôm mới về nhà. Tính tôi là vậy !”. Phóng khoáng, tự do, thích làm những điều mình muốn mà không suy nghĩ trước sau, tất cả là lý do khiến ông từng đau khổ trong tình yêu khi cảm thấy lòng tin yêu bị lợi dụng. 9 Vinh Su 4Đó là người con gái thua ông rất nhiều tuổi, ông cưu mang người ấy từ quê vào thành phố, yêu và nghĩ mình được đáp lại tình cảm, sau khi làm giấy kết hôn và nhập hộ khẩu thì bị người ta trở mặt bắt ra tòa ly dị để chia nửa căn nhà. “Tôi biết người ta không yêu mình, tôi buồn và tổn thương. Nhưng họ thích nửa căn nhà thì tôi cũng đưa cho”.

Hiện tại, tuổi già sức yếu, thân mang trọng bệnh, chứng kiến cảnh người từng phụ bạc mình nghèo khó, Vinh Sử thoáng nghĩ về luật nhân quả và không khỏi chạnh lòng. “Mới đây người ấy đến nhờ tôi giúp ít tiền để làm quán vỉa hè sinh sống, tôi không có tiền nhưng cũng không đành lòng bỏ mặc người mình từng thương, tôi đã hứa vài hôm nữa sẽ đưa cô ấy, vì tôi có thể xoay xở bạn bè xung quanh”.

Thất bại nhiều trong hôn nhân lẫn tình cảm, nhạc sĩ Vinh Sử vẫn không bao giờ oán trách những người đã đi qua đời mình. Mỗi khi người quen, bạn bè đề cập về tình duyên ông đều xua tay “số tôi nó vậy”. Người yêu của ông, phần lớn đều là những cô gái có gia cảnh khó khăn, hiểu hoàn cảnh của nhau nên khi chia tay ông luôn là người bước ra khỏi nhà. “Mỗi lần lấy vợ là tôi gom góp tiền mua nhà, chia tay vợ thì tôi để lại căn nhà cho cô ấy và không mang theo gì cả”.

Vinh Sử có sáu người con của ba người vợ đầu. Dù đã chia tay với người cũ nhưng ông vẫn luôn là một người cha tròn trách nhiệm, ông luôn chu cấp và chăm lo cho các con đến nơi đến chốn trong cuộc sống lẫn học hành. Hiện nay, các con của ông đều đã có công ăn việc làm ổn định, cuộc sống an nhàn. “Các con năn nỉ tôi về ở cùng nhưng tôi vẫn lo cho thân mình được. Tôi thích sống một mình mà thôi và quen với điều đó rồi”.

Quả đúng như vậy, nhà nhạc sĩ luôn đóng cửa, ông luôn chìm đắm trong cảm xúc của mình giữa không gian chật hẹp, bề bộn. Có lẽ ông quen sống một mình thật và điều đó khiến người viết luôn ám ảnh, bởi một người đã đổ gãy nhiều trong tình cảm thường chỉ thích cảm giác yên ổn khi ở một mình. Những ca khúc tình yêu đầy đau khổ như rút ruột của ông đã không thể giấu giếm được điều ấy, dù ông cố tỏ ra mạnh mẽ như thế nào.

9 Vinh Su 6Ông hoàng nhạc sến bùi ngùi về thời vàng son

Tháng 11/2011, giữa căn nhà thuê chưa đến mười mét vuông, nhạc sĩ Vinh Sử lâm trọng bệnh. Cô độc đón nhận kết quả từ bệnh viện là căn bệnh ung thư ruột già, ông đã dồn hết tiền bạc tích cóp được cho cuộc phẫu thuật thành công. Thế nhưng, sức khỏe ông đã xuống cấp trầm trọng, cùng với nhiều triệu trứng khác lạ trong cơ thể khiến Vinh Sử không yên, ông tái khám và sử dụng thuốc nhiều lần mà vẫn không thuyên giảm.

Cách đây một hai năm, bệnh ung thư lại tái phát thêm một lần nữa nên ông phải tái phẫu thuật. Do phẫu thuật cắt ruột nhiều lần nên ông phải dùng hậu môn giả lắp vào bên hông bụng, việc đi lại vô cùng khó khăn, chỉ có thể nằm yên một chỗ. Thân hình ốm yếu, chỉ độc chiếc quần cụt trên người (vì mặc áo cũng khó khăn), “ông hoàng nhạc sến” đã phải đối diện với cuộc sống đếm từng ngày trong căn phòng trọ hiếm người ghé đến.

Thế nhưng Vinh Sử vẫn không hề than oán cuộc đời, không kêu xin sự giúp đỡ của bất cứ một ai, kể cả con cái. Bạn bè ai biết hoàn cảnh chung tay giúp ông được phần nào thì ông ghi dạ ngần ấy. Chỉ có điều, hiện giờ ông quá yếu, khi gặp sự cố không thể xoay xở, ông gọi điện thoại cho một vài người bạn thân chạy đến hỗ trợ. “Tôi có một vài người bạn hết lòng vì bạn, họ luôn sẵn sàng mỗi khi tôi nhờ đến”, ông tâm sự bằng giọng cảm động.

Nhớ lại chặng đường vàng son trước đây, một ca khúc có thể mua được hai chiếc xe hơi đời mới, một ngày ông có thể tiêu đến mười cây vàng cho một đêm “nhất dạ đế vương”, “ông hoàng nhạc sến” không khỏi bùi ngùi. “Tôi cảm thấy chút tiếc nuối vì tuổi trẻ phóng khoáng, phung phí không biết tích cóp về sau. Tôi ham tụ tập bạn bè ăn nhậu, làm bao nhiêu tiền tôi đều dành cho tiệc tùng tụ họp mà quên cả lối về”.

Bàn về âm nhạc, niềm đam mê lớn nhất của đời ông, nhạc sĩ Vinh Sử cho biết : “Tôi đang chiến đấu từng ngày vì miếng ăn, vì bệnh tật nên không còn tâm trí để sáng tác. Tôi chỉ mong sức khỏe mau hồi phục để có thể tiếp tục phục vụ cho những khán giả đã trót yêu những sáng tác của mình. Tôi biết nhiều khán giả vẫn trông chờ tôi trở lại”. (theo Nguyễn Hoàng Vũ)

Lan Hương chuyển tiếp

Mời nghe nhạc phẩm của Vinh Sử :

– Nhẫn cỏ cho em – Mạnh Quỳnh :  http://youtu.be/MUbf5Tqla3Y

– Mưa bụi 1 (1:48) :  http://youtu.be/tcj_bm3Wl_U

– Mưa bụi 2 (2:05) :  http://youtu.be/tcOPasuU4BQ

SG Ng Viet 4LỜI BÌNH :

Với Vinh Sử tôi có một vài kỷ niệm. Trước 75 tôi là “thư ký thường trực” của Hội Đồng Giám Sát “Giải Kim Khánh Nghệ Thuật “ của nhật báo Trắng Đen.

Có tên “Hội đồng Giám Sát” thay vì “Hội đồng Giám Khảo” là vì Giải Kim Khánh phát giải cho các nghệ sĩ qua số phiếu bình chọn được cắt trên báo, rồi gửi về tòa soạn tổng hợp. Giám sát là để phân tích việc cắt phiếu bầu bình chọn của đọc giả có vô tư hay “mua phiếu” không ? thường việc “mua phiếu” có cá nhân nào đó muốn có số phiếu bầu chọn cho mình cao nhất, mỗi ngày mua cả trăm số báo về cắt phiếu và điền tên của mình vào và gửi đi.

Chuyện một cá nhân, nhưng đa số là sự liên kết của nhiều người của nhiều bộ môn. Nên chuyện “mua phiếu” này được Hội đồng Giám Sát rất dễ nhận ra, vì chữ viết của một người khó thay đổi. Vì thế có năm, ban kiểm phiếu và Hội đồng Giám Sát nhận ra số phiếu của những nghệ sĩ chưa phải là “chi bảo” của một bộ môn nào đó đều vượt qua mặt những ca nghệ sĩ tài tử tài danh đương thời. quả là một hiện tượng “mua phiếu”.

Thí dụ về quái kiệt sân khấu, như TL không thể được khán giả ái mộ bằng TV, KN, PT. còn cải lương chi bảo, nữ nghệ sĩ PL, NG không thể có số phiếu cao hơn, TN, BT, LT, ca khúc hay nhất thời gian đó như Hàn Mặc Tử của Tràn Thiện Thanh không thể đứng sau những nhạc phẩm M, K, TĐĐR v.v…

9 Vinh Su 5Tôi nhận ra nhóm quái kiệt TL đã và đang thực hiện việc “mua phiếu” này, trong đó có sự liên kết của các nhạc sĩ trẻ như VS, QD.

Tôi biết Vinh Sử thời hoàng kim với ca khúc “Nhẫn cỏ cho em” từ đó, vì vài lần Vinh Sử có đến tòa báo mời tôi đi uống bia. Rồi sau 1975. sau khi Vinh Sử ra tù (vì in truyện tranh không phép vào những năm 78-79), có đến cơ quan tôi đang công tác trên đường Nguyễn Thi Q5, và lâu lâu về nhà tôi ở vài ngày. Nên tình nghĩa anh em cũng trở nên thân thiết. Sau khi tôi nghỉ nơi đây thì không còn liên lạc nữa, dù tôi biết Vinh Sử ở chung cư Đỗ Thành Nhân, Khánh Hội, bởi Vinh Sử bắt đầu nổi tiếng qua mấy cuốn băng dĩa Mưa Bụi hay Cây cầu dừa…

Về sau này nghe nói Vinh Sử do bệnh hoạn nên không còn sáng tác, và thường hay đi nhậu sáng đêm. Mới năm 2013 tôi có người bạn đang phẫu thuật sỏi tmật, nằm cùng phòng với Vinh Sử tại BVND Gia Định (khi này Vinh Sử cũng đang phẫu thuật ung thư đại tràng) nhưng Vinh Sử nhận không ra.

Để thấy hiện nay trí nhớ của Vinh Sử rất kém !

Nguyễn Việt

Ut tra On 1VUA VỌNG CỔ ÚT TRÀ ÔN

– Lê Phước      

Bản vọng cổ được xem là “bài bản vua” của làng tài tử- cải lương. Và mỗi khi nhắc đến tài viết lời thì người ta nghĩ ngay đến “vua soạn lời vọng cổ” Viễn Châu, còn khi đề cập đến tài ca vọng cổ thì người mộ điệu nghĩ ngay đến Út Trà Ôn, nghệ sỹ được mệnh danh “Vua vọng cổ” và “Đệ nhất danh ca” suốt hơn nửa thế kỷ qua.

Trong làng tài tử-cải lương Nam Bộ, có một đôi nghệ sỹ cầm trịch cho bản vọng cổ từ hơn nửa thế kỷ qua, mà có một điều trùng hợp thú vị là nghệ danh hai nghệ sỹ này lại bắt đầu bằng chữ “Út” : Út Trà Ôn và Út Bạch Lan.

Nghệ danh Út Bạch Lan là sự kết hợp giữa “Út”, cái tên quen thuộc mà bé Đặng Thị Hai (Tên thật của Út Bạch Lan) được mẹ gọi hàng ngày. Đó cũng là sự thể hiện lòng hiếu thảo của Sầu nữ Út Bạch Lan.

Nghệ danh Út Trà Ôn

Còn đối với Út Trà Ôn, ông tên thật là Nguyễn Thành Út, sinh năm 1919 tại làng Đông Hậu, huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long. Ông là con thứ mười trong gia đình và cũng là cuối cùng, tức thứ Út theo cách gọi của người Nam Bộ. Xuất thân là nông dân ‘‘thứ thiệt” của miền Nam, giọng ca của nghệ sỹ Út Trà Ôn luôn thắm đượm nét chân phương, phóng khoáng và trữ tình của người Nam Bộ. Hồi tuổi lên mười, giọng ca Nguyễn Thành Út đã nổi tiếng trong các sân chơi tài tử địa phương.

Ut Tra On 2Năm 18 tuổi, tức vào năm 1937, Nguyễn Thành Út rời quê lên Sài Gòn và đoạt Giải nhất trong cuộc thi ca vọng cổ do hãng rượu Bình Tây tổ chức. Sau đó, Nguyễn Thành Út được giới thiệu ca vọng cổ trên sóng Đài phát thanh Sài Gòn và bắt đầu mang nghệ danh Út Trà Ôn. Nghệ danh này là sự kết hợp giữa tên “Út” và huyện “Trà Ôn”, một cách thể hiện sự tri ân đối với quê hương nguồn cội của chàng trai Nguyễn Thành Út.

Các hãng đĩa bắt đầu chú ý tới giọng ca Út Trà Ôn nên thường xuyên mời ông thu âm. Thời gian gắn bó với các đài phát thanh và các hãng đĩa đã dần đưa tên tuổi Út Trà Ôn lên đỉnh cao vinh quang. Đầu những năm 1940, Út Trà Ôn bắt đầu bước chân vào sân khấu cải lương chuyên nghiệp. Tên tuổi Út Trà Ôn dần trở thành tên tuổi ăn khách hàng đầu của sân khấu cải lương.

Út Trà Ôn là một trong những nghệ sỹ đầu đàn cùng với Phùng Há, Ba Vân, Năm Nghĩa, Năm Châu … có nhiều đóng góp quan trọng cho sân khấu cải lương từ thời kỳ sơ khai của bộ môn nghệ thuật này đến thời vàng son vào những năm 60, 70 của thế kỷ trước.

Trong cuộc đời hoạt động nghệ thuật hơn 60 năm, Út Trà Ôn đã đi qua nhiều đoàn hát danh tiếng miền Nam. Có khi ông cũng đứng ra thành lập đoàn hát như đoàn Kim Thanh – Út Trà Ôn với nghệ sỹ Kim Chưởng, Thanh Tao, hay đoàn Thống Nhứt với nghệ sỹ Hoàng Giang.

Các nghệ sỹ cải lương trước khi ra sân khấu thường lạy tổ nghiệp, và người tổ nghiệp của họ không phải là một người cụ thể nào, mà là những bậc tiền hiền có công khai sáng và nuôi dưỡng cải lương. Ut Tra On 4Trong ý nghĩa đó, Út Trà Ôn xứng đáng được xếp vào một trong những vị tổ nghiệp hàng đầu của sân khấu cải lương Nam Bộ.

Diễn xuất mộc mạc, chân phương

Út Trà Ôn đã để đời nhiều vai diễn, trong đó vai Ông Cò Quận 9 trong vở tuồng Tuyệt tình ca, có thể nói là một trong những vai đến hiện tại chưa có người thay thế. Với cách diễn xuất mộc mạc, chân phương, lại là người rất khó tính trong nghề, bởi vậy Út Trà Ôn là một bậc thầy trong diễn xuất: diễn như không diễn.

Trong Tuyệt tình ca, Út Trà Ôn đóng cặp với Sầu nữ Út Bạch Lan. Lớp ca diễn để đời là lớp ông tái ngộ vợ hiền sau nhiều năm xa cách, Út Trà Ôn ca với Út Bạch Lan ba câu vọng cổ, đây là ba câu vọng cổ để đời của đôi nghệ sĩ bậc thầy này. Chỉ với bốn câu nói lối gối đầu để vô vọng cổ cũng đủ để khẳng định đẳng cấp thượng thừa của Út Trà Ôn.

Đó là một tài diễn trong ca, ca trong diễn. Đặc biệt, Út Trà Ôn có biệt tài nói trong ca và ca trong nói, rất cần thiết cho một nghệ sỹ cải lương. Đến hiện tại, chưa thấy có một nghệ sỹ cải lương nào, cả nam lẫn nữ, có được biệt tài như vậy.

Út Trà Ôn đã đưa trọn tình cảm và nghệ thuật ca diễn thượng thừa vào lời thoại để nó trở nên truyền cảm một cách thần sầu. Bên cạnh Ông Cò Quận 9, người mộ điệu cũng không thể nào quên hai vai gây khó dễ cho thế hệ sau của Út Trà Ôn là vai Võ Minh Thành trong Đời Cô Lựu và vai Ông Tám Khỏe trong Người ven đô.

Vien Chau 2Đệ nhất danh ca, vua vọng cổ

Tuy vậy, hễ nhắc đến Út Trà Ôn là người mộ điệu nghĩ ngay đến tài ca vọng cổ. Giọng ca Út Trà Ôn được mến mộ đến mức mà nó làm lu mờ tất cả những vai diễn của ông, để cho người mộ điệu mỗi khi nhắc đến ông là nhắc đến tài ca vọng cổ.

Từ những thập niên 1960, khi hai danh ca nữ Út Bạch Lan và Thanh Hương chập chững vào nghề, thì giọng ca Út Trà Ôn đã làm khuynh đảo làng cổ nhạc. Vào năm 1960, tờ báo Tiếng Dội của ký giả Trần Tấn Quốc, người chủ sự giải thưởng Thanh Tâm danh giá của sân khấu cải lương, đã trưng cầu ý kiến độc giả, và Út Trà Ôn được bầu chọn là “Đệ nhất danh ca” bên cánh nam nghệ sỹ, còn bên cánh nữ là danh ca Thanh Hương.

Cũng trong thập niên 1960, soạn giả Viễn Châu đã viết bài Tình anh bán chiếu” cho Út Trà Ôn ca thu đĩa. Giọng ca Út Trà Ôn đã mở đường cho bài Tình anh bán chiếu trở thành “bài vọng cổ vua”. Từ đó, cái tên Út Trà Ôn bắt đầu gắn với Tình anh bán chiếu. Đây là một cú hít quan trọng cho vọng cổ nhịp 32 bởi trong các bài bản vọng cổ, thì đến hiện tại vọng cổ nhịp 32 vẫn là thịnh hành nhất.

Chính những bài vọng cổ của Viễn Châu qua giọng ca Út Trà Ôn đã góp phần quan trọng cho sự “chiến thắng” của vọng cổ nhịp 32. Và trong rất nhiều bài đó, thì Tình anh bán chiếu phải được xếp hàng đầu, bởi vì không chỉ ngày xưa, mà đến hiện tại, hễ nhắc đến vọng cổ là nhắc đến Tình anh bán chiếu. Ở miền Nam, từ thành thị đến nông thôn, dù biết hay không biết tài tử-cải lương,Vien Chau 1 thì hầu như ai cũng biết đến bài Tình anh bán chiếu. Đây cũng là một bài quan trọng đưa Viễn Châu-Út Trà Ôn lên cương vị “Vua viết lời vọng cổ” và “Vua ca vọng cổ”.

Út Trà Ôn mất vào năm 2001 với hơn 60 năm đóng góp cho sân khấu cải lương. Thế nhưng, không chỉ có đến lúc ông tạ thế, mà ngay đến hiện tại, đối với người mộ điệu và các nghệ nhân tài tử hay các nghệ sỹ cải lương chuyên nghiệp lẫn các nhà nghiên cứu, danh hiệu “Đệ nhất danh ca” và “Vua ca vọng cổ” vẫn được gắn với giọng ca Út Trà Ôn.

Có phải vì Út Trà Ôn có số lượng đĩa vọng cổ nhiều nhất trong giới nghệ sỹ ? Hay vì ông đóng góp nhiều năm cho cải lương nên được thế hệ sau “nể” mà khen ngợi ? Câu trả lời thuyết phục nhất đó là do tài năng ca vọng cổ của Út Trà Ôn đã đạt đến một trình độ chưa có ai đạt tới.

Út Trà Ôn có giọng đồng, trầm, mạnh mẽ và rất nam tính. Thế nhưng, chỉ có thiên phú thôi thì chưa đủ để cho Út Trà Ôn đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật ca vọng cổ, mà đòi hỏi phải có sự khổ luyện nghiêm túc. Người trong nghề đến hiện tại mỗi khi nhắc về ông thì vẫn không quên chi tiết khi hóa trang cho vai diễn, Út Trà Ôn phải bỏ ra tới hai tiếng đồng hồ để chỉ để … vẽ một bên chân mày. Chỉ vậy thôi cũng thấy sự nghiêm túc với nghề và sự trân trọng khan giả đến mức nào.

Bàn về bộ nhịp, thì ta thấy rằng, Út Trà Ôn có bộ nhịp thuộc hàng “sư phụ của sư phụ”. Nhờ có nhịp nhàng chắc chắn mà Út Trà Ôn có thể triển khai điêu luyện lối ca sắp chữ theo kiểu chẻ nhịp một cách thượng thừa của mình. Út Trà Ôn ca không theo khuôn, mà rải chữ đều ở các câu. Cao Van Lau 1Khi nghe Út Trà Ôn ca, người nghe khó biết được ông đã tới nhịp nào, khuôn nào, mà chỉ biết là khi ông xuống song lang thì như đặt khuôn vậy.

Nếu chỉ có bộ nhịp chắc thôi còn chưa đủ để đạt đến trình độ sắp chữ như vậy, mà cần phải có một sự khổ luyện và một cái tâm làm nghề nghiêm túc mới ca được như vậy. Cách sắp nhịp và cách ca của Út Trà Ôn đến hiện tại vẫn chưa có nghệ sỹ nào đạt tới. Thế hệ sau ca theo lối của Út Trà Ôn thành công nhất và có thể duy trì được lối ca này có lẽ là nghệ sỹ Phương Quang, nhưng để đạt được trình độ của “Thầy Út Trà Ôn” thì chưa tới.

Kiểu ca và giọng ca của Út Trà Ôn đã được xếp thành một trường phái ca vọng cổ riêng và luôn được xếp hàng đầu khi có người tìm hiểu về các trường phái ca vọng cổ. Ông được xếp đầu cũng đúng thôi vì trước và sau Út Trà Ôn rõ ràng chưa có giọng ca vọng cổ nào ca thần sầu và trứ danh đến thế.

Cái hồn của bản vọng cổ

Để giải thích cho sự thành công của Út Trà Ôn người ta không thể nào không nhắc tới sự tương đồng đến kỳ lạ giữa giọng ca Út Trà Ôn và với cái hồn của bản vọng cổ. Bản vọng cổ thoát thai từ bài Dạ cổ hoài lang do nhạc sỹ Cao Văn Lầu sáng tác vào khoảng năm 1918-1919. “Dạ cổ“ tức là “tiếng trống đêm khuya”, “hoài lang” tức là “nhớ chồng”. Đây là bài mà ông Sáu Lầu viết trong lúc nhớ thương người vợ trẻ khi hai người bị gia đình bắt phải xa nhau.

Nhạc sỹ Sáu Lầu quê ở vùng nông thôn Bạc Liêu hồi trước, nên bài Dạ cổ hoài lang cũng mang đậm dấu ấn làng quê : nhẹ nhàng, Ut Tra On 5mênh mang, chân phương và trữ tình. Nghe Dạ cổ hoài lang có khác nào đang nghe một điệu hò câu lý của bà con vùng sông nước Cửu Long. Nhà nghiên cứu Sơn Nam nhận định: “Điệu hò đối đáp đã tìm được ở bản Hoài lang một hình thức sang trọng để mà nương náu”.

Nói như vậy thì giá trị của bản Hoài lang là ở chỗ bình dân, gần gũi với điệu hò câu lý, bởi vậy mà nó được người Nam Bộ tiếp đón nồng nhiệt. Từ bản Hoài lang nhịp đôi (có hai nhịp), dần dần, qua sự đóng góp của nhiều thế hệ, bản Hoài lang phát triển lên thành nhịp Tư, nhịp Tám, nhịp 16, nhịp 32, nhịp 64 rồi nhịp 128. Cái tên Dạ cổ hoài lang sau được đổi thành Vọng cổ Hoài Lang, Vọng cổ Bạc Liêu, rồi sau là Vọng cổ.

Bản vọng cổ dù xuất thân bình dân nhưng có tính bác học, bởi vì không phải muốn ca thế nào thì ca mà phải ca cho đúng nhịp, đúng cái tinh thần của bài ca. Tuy nhiên, người ca không phải lúc nào cũng bị ràng buộc theo khuôn.

Trong bản vọng cổ, có một số chỗ ở cuối câu người ca bắt buộc phải giữ đúng nhịp, còn lại trong lòng bản thì người ca được tự do sáng tạo : sắp chữ, ca nhanh, ca chậm, ca dồn … Chính nhờ có sự tự do này, mà người ca có điều kiện thể hiện cái riêng của mình. Ut Tra On 3Có người ca đúng theo khuôn bốn nhịp, có người ca tự do trong lòng bản miễn sau giữ được nhịp ở cuối câu.

Vọng cổ xuất thân bình dân nên đương nhiên cái hồn của nó là chân phương. Thế nhưng, người ca tùy theo giọng ca, cách ca mà thêm thắt, lạng bẻ, vuốt chữ, ca trầm ca bổng… để tô điểm thêm màu sắc cho bài ca. Thế nhưng, sự điểm tô không được quá đà, mà phải làm sao đảm bảo được cái hồn chân phương của vọng cổ.

Tức là, ca vọng cổ thì phải “chân phương hoa lá”. Điều đó hoàn toàn tương thích với bản tính người Nam Bộ. Người miền sông nước Cửu Long vốn bình dân, xuề xòa, thích phóng túng tự do, rất lãng mạn, nhưng luôn coi trọng sự chân thành và nặng tình nặng nghĩa. Tức là người miền Nam cũng có cải bản tính “chân phương hoa lá” như bài vọng cổ vậy.

Giọng ca Út Trà Ôn tương thích hoàn toàn với yêu cầu của bản vọng cổ. Út Trà Ôn ca chân phương, mùi mẫn, hùng tráng, âm vực rộng, không ngân mà thường “hơ” đúng chất đờn ca tài tử. Cách phân nhịp độc đáo, kết hợp nhuần nhuyễn giữa ca và diễn. Nghe Út Trà Ôn ca người nghe không cần nhìn ông diễn cũng có thể cảm nhận được rõ ràng sắc thái tình cảm mà người viết gửi gắm,Ut Tra On 6 người nghe không còn chú ý đến nhịp nhàng tới câu mấy nữa, mà bị ru hồn bởi nội dung bài hát mà ông “tự sự” và bởi kỹ thuật ca điêu luyện, cách xếp chữ và ca chẻ nhịp độc nhất vô nhị.

Vua soạn lời vọng cổ Viễn Châu nhận xét về giọng ca Út Trà Ôn như sau: “Cách rèn giọng của anh được người trong nghề kính phục vì biết tạo âm vực đủ để khi phát âm được tròn vành rõ chữ. Anh còn có khiếu sắp văn chẻ nhịp …. Nếu lắng nghe Út Trà Ôn ca và có óc phân tích, bạn sẽ nhận biết ngay thế mạnh của anh trong câu vọng cổ là chữ “hơ” điêu luyện và dấu sắc, dấu hỏi, dấu ngã chất chứa sự giàu có của làn hơi”.

Nếu nhắc đến Vọng Cổ lập tức người yêu thích hay không yêu thích cổ nhạc đều nghĩ ngay đến bài Tình anh bán chiếu, mà hễ nhắc đến Tình anh bán chiếu thì lập tức nghĩ đến Út Trà Ôn và Viễn Châu. Tên tuổi Út Trà Ôn trước khi đến với bài Tình anh bán chiếu cũng đã có tiếng rồi, thế nhưng với bài Tình anh bán chiếu thâu ở hãng đĩa Hồng Hoa, giọng ca Út Trà Ôn đã thật sự làm chấn động làng cổ nhạc, và bài ca này đã làm bất tử tên tuổi của ông.

Cái gien ca vọng cổ của Út Trà Ôn đã được truyền lại cho người con gái út của ông, ca sỹ Bích Phượng. Đúng với câu “cha nào con nấy”, nếu Út Trà Ôn thống lĩnh bên lĩnh vực vọng cổ, thì Bích Phượng hiện cũng là bậc thầy về dân ca Nam Bộ. Bích Phượng ca vọng cổ cũng rất hay: giọng ca ngọt ngào đậm chất Nam Bộ, cách phân nhịp và điều hơi rất giống Út Trà Ôn. Bích Phượng tâm sự là do mê giọng ca của ba mình từ lúc nhỏ, nên nó thắm vào người lúc nào cũng không hay.

Yên Huỳnh chuyển tiếp