BÍ ẨN TRONG CÁC BỨC DANH HỌA

NHỮNG BÍ ẨN ĐƯỢC GIẤU

TRONG CÁC BỨC TRANH NỔI TIẾNG

Đằng sau những lớp sơn, lớp màu tạo nên các tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng toàn thế giới là những hình họa mà họa sĩ đang muốn tìm cách giấu đi.

1/. Mona Lisa của Leonardo da Vinci : Mona Lisa có lẽ là bức tranh nổi tiếng nhất trên giới. Nụ cười bí ẩn quyến rũ đã nắm bắt bao con tim trong giới nghệ thuật vậy mà danh tính của người mẫu giúp làm nên bức tranh nổi tiếng đó vẫn mãi là một vấn đề đầy tranh cãi.

Nhiều người cho rằng cô gái đó là Lisa del Giocondo (hay Lisa Gherardini), vợ của một thương nhân ở Florentine. Thế nhưng một khám phá gần đây đã làm vỡ mộng không ít người.

Có đến hai bức tranh khác nhau được tìm thấy dưới bức Mona Lisa. Một trong những bức hoạ được cho rằng đã vẽ lại chân dung thực của Lisa. Khoa học gia người Pháp Pascal Cotte cho rằng kết quả tìm thấy dưới bức Mona Lisa có thể hoá giải mọi bí ẩn và thay đổi lại cái nhìn của mọi người về kiệt tác này.

Thế nhưng những nhà sử gia khác lại không đồng ý và cho rằng những bức tranh được tìm thấy bên dưới chỉ có thể chứng tỏ quá trình sáng tạo của da Vinci, cách mà tranh của ông biến đổi và phát triển. Cho đến nay, đại diện của bảo tàng Louvre ở Paris vẫn chưa đưa ra bình luận gì về vấn đề này.

2/. Bức Woman at a Window của Palma Vecchio : Một lần phục hồi tranh đã để lộ ra phiên bản đầu tiên được giấu bên dưới bức tranh. Giống như trường hợp của bức Madame X, bức tranh Woman at a Window cũng đã bị chỉnh sửa nặng nề để bớt khiêu gợi và trở nên đứng đắn hơn cho phù hợp với xã hội thời bấy giờ.

Một lần phục hồi tranh đã để lộ ra phiên bản đầu tiên được giấu bên dưới bức tranh. Trong bức tranh gốc cô gái có mái tóc vàng, đôi mắt xa xăm và bộ ngực nở làm người ta liên tưởng đến một kỹ nữ. Vecchio đã sửa lại màu tóc, đôi mắt, khuôn mặt và che lại bộ ngực, khiến hai bức tranh trông như hai người hoàn toàn khác hẳn nhau.

3/. Bức Madame X của John Singer Sargent : Khi vừa ra mắt, bức tranh này nhanh chóng trở thành tiêu điểm của nhiều tranh cãi. Khi bức Madame X được triển lãm lần đầu tiên vào năm 1884, nó đã nhanh chóng trở thành tiêu điểm của nhiều tranh cãi. Nhiều nhà bình luận và người xem đã tỏ vẻ không thích bức tranh vì mô tả một người phụ nữ mặc một chiếc váy đen có quai đeo tuột xuống một bên vai là không đứng đắn.

Người mẫu cho bức tranh chính là Madame Pierre Gautreau, một expat đến từ New Orleans. Nhờ nhan sắc bản thân, cô đã tạo nên tên tuổi cho mình trong cộng đồng ở Paris. Cuối cùng, gia đình của Pierre Gautreau thấy quá xấu hổ và yêu cầu gỡ bức tranh khỏi cuộc triển lãm.

Sợ rằng gia đình Gautreau sẽ huỷ bức tranh đi, Sargent quyết định sửa lại để quai váy “đứng đắn” nằm trên vai của người mẫu. Đầu năm 2016, phiên bản đầu tiên được phát hiện và trưng bày tại Bảo tàng Nghệ thuật Metropolita.

4/. Bức Still Life with Meadow Flowers and Roses của Vincent van Gogh : Mất 10 năm, các nhà nghiên cứu mới đưa ra được kết luận: đây chính là một bức tranh Van Gogh chính hiệu.

Thật ra kể từ năm 1974, đã có nhiều nghi vấn đặt ra về việc liệu van Gogh có phải là tác giả thật sự của bức tranh này hay không. Các chuyên gia nghiên cứu bố cục, chất liệu thậm chí là cả chỗ ký tên trên tranh để tìm lời giải và kết luận rằng có quá nhiều điểm không giống với các tác phẩm khác của van Gogh. Kể từ đó bức tranh bị gỡ khỏi bộ sưu tập tranh van Gogh.

Mãi cho đến khi người ta phát hiện ra một bức hình khác bên dưới. Đó là một bức tranh mô tả hình hai người đàn ông đang vật lộn với nhau được nhiều chuyên gia nhận định rất có thể là một bức tranh mà van Gogh đã vẽ đè lên để tiết kiệm tiền mua nguyên vật liệu.

Mất đến 10 năm nghiên cứu, cả việc kiểm tra chất màu trong tranh, các chuyên gia mới đi đến kết luận rằng đó là một bức tranh Van Gogh chính hiệu. Van Gogh đã từng nhắc đến bức tranh hai người đàn ông vật nhau trong một bức thư viết năm 1886: “Tuần này, tôi vừa vẽ hai bộ ngực trần ở khổ lớn–hai đô vật”. Ông cũng viết thêm rằng ông rất hài lòng với kết quả đạt được.

5/. Bức Isabella de’ Cosimo I de Medici : Các chuyên gia cho rằng bức tranh đã được chỉnh sửa để trở nên dễ nhìn và dễ bán hơn. Sau khi nhiều chuyên gia tỏ ý nghi ngờ về tính xác thực của bức chân dung con gái của công tước xứ Tuscany, một cán bộ bảo quản ở Bảo tàng Carnegie, Pittsburg, đã lôi bức tranh ra kiểm tra kỹ càng bức tranh từ thế kỷ 16 này.

Kết quả là bức tranh là chuẩn thật thế nhưng lại giấu một bí mật kinh người có lẽ là một trong những nỗ lực đầu tiên của con người nhằm “photoshop” chỉnh sửa ảnh tự sướng. Giấu dưới gương mặt trẻ trung, xinh đẹp là một gương mặt thật của con gái ngài công tước: già hơn, nhiều nếp nhăn hơn và tất nhiên là xấu hơn gương mặt đã được chỉnh sửa.

Những chỉnh sửa này được thực hiện từ thế kỷ 19 khiến trong suốt nhiều năm, người ta đã ngộ nhận về sắc đẹp trong tranh. Các chuyên gia cho rằng bức tranh đã được chỉnh sửa để trở nên dễ nhìn và dễ bán hơn.

6/. Bức Portrait of Don Ramon Satue của Francisco de Goya : Có lẽ Goya đã vẽ đè lên bức tranh cũ vì vẽ một vị tướng của thời vua cũ là quá nguy hiểm khi vua mới đã lên ngôi. Chân dung một người đàn ông mặc quân phục được phát hiện bên dưới bức chân dung đã hoàn thành. Bởi vì gương mặt của người đàn ông chưa hoàn thành nên danh tính của người đàn ông này vẫn là một ẩn số.

Bộ quân phục trong tranh cho thấy người này có phẩm cấp rất cao trong dòng hiệp sĩ thành lập bởi Joseph Bonaparte, anh trai của Napoleon Bonaparte và vua của xứ Tây Ban Nha. Tính ra trong lịch sử chỉ có khoảng 15 vị tướng là đủ phẩm cách mặc bộ quân phục này thế nhưng các chuyên gia vẫn không thể giới hạn danh sách lại ngắn hơn.

Joseph Bonaparte có thời gian trị vì từ năm 1808 đến 1813. Sau đời vua Bonaparte, Goya tiếp tục làm hoạ sĩ trong hoàng cung cho vị vua sau. Có lẽ Goya đã vẽ đè lên bức tranh cũ vì vẽ một vị tướng của thời vua cũ là quá nguy hiểm khi vua mới đã lên ngôi.

7/. Bức Young Woman Powdering Herself của George Seurat : Người mẫu cho bức tranh Young Woman Powdering Herself của George Seurat không ai khác chính là người tình của ông. Trong bức tranh, một người phụ nữ đang ngồi trang điểm. Trên bức tường là một chiếc gương nhỏ phản chiếu lại hình ảnh một lọ hoa đặt trên bàn. Seurat đã vẽ lọ hoa đó để che đi hình phản chiếu của gương mặt ông.

Trước khi đem tranh đi trưng bày, Seurat có nhờ bạn đánh giá bức tranh và bạn ông, không biết chuyện Seurat ngoại tình, thẳng thắn nhận xét rằng gương mặt trong gương trông quá khôi hài. Vậy nên Seurat quyết định sẽ tiếp tục giữ kín chuyện ngoại tình.

8/. Bức Patch of Grass của Vincent van Gogh : Vincent van Gogh, họa sĩ có cuộc đời đầy bi kịch, vẽ kiệt tác Patch of Grass ở Paris vào năm 1887. Thế nhưng các nhà khoa học từ Hà Lan và Bỉ đã thành công bật mí ra một bức chân dung bị che giấu đằng sau kiệt tác này năm 2008 với sự giúp sức của tia X.

Bức Patch of Grass có màu chủ đạo là xanh lá và xanh da trời còn bức chân dung bí ẩn lại có màu đỏ và nâu tả lên chi tiết khuôn mặt của một người phụ nữ nông dân. Các chuyên gia nghệ thuật nhất trí rằng van Gogh thường vẽ đè lên tranh để tiết kiệm tiền.

9/. Bức View of Scheveningen Sands của Hendrick van Anthonissen : Bức tranh View of Scheveningen Sands của họa sĩ Hendrick van Anthonissen được hoàn thành vào năm 1641 và được tặng lại cho Bảo tàng Fitzwilliam năm 1873. Bức tranh mô tả một bãi biển yên bình với vài người lang thang trên cát trong một ngày mùa đông. Bức tranh trông khá bình thường.

Thế nhưng khi một thực tập sinh được giao nhiệm vụ tẩy một vết sơn vàng trên tranh, cô đã tình cờ phát hiện ra một bí mật thú vị. Sát với chiếc thuyền buồm lờ mờ phía đường chân trời là hình một con cá voi nằm trên cát. Còn chiếc thuyền buồm lại chính là đuôi của con cá. Các chuyên gia sau đó cho rằng con cá heo này đã bị che lại vào thế kỷ 18 hoặc 19 vì hình mô tả các con vật chết được cho là phản cảm.

10/. Bức tranh The Wood Sawyers của Jean-Francois Millet : Khi sử dụng tia hồng ngoại để chụp bức tranh The Wood Sawyers của Jean-Francois Millet, một chiếc đầu người lờ mờ hiện lên ngay bên trên vai của một trong những người đàn ông đang cưa gỗ trong tranh. Sau khi bức tranh được quét toàn diện và đánh giá một cách kỹ càng, người ta phát hiện ra bên dưới bức tranh hoàn chỉnh là hình vẽ bức tượng La Republique nổi tiếng ở Pháp.

Alfred Sensier, người viết tiểu sử của Millet, khẳng định rằng hình bức tượng vốn được dùng để dự thi nhưng không giành được giải thưởng nào. Vậy nên Millet đã vẽ bức tranh mới đè lên để có thể tiết kiệm tiền. Ngoài ra người ta cũng tìm thấy vài vết rách, lỗ vá có lẽ là kết quả khi Millet điều chỉnh khung tranh để vẽ bức tranh mới.

11/. Sự trả thù của họa sỹ Salvador Dali : Bức họa Figure at a Window (tạm dịch Bóng hình bên cửa sổ) được họa sỹ Dali vẽ vào năm 1925, lúc ông mới chỉ 21 tuổi. Và lúc đó, Dali chưa hề gặp vợ mình, Gala, vì thế mà nguồn cảm hứng của bức tranh đến từ cô chị của họa sỹ, Ana Maria. Thời gian trôi qua, mối quan hệ giữa ông và cô chị trở nên xấu đi và họa sỹ Dali thậm chí đã từng nói: “Đôi khi nhìn vào nó, tôi lại nhổ một bãi nước bọt vào bức họa mới cảm thấy dễ chịu”. Điều này khiến Ana Maria rất tức giận.

Năm 1949, Ana Maria đã viết một cuốn sách về Dali với tựa đề: “Salvador Dali, qua con mắt của người chị (Salvador Dali, Seen Through the Eyes of His Sister). Việc này một lần nữa lại làm quan hệ của họ càng thậm tệ hơn.

Cuối cùng, năm 1954, họa sỹ Dali vẽ bức tranh “Young Virgin Autosodomized by her Own Chastity'” với vị trí các phần, mái tóc, khung cảnh và màu sắc của bức họa đều gợi về bức họa “Bóng hình bên cửa sổ” ngày xưa như một phiên bản lỗi đầy sự căm ghét và phỉ báng. Người ta cho rằng, bức tranh thứ hai của Dali chính là sự trả thù đối với những gì cô chị đã viết về ông trong cuốn sách đó.

12/. Khuôn mặt biến hóa khôn lường trong bức tranh The Old Fisherman : Năm 1902, họa sỹ người Hungary, Csontváry Kosztka Tivadar vẽ bức tranh “Ông lão đánh cá” (The Old Fisherman). Khi nhìn vào bức tranh có vẻ không có gì đặc biệt. Tuy nhiên, nếu ai đó đặt một tấm gương vào giữa bức tranh thì bạn sẽ nhận ra hai khuôn mặt với hai vẻ mặt trái ngược.

Đặt gương phản chiếu vẻ mặt bên phải, bản sẽ thấy khuôn mặt của ông lão bỗng biến sắc trở thành một người hung dữ, nhưng khi phản chiếc vẻ mặt bên trái, ông lão bỗng trở nên hiền dịu với đôi tay chắp lại, phía sau là vùng biển hoàn toàn tĩnh lặng. (theo Dân Trí)

LỊCH SỬ CỦA NHỮNG

CHÚ HỀ QUÁI ĐẢN TRÊN MÀN ẢNH

Trên màn ảnh, nỗi sợ về những chú hề kinh dị đã nhen nhóm từ đầu thế kỉ 20 và được thổi bùng lên trong khoảng thời gian gần đây.

Trong hàng trăm năm, chúng ta sống trong thế giới mà những chú hề được sinh ra với mục đích mua vui cho khán giả. Với áo quần sặc sỡ và trang điểm lòe loẹt, nhân vật hề đã trở nên quá quen thuộc trong văn hóa Tây phương. Các ngôi sao nhạc pop thì hát Everybody Loves a Clown và Send in the Clowns. Các bậc phụ huynh thì thuê những người đóng hề về làm trò ảo thuật cho bữa tiệc sinh nhật của trẻ nhỏ.

Gã hề Ronald McDonald thì bán hamburger. Emmett Kelly và Red Skelton dường như đã quá quen mặt trên truyền hình. Văn hóa đại chúng cho phép nhân vật hề điềm nhiên bước vào thế giới của những người dân bình thường, để đem lại tiếng cười và đôi khi cả những nỗi sợ hãi khủng khiếp nhất cho họ.

Một vài người sẽ nói: “Ôi đối với tôi những thằng hề trông cứ ghê ghê thế nào ấy”. Họ không quá quắt, khi chứng bệnh Coulrophobia – nỗi ám ảnh với gương mặt hề đang dần trở nên phổ biến trong cộng đồng với con số 12% dân số Mỹ mắc phải. Tỉ lệ này rất có thể sẽ còn tăng lên khi mới đây, những vụ tấn công, dọa dẫm liên quan đến những kẻ quá khích hóa trang thành ma hề, hề giết người… ngày càng trở nên đáng báo động. Năm 2016 đánh dấu đỉnh điểm của nỗi sợ hãi về những chú hề, khắp mọi nơi người ta truyền tai nhau những câu chuyện kinh dị.

Làm sao từ một nhân vật với nhiệm vụ đem lại tiếng cười cho tất cả lại có số phận như vậy ? Truyền thông, mà cụ thể là điện ảnh đóng một vai trò quan trọng. Sự xuất hiện ngày càng nhiều của những nhân vật hề đáng sợ thời gian gần đây là cảm hứng vô tận cho trang phục hóa trang, cũng đồng thời thổi bùng lên nỗi sợ khuôn mặt trắng những phấn và chiếc mũi đỏ. Dưới đây là lược sử của nhân vật hề kinh dị trên màn ảnh.

1/- He Who Gets Slapped (1924)  Từ nửa đầu thế kỉ 20, điện ảnh đã khai thác thế giới kì quặc trong các gánh xiếc và lễ hội hóa trang. Tuy nhiên, các nhà làm phim và cả khán giả thời ấy thường cho rằng những người lùn, người có thân hình dị dạng (bị gọi chung với cái tên ghẻ lạnh là “freaks” hay “lũ dị hợm” ) và những bà đồng cốt lại là những nhân vật đáng sợ hơn là lũ hề.

Trừ một ngoại lệ trong đó Lon Chaney vào vai nhân vật chính. Một tác phẩm vừa kinh dị vừa đắng cay, trong đó gã hề của Lon Chaney cố gắng giải cứu người phụ nữ trẻ mà gã yêu thương người từng phản bội gã. Tác phẩm là lá cờ đầu của hình tượng hề kinh dị và là cơn ác mộng đối với tất cả những nạn nhân của hội chứng Coulrophobia.

2/- Terror on Tour (1980)  Nội dung của phim tập trung vào ban nhạc rock mang tên The Clowns rơi vào rắc rối khi đột nhiên nhiều cô gái mại dâm bị giết chết từng người một bởi sát nhân trông giống các thành viên của ban nhạc. Mặc dù không phải là “sát thủ hề” theo đúng nghĩa truyền thống, tuy nhiên Terror on Tour chính xác là một trong những tác phẩm đầu tiên vẽ nên hình ảnh nụ cười gần với con dao đầy máu mà sau này đã trở nên quen thuộc trên màn ảnh.

3/- Poltergeist (1982)  Hãy hỏi một người lớn tuổi về khoảnh khắc nào trên màn ảnh đã chính thức tàn phá tuổi thơ của họ về hình ảnh chú hề, nhiều người sẽ không ngần ngại chỉ ngay vào cảnh phim kinh điển trong Poltergeist, khi cậu bé Robin bị những chú hề tấn công. Hiệp hội các nhà phê bình phim Chicago từng bầu chọn Poltergeist vào danh sách “Bộ phim đáng sợ nhất từng thực hiện trong thế kỷ 20”. Phim cũng nằm top 100 bộ phim “sởn da gà” nhất của Mỹ.

4/- Funland (1987) / Blood Harvest (1987) / Out of the Dark (1989)  Đây là thời điểm mà ý tưởng về những chú hề giết người được hoàn thiện. Nửa cuối thập niên 80 thế kỉ trước, bộ ba tác phẩm này đã hoàn toàn xây dựng được hình ảnh những “killer clowns” như chúng ta thấy nhan nhản ngày nay. Được thúc đẩy bởi sự sụp đổ từ niềm tin chính trị cuối thời Reagan, người Mỹ muốn truyền tải sự đe dọa đằng sau lớp hóa trang dày cộm và nụ cười thường trực của những chú hề mà câu chuyện bề nổi luôn hàm ý một nhân vật đáng sợ.

5/- Killer Klowns from Outer Space (1988) / Clownhouse (1989) / Carnival Of Souls (1998)  Đợt phim này đại diện cho sự phát triển tiếp theo của trào lưu ghét hề – khi quan niệm ghê sợ hề đang dần phổ biến. Nỗi sợ vốn mơ hồ nay đã trở nên ăn sâu bám rễ tới mức các nhà làm phim đối xử với những quái vật khuôn mặt méo mó trong Killer Klowns from Outer Space (1988) cứ như chúng có thể gây ra tận thế vậy.

Trong khi đó, Clownhouse học tập phong cách hề sát thủ của Halloween nhưng lại thêm yếu tố bí hiểm và bất ngờ. Carnival of Souls thì lấy cảm hứng từ một bộ phim cùng tên năm 1962 nói về tên hề biến thái rình rập một phụ nữ trẻ. Cho tới năm 1998, “lễ hội” thì có nghĩa là “hề”, mà “hề” thì suy ngay ra là “giết người”.

6/- Joker trong loạt phim về Batman : Đây là ví dụ gần nhất cho những con quỷ với nụ cười thường trực. Hình ảnh Joker gắn với hình tượng một gã hề đã trở nên quá quen thuộc trong văn hóa đại chúng trên thế giới. Với khuôn mặt trắng bệch và nụ cười nham nhở rạch tới tận mang tai, Joker là cơn ác mộng kinh hoàng với tất cả những người sợ hề, là sự kết hợp ám ảnh giữa sự đùa cợt và một trí tuệ biến thái độc ác.

7/- House of 1000 Corpses (2003) / The Devil’s Rejects (2005) / 31 (2016)  Rob Zombie nổi đình nổi đám qua 2 tác phẩm đầu tay House of 1000 Corpses (2003) và 2 năm sau là The Devil’s Rejects. Cả hai đều có chứa những cảnh kinh dị “nặng đô” có thể khiến người xem chóng mặt buồn nôn. Tất nhiên trong đó đều không thể thiếu hình ảnh những chú hề. Thật không gì kinh khủng bằng đã zombie lại còn hề kinh dị xuất hiện chung trong một bộ phim. Năm 2016, Rob cho ra mắt tác phẩm mới nhất của mình với cái tên 31 và nội dung tương tự.

8/- Fear of Clowns (2004) / Drive-Thru (2007) / 100 Tears (2007) / The Last Circus (2010) / Stitches (2012) / All Hallows’ Eve (2013)  6 tác phẩm được ra mắt trong những năm gần đây đại diện cho sự quá tải của hình ảnh hề sát thủ trên màn ảnh. Vô danh, máu lạnh, thậm chí máu lạnh một cách bản năng và ngu ngốc, biểu tượng của chuỗi thức ăn nhanh ngày nào đã trở thành chủ đề quen thuộc của các phim kinh dị đầu thế kỉ 21, thậm chí còn được phát triển thành phiên bản truyền hình dài tập.

9/- Clown (2014) / ClownTown (2016) Cả hai tác phẩm đều là những cái tên khá mới, và cùng đi theo một hướng khai thác mới mẻ khi nhân vật chính không phải là những gã hề ngay từ đầu. Tập trung phân tích sự giằng xé và quá trình biến đổi từ người thành quỷ, đây có lẽ sẽ là một hướng đi mới trong bối cảnh đã có quá nhiều phim về hề được ra mắt và sẽ còn nhiều nữa trong thời gian tới.

Xuân Mai tổng hợp chuyển tiếp

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s

%d bloggers like this: