VỀ BÀ CHIỂU, RẢO HÀNG BÀNG

Logo bay gio ke

10 Lang Ong 1VỀ BÀ CHIỂU,

RẢO HÀNG BÀNG

Cô Tám nhắn tin trên Facebook hỏi tôi có biết cái hẻm nhà cô hồi đó gọi là hẻm “Ba cây Sao” không ? Đó là cái hẻm trên đường Nơ Trang Long, xưa là đường Nguyễn Văn Học.

Hẻm gần Ngã tư Bình Hòa, không xa cái nhà gỗ trên đường Rừng Sác nay là đường Nguyễn Thiện Thuật của ông Vương Hồng Sển. Cũng không xa cái nhà xưa trên cầu Băng Ky, mà mùa hè năm trước tôi viếng thăm và đưa vào cuốn “Sài Gòn, chuyện đời của phố”. Đằng trước hẻm nhà cô Tám có trồng ba cây sao cao vút. Bây giờ nó chỉ còn cái tên cũ không mấy ai biết, chỉ biết đó là cái hẻm 109 mà thôi.

Một tin nhắn nhỏ khiến tôi nghĩ ngợi về vùng Bà Chiểu và thấy rằng mình luôn có cảm giác dễ chịu khi đến nơi đó. Đất Bà Chiểu, giống như Lái Thiêu hay Trảng Bàng, đều là những vùng dân cư luôn khiến người mang tình hoài cổ có cảm xúc khi vãng lai. Ở những nơi đó, xen giữa những nhà phố, thỉnh thoảng lại ló ra một căn nhà ngói rêu phong, một cây cổ thụ um tùm lá, 10 Chợ Bà Chiểumột góc miếu thờ nhỏ hay mái đình to và ở đó dân cư thường hiền hòa, bình dị.

Đi về Bà Chiểu như đi về một quá khứ không xa lắm. Trường vẽ Gia Định nay đã không còn mặt tiền xưa có những cái cột Toscan và các vòm cửa arcade rất đẹp, điều này khiến tôi luôn tự hỏi tại sao những người quản lý trường hay ở cấp cao hơn không tìm cách giữ lại một vẻ đẹp kiến trúc cổ điển và mang giá trị văn hóa, lịch sử và mỹ thuật rõ nét như vậy ?.

Đi ngang nhà ông Vương Hồng Sển, nhìn vào sân sau nhà thấy cây xoài thanh ca cuối sân đã chết nhưng vẫn cố đứng vững chịu đựng lũ dây leo quấn quanh chằng chịt. Kệ thờ ở dưới cái mái nhỏ trong sân giữa có di ảnh của ông và bà Năm Sa đéc nhìn ra cái hòn non bộ buồn thiu, vài cây chậu nhỏ tiêu sơ và cái nhà lớn cửa đóng im ỉm. Ngôi nhà gỗ mấy trăm năm tuổi này ngày càng xuống cấp, chờ đợi một phương án giải quyết không biết bao giờ thành hiện thực để có thể thực sự biến thành bảo tàng như ước nguyện cuối đời của ông.

Bên ngoài đường, một đám múa lân rầm rộ mừng một ngân hàng vừa khánh thành, 10 Vuong Hong Senbóng loáng trên nhôm, trên kính và trên gương mặt vài vị quan chức.

Bà ngoại tôi, một tiểu thư của một gia đình hết thời từ phía Vĩnh Hội đầu thế kỷ 20 kể với má tôi rằng khi còn trẻ, bà thường có việc đi qua khu Bà Chiểu từ Gò Vấp trên xe thổ mộ theo đường làng số 15, bây giờ là đường Lê Quang Định. Xe đi qua xóm Gà, thường thấy hàng cây sao dài um tùm trong những buổi sáng sương sớm hay buổi chiều tối. Lúc đó là những năm 1925, 1926 khi bà vừa sinh ra má tôi.. Xe thổ mộ lóc cóc đi ngang Tòa Bố Gia Định (nay là Ủy ban nhân dân quận Bình Thạnh, góc Phan Đăng Lưu – Đinh Tiên Hoàng) vào ban ngày, khách đi đường thưa thớt và ban đêm tối âm u vì đèn đường cách nhau rất xa, đầy tiếng ếch nhái ểnh ương kêu inh ỏi.

Tới Tòa Bố, xe quẹo cua vào đường Hàng Bàng ngay góc Lăng Ông. Đường Hàng Bàng là đoạn đường mang tên Đinh Tiên Hoàng từ đường Phan Đăng Lưu, quận Bình Thạnh ngày nay cho tới Cầu Bông. Thời đó, hai bên đường có mọc nhiều cây bàng dùng để đan đệm, không phải loại bàng lá to thân cứng, nên con đường này được gọi tên như vậy.

10 Toa bo 1Bà Chiểu khi đó còn có đường Hàng Gòn, Hàng Dừa, Hàng Sanh… đặt tên tùy theo cây trồng hai bên. Đường Hàng Gòn nay là Hồ Xuân Hương. Đường Hàng Sanh bây giờ là đường Bạch Đằng xưa rất vắng vẻ có trồng nhiều cây sanh có rể phụ như cây đa, cây si… Vài người già ở Bà Chiểu luôn cảm thấy bực mình khi chữ Hàng Sanh bị viết sai thành Hàng Xanh như lâu nay.

Khi gả con gái út vào một gia đình ở ngã Năm Bình Hòa, hiểu biết của bà ngoại tôi về vùng Bà Chiểu càng đầy lên qua những câu chuyện với ông bà sui là dân cố cựu ở đây. Lúc đó, khoảng đầu thập niên 1950 đã có đông người lao động nghèo về ở nhưng khỏang thập niên 1920 thì còn thưa vắng. Từ Cầu Bông về xóm Đình gần đó người ta còn làm ruộng, thậm chí còn thấy hai bên đường Hàng Bàng ruộng lúa tươi tốt chín vàng khi đến mùa gặt. Thú vui của dân xóm Đình gần đó là đi câu ếch và bắt cá lia thia, bắt còng. Cá lia thia ở đây là cá xiêm lai, đá rất giỏi nên cá các xóm Cầu Lầu, Thanh Đa hay Hàng Sanh, Thị Nghè gần đó đều chạy mặt.

Tuy nhiên, đám trẻ đi bắt cá lia thia ở quanh quẩn đường Hàng Bàng trong ngày nghỉ học thường không dám nán lại lâu vì sợ đến giờ Ngọ là giờ… ma đi. 10 Toa bo 3Giờ đó, mấy người thả trâu cũng đã về ăn cơm chứ không còn ai ngoài ruộng. Ai cũng sợ cô Ba Trâm… nhát ma. Nếu đi ngang con đường vào ban đêm thì thật là mừng nếu thấy có ánh đèn dầu của mấy anh soi ếch, bắc cóc gần đó. Đi từ cầu Bông thì khách bộ hành luôn mong cho nhanh tới Lăng Ông, vì phía trước Lăng có một dãy nhà phố và một cái lò đóng móng bò. Cái lò này chính là nơi trú lý tưởng khi gặp trời mưa, rồi từ đó đi tiếp về miệt Phú Nhuận, Bình Hòa hay Gò Vấp vì không có nhà cửa nào gần đó.

Đứng tại lò đóng móng bò, không bị nhà cửa nào che khuất nên có thể nhìn thấu tới xóm Đình, thấy cả một cây khô rất cao là chỗ cô Ba Trâm treo mình tự tử ở đó. Cây này không ai dám đốn hạ kể từ khi chuyện đó xảy ra vì ai cũng tin oan hồn cô vương vấn ở đó. Từ lò đóng móng bò ngó qua bên kia đường có một miếng đất trống và một cái nhà lợp thiếc, sườn bằng sắt. Đó là nơi phú de (fourrière, nơi chưa đồ vật của công an) nhốt chó, nhốt bò vô chủ đi lang thang.

Sau một thời gian, phú de ấy dời đi. Trước kia ở đây là trại lính, cũng là nơi tập dượt của lính mã tà. Dân quanh vùng thường thấy từng tốp lính bốn năm người bồng súng có gắn lưỡi lê đứng tập theo khẩu lệnh của của mấy chú cai, thầy đội. Người dân còn nhớ câu khẩu hiện dù không hiểu nghĩa nhưng nghe riết thành thuộc lòng :

10 Toa bo 2Chục ba la quăng băn tê !

Chục ba la de quách quả rề

Quách quả rê ! Rề bản lề ! Chục ba la về !

Về cô Ba Trâm, ông bà sui của ngoại tôi kể rằng: cô còn trẻ, con nhà khá giả. Cô treo cổ tự tử sau khi bị bà mẹ ghẻ tàn độc hành hạ và ép gả không theo ý mình. Nơi cô Ba Trâm tự tử là gốc cây trâm gần Trường Vẽ Gia Định (Đại học mỹ thuật ngày nay). Nơi đó cây cối sấm uất, nhà cửa thưa thớt nên thân xác cô khi được phát giác đã không còn nguyên vẹn do bị thú ăn.

Vì chết oan, lại chết thảm nên người dân tin là hồn cô không đầu thai được mà còn vất vưởng trên dương gian và họ đồn về đêm cô hay hiện về trong dáng vẻ một cô gái bận áo trắng đứng đón xe song mã ở Hàng Xanh đi dạo một vòng rồi về Gia Định. Xe nào đưa cô đi thì gặp may, từ chối thì gặp xui rủi và giở trò ong bướm sẽ bị vật chết. Bây giờ người ta cho rằng xóm Đình chính là đoạn đường Nguyễn Duy hiện nay, một con đường nhỏ còn tồn tại một số nhà kiểu xưa.

10 Lang Ong 2Câu chuyện này rộ lên từ cuối thập niên 1910 và mai một dần, hầu như dân cư ở đó không mấy ai biết. Tôi hỏi về câu chuyện đó, chú Lý Lược Tam, một nhà nghiên cứu cho biết đến đầu thập niên 1950, không thấy ai còn nhắc đến chuyện cô Ba Trâm nữa ngoài những câu chuyện của ông bà kể cho con cháu nghe. Đến lúc đó, đường Hàng Bàng đã trở thành đường Lê Văn Duyệt và nhà cửa đã đông đúc hơn.

Phía bên trái, từ Lăng Ông đi Cầu Bông nhiều nhà hơn, sau này đến thập niên 1960 ở hẻm số 100 nhiều người biết vì trong đó có Tiệm bán khăn đóng “Khăn đen Suối Đờn” nổi tiếng từ Thủ Dầu Một xuống làm ăn. Gần Cầu Bông có bãi đất trống sau khi chặt bỏ những cây bàng. Buổi chiều người dân tụ lại thành khu chợ trời, bán đủ thứ phục vụ cho bữa ăn như nồi đất, bí bầu, gạo…có cả một ông thợ may được gọi là anh Năm đặt bàn máy may ở đó may quần áo cho khách. Có cả mấy cái quán cà phê.

10 Cho lon 3Năm 1952, nghệ sĩ lão thành Năm Châu đến mua một trại cưa trong con đường dốc là nhánh của đường Hàng Bàng đổ xuống khu Miếu Nổi, làm thành chỗ ăn ở cho đoàn Việt kịch Năm Châu. Ở đó, gia đình ông ở một cái nhà sàn de ra sông, khỏang giữa dành làm sân khấu để tập tuồng và trong trại chia ra từng gia đình nghệ sĩ ở với cái bếp chung, ăn “cơm hội”. Gia đình nghệ sĩ Trần Hữu Trang cũng ở một cái nhà sàn gần đó.

Cho đến sau 1975, đến lượt nhà văn Sơn Nam cũng về ngụ trên con đường này, rất tiện cho ông khi cần đi đến Lăng Ông để tham gia việc Lăng, hoặc đi giao dịch các tòa báo ở quận I, quận 3. Khi đến thăm ông năm 1999, ông nhắc lại một chuyện: Khi con trai là Nguyễn An Ninh còn măng trẻ muốn sang Pháp du học, cụ Nguyễn An Khương, một nhà nho yêu nước hưởng ứng phong trào Duy Tân và Đông Du đã đưa con đến Lăng Ông Bà Chiểu để tuyên thệ giữ vững khí tiết, không bị bả vinh hoa xứ người mê hoặc mà phản bội quê hương. Con trai ông không chỉ vượt qua mọi cám dỗ vinh hoa mà còn trở nên một nhà cách mạng lừng lẫy chống chế độ thực dân.

Câu chuyện khiến tôi nghĩ nhiều về vai trò của Lăng Ông trong đời sống người Sài Gòn- Gia Định. Họ đến Lăng không chỉ để cầu xin buôn may bán đắt, thề thốt đúng sai với nhau mà còn là đến để có nơi chứng giám lòng kiên trinh với đất nước. 10 Xe nguaMột nơi như vậy sẽ không bao giờ có cảnh hương tàn khói lạnh cho dù cuộc sống có biến đổi thế nào đi nữa.

Cơn mưa đầu hè khiến tôi trú lại khu chợ Bà Chiểu, ăn tô mì hòanh thánh bên cái xe có tranh kiếng màu đầy tích tuồng xưa cũ. Những mảng màu đã lợt lạt trên tranh. Tô hoành thánh không còn ngon như hồi được bà ngoại cho tôi đi ăn mỗi khi thăm bà bác, sui gia của bà ở đầu hẻm Ba cây Sao. Mưa đi qua vùng Bà Chiểu, như đã qua trăm năm trước, nhưng cảnh vật đã khác rất nhiều, trên một vùng đất văn hóa tiêu biểu của đất Gia Định .

Phạm Công Luận (trích Sài gòn chuyện đời của phố tập 2 – NXB Văn hóa văn nghệ và Công ty văn hóa Phương Nam)

10 Xe hu tiuCây cầu của Gustave Eiffel xây dựng

Trong những công trình được nêu trên website Gustave Eiffel, có một chiếc cầu sắt khiêm tốn bắc qua Rạch Lãng (thuộc phường 13, quận Bình Thạnh, Saigon) được Công ty Eiffel xây dựng năm 1885.

Chiếc cầu bắc ngang Rạch Lăng ngày xưa còn có tên gọi quen thuộc là cầu Băng Ky. Tiếc rằng đến nay không còn dấu vết gì của chiếc cầu sắt, thay vào đó là một chiếc cầu bêtông đơn điệu. Chúng ta cũng không rõ chiếc cầu do Gustave Eiffel xây dựng được tháo dỡ từ năm nào.

Một câu chuyện về Bà Chiểu.

Em mới quen một cô bạn, nhà ở đường Vũ Tùng sát chợ Bà Chiểu, do cổ người Cà Mau lên đây mướn nhà để đi học, em mới hỏi

Ong gia cuoi– Em ở đây bao lâu rồi ?

– Hơn 2 năm rồi anh

– Vậy em biết về khu Bà Chiểu này cũng nhiều ha

– Đúng rồi anh

– Đố em trong lăng Ông thờ ai ?

– Thì thờ ông Chiểu bà Chiểu chứ ai

– Hả ???? ai nói với em vậy

– Ủa chứ người ta hay nói lăng ông bà Chiểu mà

Lúc đó tôi mới ngờ ngỡ nghĩ ra một điều, à chắc do cách đọc Lăng/Ông Bà Chiểu nên cổ tưởng là vậy. Vì dân trong Sài Gòn hay nói “ở khu lăng Ông-Bà Chiểu đó”.

Sau đó thì tôi mới kể với bạn mình là trong đó thờ Tả quân tổng trấn Gia Định thành Lê Văn Duyệt, Hữu quân đô đốc Lê Chất và Phan Thanh Giản.

Nguyễn Văn Danh chuyển tiếp

Logo Ca nhac

Tr Ca siBÀN VỀ NHẠC SẾN

Đề cập đến nhạc sến … Sau đây có vài bài nói về nhạc sến trước 1975…

Chữ sến xuất hiện trong văn chương Việt Nam vào những năm 1960, trong thời kỳ bộc phát của trào lưu viết văn kiểu ”choc quê”, tiêu biểu là Ao Thả Vịt (Chu Tử) Thương Sinh (tức Duyên Anh) Hoàng hải Thủy, Dương Hùng Cường, Minh Vồ…

Ngoài chữ sến thường được dùng nhiều cho các style như “nhạc sến”, “nói năng sến”, “thơ sến”; “quần áo sến” .. các chữ sau được áp dụng vào con người : ”liên tử” , “sến cô nương”, “ăn nói sến bỏ mẹ” v.v… Nhưng ”Sến” được áp dụng nhiều nhất vào lãnh vực đánh giá âm nhạc của một số người… đã có một thời nhạc Việt Nam được chia ra 2 dòng nhạc : nhạc sến và nhạc không sến .

Nhạc sến tiêu biểu cho dòng nhạc thường rỉ rả, điệu bolero, rumba với lời nhạc thường bi thảm hóa thái quá, một số bài thơ khá hay khi phổ nhạc kiểu này trở thành sến, đa số các bài thơ của Hàn Mặc Tử rớt vô tình trạng này… Nhạc nào không được Che Linh 5coi là sến tức là … nhạc không sến.

Tuy nhiên rất nhiều bài hát không sến sẽ biến thành sến nếu được hát bởi một ca sĩ bị xếp hạng … sến

Và cũng có rất nhiều nhạc sĩ không được coi là sến lại có vài bài hát rất sến.

Thực ra sến hay không sến tuỳ nơi cảm nhận mỗi người , và cảm nhận có thể thay đổi theo thời gian, và không gian. Chẳng hạn như bài ”Xuân này con không về”, hồi xưa nằm trong dòng nhạc sến.. nhưng hôm nay nghe lại bài này lại thấy bùì ngùi cảm động..

Cái chính là mình có trung thực với cảm nhận của mình hay không. Vờ vịt, giả dối với cả cảm nhận của mình thì chính thị là sến rồi ! Sau đây là một vài ý kiến của anh ” Đồ khỉ gió ” về Nhạc sến , xin trích :

Bàn về nhạc sến

Có người nói rằng nhạc sến thì sến thiệt nhưng nghe kỹ có những ý tưởng mà phải sến mới diễn tả nổi Nghe qua thì kỳ mà nghĩ lại cũng đúng !

“Đường vào tình yêu có trăm lần vui có vạn lần buồn..”.

Sến thiệt nhưng mà đúng ! Một điều nữa là lời sến khi nghe rồi như chất keo cứ bám vào trong đầu gỡ không ra :

“Chiều nay thấy hoa cười lại nhớ một người..

Một người xa xôi chân trời cũ..

Thanh Tuyen 2giống như đọc những câu thơ sau của T.T.Tuyền (không sến) cứ bám vào trí :

Vất điếu thuốc xuống dòng sông

Mà lòng mình phơi trên kè đá

Chiều không xanh không tím không vàng

Những đám khói tàu mệt lã !

Đối với Đồ Khỉ Gió sến hay không sến, no star where, vấn đề là nó có đúng không và nó có bám vào đầu mình hay không. Có những câu không sến nhưng lâu dần trở thành sến :

“Đời một người con gái

Ước mơ đã nhiều

Trời cho không được mấy

Đến khi lấy chồng

Chỉ còn mối tình mang theo ! “

Ai bảo là không sến ?! Cố gắng diễn tả để không sến coi chừng rơi vào sáo ngữ !

oOo

Tui nghĩ chữ sến chỉ để phân loại một kiểu thưởng thức, một kiểu chơi, một kiểu sì tin thôi. Sến không có nghĩa là bad guys mặc dù có thể là … bad taste . Tr ca si 1Về mục nhạc nhẽo thì để tránh chuyện sứt mẻ tình đồng đội, người ta không kêu là nhạc sến nữa mà kêu là nhạc đại chúng, nhạc chiều theo thị hiếu đại chúng, hay nhạc thương mại ..

Ngay chính một số nhạc sĩ khi được phỏng vấn trên các chương trình vidéo , có một số đã thừa nhận rằng một số các tác phẩm của họ viết ra vì mục đích thương mại, và chiều theo thị hiếu quần chúng… Mà đại chúng là gì, là đám đông dễ cười dễ khóc, và dễ hòa đồng… những VCD, DVD,… karaoke ăn khách nhất là những bài hát dễ hò dễ hát , thuộc trường ca nhạc sến .

Về chuyện tình yêu thì có người nói hãy làm người trong cuộc mà chớ làm người ngoài cuộc nghe lỏm… Hai người tỏ tình với nhau, người thứ ba dzỏng lỗ tai nghe lóm sẽ thấy…. sến bỏ mẹ, thối không ngửi nổi ! vân vân.

Thành ra khi ông bạn vẫn còn tâm hồn, nghĩa là vẫn thấy lòng rạo rực khi người nào đó đi ngang, con tim vẫn sẵn sàng mở rộng chào đón thêm một người nào đó, nghĩa là vẫn còn khả năng làm tình yêu thành hiện thực… thì tất cả các bài nhạc nói về tình yêu cho dù là loại tình yêu tan vỡ,hạnh phúc, giỗi hờn, hận căm .. vv đều là những bài nhạc hổng sến. Tất cả những bài ca về tình yêu đều có thể coi là không sến nhưng cũng có thể coi là sến cũng tuỳ nơi tâm tình đón nhận của người nghe .

Ông hỏi tui bài ”Lan và Điệp” sến hay không sến thì như trên cũng còn tuỳ nơi khả năng yêu đương của ông thôi. Còn yêu được thì cứ an tâm yêu những bài hát về tình yêu,không có chi là sến hết.

Lan va diepBởi vậy chuyện tình ”Lan và Điệp” có vở cải lương dài 2 tiếng ca khóc cười mùi mẫn, bên tân nhạc không chịu kém chơi luôn 3 bài .”Lan và Điệp”, ”Lan và Điệp bis” rồi ”Lan và điệp bis bis”…

Mời ông nghe thử vài đoạn :

Tôi kể người nghe đời Lan và Điệp một chuyện tình cay đắng. Lúc tuổi còn thơ tôi vẫn thường mộng mơ đem viết thành bài ca ….. ”

– “Lan và Điệp” Tôi viết vào đây, chuyện nối tiếp tình yêu hai mái đầu Ước mộng đẹp tươi, thuở được thương mà sao chia lứa đôi. Từng đêm Lan khóc thầm trong cay đắng … ”
– “Lan và Điệp bis“… Ngoài xa từng tiếng cú kêu sương nghe thê lương Gió than não nề trong màn đêm nghe đau thương Từng hồi chuông ngao ngán ngân dài như khóc than, tiễn một linh hồn … ”

Tr ca si 2– Lan và Điệp bis bis…

Sau 1975, tác giả series Lan và Điệp do lao động là vinh quang mà mất đi nguồn hưng phấn yêu đương nên trường ca Lan và Điệp đành đứt ngang như dây chuông chùa bị cắt đứt ! Nếu không, biết đâu đời sẽ còn những bài Lan và Điệp mãi mãi và mãi mãi !

Nói ra nghe sến thiệt nhưng : Nhạc dù sến hay không sến, cũng xin cám ơn những ca nhạc sĩ đã tô điểm cho đời những dòng nhạc lời ca tình ái .(theo Andrew sưu tầm – tSaigon ky niem)

Lan Hương chuyển tiếp

9 Phi Nhung 2Mời nghe những bài nhạc sến

– Chuyện Tình Lan và Điệp 1,2,3 – Trung Hậu, Đông Quân

https://youtu.be/7Bffp2pXe7k

– Lan Và Điệp 3 – Phi Nhung

https://youtu.be/pm5dYNwF0_o

– Đồi Thông Hai Mộ – Phi Nhung

https://youtu.be/WKrW4JDr1Ok

Advertisements

Một phản hồi

  1. Chuyen xua, rât hay ! Doc de nho lai. Xin cam on.

    Sent from my iPad

    >

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: