HARRY POTTER NHÂN VẬT SAO CHÉP ?

Logo vannghe A

9 Harry Potter 1HARRY POTTER

NHÂN VẬT THÀNH ĐẠT

HAY SAO CHÉP ?

Tháng 4 năm 2001, sự kiện bà Nancy Stouffer cho rằng truyện về cậu bé Harry Potter là sản phẩm sao chép từ ý cuốn Larry Potter : “The Legend of Rah and the Muggles” của mình, và bắt đầu khởi kiện tác giả Harry Potter là J.K. Rowling. Sự thật như thế nào ? Chúng tôi xin lần lượt giới thiệu :

Sự thành đạt của Harry Potter

Sự kiện của năm 2000 làm mọi người phải ngạc nhiên, một cuốn sách viết cho thiếu nhi trở thành sách bán chạy nhất (best seller) ở nước Mỹ và Anh quốc. Đây không phải cuốn sách đầu tay của J.K.Rowling, vì tháng 7 năm 2000 J.K. Rowling (tên trên bìa sách là Joanne Rowling) đã ra tung cuốn thứ 4 mang đề tài, về một cậu bé mồ côi tên Harry Potter, với khuôn mặt mang chiếc kính cận tròn to dầy, đầy quyền phép với tựa chính thức “Harry Potter and the Gobeler of Five” (Harry Potter và chiếc cốc lửa).

Bởi từ năm 1997, Rowling đã tung ra thị trường sách, cuốn truyện thiếu nhi đầu tay của mình mang tựa : Harry Potter và hòn đá phù thủy – Năm 1998 là cuốn Harry Potter và phòng chứa bí mật – Năm 1999 : Harry Potter và người tù ở Azkaban.

9 Harry Potter 2Sự thành đạt của J.K. Rowling không phải vào thời điểm tháng 7 năm 2000 (một hiện tượng ngoài sức tưởng tượng của các nhà kinh doanh sách) mà từ năm 1999, Rowling đã thành công từ cuốn Harry Potter thứ 3 của mình, đã là cuốn sách bán chạy nhất trong năm theo như tờ New York Times công bố, và cũng trong năm này Rowling đoạt cả chục giải thưởng về truyện Harry Potter, và cả giải thưởng “một trong những phụ nữ nổi tiếng nhất trong năm 1999” do tạp chí Glamour bình chọn, và Rowling được xếp thứ 3 trong những người làm giàu nhanh nhất ở Anh quốc (tiền bản quyền trong năm 1999 của Rowling là 25 triệu đô la). Cũng trong năm này, Rowling được Nữ hoàng Anh Quốc Elizabeth II trao huân chương Hoàng Gia Anh và phong tước “Mệnh phụ phu nhân”

Trở lại thời điểm tháng 7 năm 2000, khi cuốn Harry Potter và chiếc cốc lửa phát hành, tất cả các nhà sách tại Anh và Mỹ đã được đông đảo trẻ em và người lớn sắp hàng chờ mua, chỉ trong vài giờ sau, cuốn sách đã bán được 285.000 cuốn.

2 nhà xuất bản Scholatis của Mỹ và Bloomsbury của Anh khi tung đợt đầu có tổng số gần 5 triệu cuốn, huy động 9000 chiếc xe tải đi giao hàng trên khắp nước Mỹ và Anh, vào đúng 0 giờ ngày 8/7/2000.

Sau đó tại Việt Nam tung ra vào tháng 9/2000 (NXB Trẻ) tại Pháp tung ra vào ngày 28/11 (NXB Gallimard)… hiện nay Harry Potter được dịch ra 30 thứ tiếng, những nhà xuất bản mua bản quyền chậm đều cho in lại 3 cuốn đầu cho đủ bộ. Tính 4 cuốn này đã ấn hành tổng số 66 triệu bản trên toàn thế giới (chỉ riêng 3 cuốn đầu phát hành tại Mỹ và Anh bằng Anh ngữ đã chiếm 35 triệu bản sách).

Trong thực tế chính J.K. Rowling cũng không ngờ rằng tác phẩm Harry Potter của mình thành công không kém Rin Tin Tin của Bỉ, Mickey, Lucky Luke của Mỹ… vì cô chỉ viết một câu chuyện hoang tưởng về một cậu bé có nhiều phép thuật,9 Harry Potter 3 biến ước mơ của trẻ thơ thành hiện thực trong đời sống.

Một chút về Joanne Rowling

Joanne Rowling sinh năm 1965 tại Bristol, Anh quốc, cha làm ở hãng xe hơi Rolls-Royce và mẹ là nội trợ mang hai dòng máu Pháp – Scotland. Năm Rowling lên 9, cô cùng gia điình sống tại nước Wales (trong Liên Hiệp Vương Quốc Anh). Tại ngôi nhà bên cạnh một nghĩa trang, đã tạo cho Rowling những ý tưởng ma thuật, khi nhỏ cô thường với những người bạn chơi trò cầu cơ bên những ngôi mộ cổ, những mảnh ván lấy từ tấm quan tài. Cô và những người bạn đã cắt thành những hình trái tim và xoay cơ trên những trang chữ cái alphabet.

Khi tốt nghiệp khoa văn chương Pháp, J.K. Rowling làm việc cho tổ chức Ân xá quốc tế, lập gia đình và theo chồng sang Bồ Đào Nha (tên chồng là Jorge Anrantes) để dạy tiếng Anh, nhưng vài năm sau khi cô sanh đứa bé đầu lòng, hai người ly dị, cô trở về Anh quốc sinh sống.

9 Harry Potter 4

Trong thời gian “thất nghiệp” và nuôi con gái nhỏ (tên Jessica), cô phải sống bằng tiền trợ cấp xã hội, chính vì trong thời gian rảnh rỏi này, J.K. Rowling tập sự viết tiểu thuyết, và bằng câu chuyện dành cho thiếu nhi mang tên Harry Potter.

Harry Potter và vinh quang

Cuối năm 1966 quyển Harry Potter đầu tay ra đời, cô đi khắp các nhà xuất bản để bán bản quyền, nhưng rất nhiều nơi từ chối, cuối cùng NXB Bloombury đã chịu mua, nhưng với điều kiện in bán thử, mới tính tiền bản quyền. Nhưng J.K. Rowling thất bại ngay lần xuất bản đầu tiên, cuốn Harry Potter và hòn đá phù thủy chỉ bán ra xoàng xoàng như các tựa sách cùng loại, không sôi nổi lắm.

9 Harry Potter 5

Khi một đại diện cho các cây viết mới xuất hiện là Christopher đến gặp Rowling đề nghị, hãy đưa tác phẩm này ra bán đấu giá, đây cũng là hình thức tiếp thị sách tại chợ sách ở châu Âu, và bất ngờ cuốn Harry Potter và hòn đá phù thủy được nhà xuất bản Scholastic của Mỹ dạm mua đến 105.000 đô la, điều này là bất ngờ thứ nhất, nhưng điều bất ngờ thứ hai khi cuốn sách xuất bản tại Mỹ vào tháng 9/1998, lập tức được thiếu nhi Mỹ hưởng ứng tìm mua nhiều hơn khi xuất bản tại Anh quốc; vài tháng sau tập 2 tiếp tục ra đời tại Mỹ, Harry Potter mới chứng tỏ là cuốn sách bán chạy.

Lúc này NXB Bloombury mới thật sự ký hợp đồng độc quyền với J.K. Rowling, về các tác phẩm của cô được xuất bản tại Anh quốc.

Kể từ năm 1998, tên Joanne Rowling được cả thế giới biết đến khi tập 3 cuốn Harry Potter ra đời, 9 Harry Potter 6do nhiều nước đã tiến hành ký hợp đồng mua bản quyền để xuất bản độc quyền tại quốc gia của mình. Cuốn 4 như đã nói, nó chiếm suốt 98 tuần lễ là sách bán chạy nhất trong tuần (best seller).

Theo dự kiến, những cuộc phiêu lưu của Harry Potter sẽ chấm dứt sau tập 7, vì J.K. Rowling cho rằng khi Harry Potter lên tuổi 17, đã vượt qua tuổi thiếu niên, những suy nghĩ trẻ thơ sẽ không tồn tại với con người trong lứa tuổi ấy, ngược lại lúc đó Harry Potter sẽ có những ý tưởng khác về việc làm, về xã hội và cả về tình yêu, lúc đó không rõ cậu bé Harry Potter còn phù hợp với bạn đọc thiếu nhi nữa hay không ?

Và cậu bé có tên Larry Potter

Như phần đầu chúng tôi đề cập đến, Nacy Stouffer nhất quyết cho rằng các ý tưởng về cuốn The Legend of Rah and the Muggles của mình đã bị J.K.Rowling đánh cắp ý tưởng để hoàn thành các thiên truyện về cậu bé Harry Potter.

Theo Nacy tháng 5/2001 nhà xuất bản Thurman House tái bản cuốn sách The Legend of Rah and the Muggies, mà tiền thân của nó đã được nhà xuất bản Ande phát hành lần đầu vào năm 1984 (xem ảnh). Nancy Stouffer nói rằng : Khi bà đem cuốn The Legend of Rah and the Muggles đến nhiều nhà xuất bản xin in tái bản, họ cho rằng cuốn này là sản phẩm sao chép ý tưởng của các cuốn nói về cậu bé Harry Potter của Rowling, nên từ chối.

Nay Thurman House nhận thấy rằng, sẽ có ý kiến ngược lại những điều người ta đã nói thế. Vì từ tháng 3 năm 2000, Stouffer đã đưa đơn ra tòa án ở Philadelphia khởi kiện J.K. Rowling, công ty giải trí Time Warner (nơi ký hợp đồng với Rowling làm 2 cuốn phim về cậu bé Harry Potter) và tập đoàn Scholastic.9 Harry Potter 7 Nhưng chưa có phán quyết từ tòa án về vụ việc này.

Cuốn The Legend of Rah and the Muggles có nhân vật mang tên Larry Potter, có những người tí hon chăm sóc 2 cậu bé mồ côi, và chúng đã dùng pháp thuật biến vùng đất đau buồn thành một xứ sở thần tiên.

Theo nhận xét của người đọc, 2 cậu bé Larry và Harry có sự trùng hợp lạ kỳ, như trong cuốn của Nancy có nhân vật mang tên Lilly Potter còn trong loạt truyện của Rowling, mẹ của Harry tên là Lily Potter.

Trong cuốn của Nancy có những nhân vật mang tên Keeper Of the Gardens (Người canh giữ những khu vườn), còn trong cuốn của Rowling mang tựa Keeper of the keys (Người giữ những chiếc chìa khóa), những hình ảnh từ 2 cuốn đầu tay của Rowling viết về cậu bé Harry Potter đều có các bản vẽ hao hao như Larry Potter, theo Nancy Stouffer, bà đã vẽ những nhân vật này vào năm 1980, cậu bé có cặp kính to quá cỡ và 9 Harry Potter 8mái tóc đen xoăn.

Theo Nancy Stouffer sự trùng hợp này không phải ngẫu nhiên, nếu không nói rằng đó là sự sao chép và biến dạng, có thề Rowling nghĩ rằng cuốn The Legend of Rah and the Muggles lúc đó ít người biết đến, và được xuất bản từ Hoa Kỳ thay vì ở Anh quốc ?!

Còn J.K.Rowling và tập đoàn truyền thông Time Warner, cũng có đơn yêu cầu tòa án phán quyết rằng giữa Harry Potter và Larry Potter không có sự xâm phạm bản quyền của nhau.

Nội vụ trên đây chưa ngã ngũ, chúng ta hãy chờ cuốn The Legend of Rah and the Muggles tái bản và phát hành, xem sự thật như thế nào, vì đọc giả mới chính là quan tòa ra phán quyết trung thực nhất.

Một vụ kiện thứ hai về tính “đạo văn”

Tác giả của lá đơn kiện là người được ủy thác trông coi gia sản của cố nhà văn Anh Adrian Jacobs. Trong lá đơn đệ lên tòa án London từ tháng 6 năm 2010, Paul Allen nói rằng nhà xuất bản Bloomsbury đã vi phạm bản quyền khi ấn hành Harry Potter vì cuốn truyện này “đạo” ý tưởng trong các tác phẩm của Jacobs. 9 Harry Potter 9Cho nên tòa án London đã cho thêm J.K. Rowling vào danh sách bị đơn theo yêu cầu của Allen.

Cụ thể, lá đơn kiện cho rằng tập Harry Potter And The Goblet Of Fire (Harry Potter và chiếc cốc lửa) trong loạt truyện của Rowling đã “thuổng” nhiều đoạn từ cuốn The Adventures Of Willy The Wizard – No. 1 Livid Land được Jacobs viết hồi năm 1987. Allen cũng nói rằng nhiều ý tưởng khác từ tác phẩm Willy The Wizard đã bị sao chép vào bộ sách của Rowling. Harry Potter và chiếc cốc lửa là tập thứ 4 trong loạt truyện ăn khách này.

Trước đây Allen không khởi kiện vì thấy chuyện “đạo văn” của Rowling diễn ra từ tháng 7/2000, thời điểm cuốn Harry Potter và chiếc cốc lửa được xuất bản. Ông không có cơ sở để kiện Rowling vì chuyện xảy ra đã lâu. Tuy nhiên Allen đã tìm thấy một số hành động “đạo văn” mới của Rowling trong vòng 6 năm trở lại đây nên quyết định đâm đơn kiện. “Tôi cho rằng đây sẽ là vụ kiện tỷ đô” – một chuyên gia trong ngành xuất bản nhận định – “Dĩ nhiên, chuyện này còn phụ thuộc vào quyết định của tòa án”.

Các luật sư cũng nói rằng Rowling đã lấy ý tưởng trường đại học phù thủy trong truyện của Jacobs để “xây dựng” nên trường Hogwarts. 9 Harry Potter 10“Willy tỏ ra thông minh đặc biệt tại trường đại học phù thủy, nhất là ở lĩnh vực lịch sử ma thuật cổ…. Phù thủy Cassius đã trở thành bạn đồng hành của Willy tại lớp dạy các phù thủy thiếu niên và Willy từng cứu mạng Cassius”.

Giải đấu Triwizarding trong Harry Potter cũng bị cho là lấy ý tưởng từ một cuộc thi đấu giữa các phù thủy ở truyện của Jacobs. “Một tiếng nói bắt đầu vang lên từ các bức tường ở sảnh lớn. Chúng ta tới đây hôm nay để chào đón năm ganh đua giữa các phù thủy. Mỗi người trong các bạn sẽ được cung cấp thông tin chi tiết về những cuộc đấu, giải thưởng và hình phạt…”.

Thẩm phán Shira Sheindlin cho biết rằng giữa hai tác phẩm gây tranh cãi này khác nhau về cơ bản. Trong  quyết định dài 49 trang thẩm phán nhận xét : “Thực tế, đọc hai tác phẩm này không thể khẳng định rõ ràng chúng hoàn toàn khác nhau về nội dung và phong cách. Nhưng cái chính là chúng nhận được sự phản hồi khác nhau từ độc giả”.

Scholastic, nhà xuất bản bộ truyện Harry Potter cho biết rằng họ rất hài lòng với lệnh bác bỏ đơn kiện của phía nhà văn Jacobs.

Truyền thuyết bí ẩn đằng sau truyện Harry Potter

Hòn đá phù thủy, con Bằng Mã, rắn Basilisk… hóa ra được bắt nguồn từ những câu chuyện thần bí cổ xưa.

Harry Potter là một tác phẩm nổi tiếng, thu hút hàng triệu độc giả cũng như người hâm mộ. Những chi tiết kì ảo, thần bí chủ yếu được J.K.Rowling sáng tạo nhưng một phần không nhỏ trong đó là các truyền thuyết có thật trong thực tế, được bà tổng hợp từ nhiều nền văn hóa khác nhau…

1/. Hòn đá phù thủy : Ngay từ phần đầu “Harry Potter và Hòn đá phù thủy”, tác giả đã “lồng ghép” truyền thuyết về hòn đá phù thủy để sáng tạo ra câu chuyện của mình. 9 Truyen thuyet 1Trong thực tế, tên ban đầu của hòn đá ấy là “The Philosopher’s Stone” (Đá tạo vàng) và chỉ được đổi tên thành “The Sorcerer’s Stone” (Đá phù thủy) vì các nhà xuất bản muốn thu hút độc giả.

Cũng theo đó, chủ nhân của viên đá – Nicolas Flamel là một người có thật. Ông là một nhà giả kim và dịch thuật sống vào thế kỉ 15. Cuộc đời của ông tới nay vẫn là một bí ẩn với tất cả chúng ta. Người ta nói ông mất năm 1400 nhưng kì lạ ở chỗ, cuốn sách ghi lại công thức làm đá phù thủy của ông ra đời hơn 200 năm sau đó.

Theo truyền thuyết, đá tạo vàng của những nhà giả kim có thể tạo ra vàng bạc châu báu cũng như một viên thuốc trường sinh bất lão cho chủ nhân. Nhà vật lý thiên tài Isaac Newton trong đời mình cũng đã cố gắng hết sức khám phá bí mật của viên đá ấy mà không thành.

2/. Hippogriff – Bằng Mã : Tiếp theo hãy cùng đến với Buckbeak – con vật mà Harry và Hermione cứu được khi nó bị hành hình. Phải khẳng định rằng, không phải đến khi Harry Potter xuất hiện loài này mới xuất hiện. Trên thực tế, nhà văn Rowling đã xây dựng nó từ một truyền thuyết lâu đời hơn thế. Buckbeak thực ra là một con Hippogriff (Bằng Mã) tồn tại trong tín ngưỡng từ thời Trung cổ.

9 Truyen thuyet 2Hippogriff là sản phẩm của sự lai tạo giữa một quái vật sư tử đầu chim với một con ngựa. Điều đặc biệt sinh vật này thậm chí được cho là mạnh mẽ, nhanh và thông minh hơn những thế hệ trước của chúng và có thể di chuyển với tốc độ ánh sáng. May mắn ở chỗ chúng được biết đến là dễ thuần hóa hơn so với những con quái vật sư tử đầu chim. Đây chính là lý do vì sao Buckbeak trong truyện rất sẵn lòng cho Harry cưỡi trên nó. Hippogriff thực sự là một loại sinh vật khác lạ và hiếm có.

3/. Basilisk : Ở tập “Harry Potter và Phòng chứa bí mật”, nó chính là con rắn với hình dạng khổng lồ, dài 50 feet (khoảng 15m), ít nhất 50 tuổi. Sự sáng tạo ra Basilisk gắn liền với câu chuyện dân gian về “Herpo the Foul”, người đã ấp một quả trứng gà dưới một con cóc. Theo đó, do sự kết hợp ấy, sinh vật nở ra sẽ là một con rắn thần có cánh, mang nhiều sức mạnh huyền bí.

9 Truyen thuyet 3

Hình ảnh Basilisk trong truyền thuyết khác xa so với hình tượng trong thế giới của Harry: con Basilisk trong truyền thuyết chỉ bằng 1/10 kích thước con rắn trong truyện. Có chăng điểm giống nhau duy nhất của cả hai con là có thể giết kẻ khác chỉ bằng một cái nhìn và sở hữu loại chất độc khác thường.

4/. Trường sinh linh giá ; Lâu nay ai cũng biết Chúa tể Voldemort đã chia linh hồn hắn ra làm 7 phần với việc sử dụng Trường Sinh Linh Giá để tìm cách trở thành bất tử. Mỗi phần nhỏ linh hồn của Voldemort được giữ trong một vật ma thuật và vật đó phải được phá hủy trước khi Voldemort chết. 9 Truyen thuyet 4Ý tưởng về sự bất tử thông qua việc lưu trữ linh hồn trong những vật vô tri vô giác không phải là của Rowling mà nó bắt nguồn từ truyền thuyết Slavic trong câu chuyện cũ của Koscei về sự bất tử.

Koscei đã tránh được cái chết bằng cách giữ linh hồn của mình trong một lỗ kim ma thuật, trong một con vịt, trong một con thỏ, trong một cái rương sắt chôn giấu dưới gốc cây sồi và trên một hòn đảo ma thuật của Buyan. Nếu cái rương bị mở, con thỏ sẽ chạy mất. Nếu thỏ bị giết, con vịt sẽ bay đi. Nếu tìm được quả trứng, đập vỡ và phá cây kim thì Koscei sẽ chết.

Tương tự như vậy, một thuyết khác nói về Lich – những pháp sư sử dụng thần chú để gắn linh hồn họ vào những vật thể. Sau khi họ chết, họ vẫn tiếp tục tồn tại như những xác chết cho đến khi vật thể đó bị phá hủy.

Lê Hoàng Nguyễn tổng hợp chuyển tiếp

Logo thu thuat

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: